Để trẻ “chơi cùng di sản”: Gợi mở cách giữ nghề từ những trải nghiệm nhỏ

Có khi, tương lai của một làng nghề không bắt đầu từ những chiến lược quy mô lớn hay các đề án dài hơi, mà khởi nguồn từ những trải nghiệm giản dị của trẻ nhỏ. Hình ảnh các em say sưa ghép từng mảnh khảm trai, tô màu sản phẩm sơn mài hay tự tay lắp ráp những món đồ gỗ nhỏ gợi ra một hướng tiếp cận mới: giữ nghề bằng cách nuôi dưỡng tình yêu nghề từ sớm.

Thực tế cho thấy, nhiều làng nghề lâu nay chủ yếu tập trung vào hoạt động tham quan, giới thiệu sản phẩm và lịch sử hình thành. Cách làm này phù hợp với người lớn, nhưng chưa đủ hấp dẫn với trẻ em. Theo các chuyên gia văn hóa, thay vì chỉ “cho trẻ xem nghề”, cần tạo điều kiện để các em được trực tiếp trải nghiệm, được chạm tay vào chất liệu, thử làm những công đoạn đơn giản và tự tạo ra sản phẩm của riêng mình.

Từ những trải nghiệm như ghép vỏ trai thành hình đơn giản, tô màu một chiếc quạt nhỏ hay lắp ráp mô hình gỗ, trẻ em không chỉ vui chơi mà còn dần hình thành cảm nhận về lao động thủ công. “Có những tình yêu không thể dạy bằng lời, chỉ có thể gieo bằng trải nghiệm”, quan điểm này đang được nhiều người làm nghề đồng tình khi tìm hướng bảo tồn làng nghề trong bối cảnh mới.

*Học sinh THCS Dịch Vọng trải nghiệm nghề gốm tại làng gốm Bát Tràng*

Một hướng đi được gợi mở là xây dựng không gian trải nghiệm dành riêng cho trẻ em và gia đình tại các làng nghề, trong đó trẻ em trở thành trung tâm. Ở đó, các em có thể tham gia nhiều hoạt động như làm thợ mộc “tí hon”, vẽ sơn mài, thiết kế sản phẩm thủ công hay thử sức với những công đoạn đơn giản của nghề truyền thống. Mỗi trải nghiệm không chỉ mang tính giải trí mà còn giúp trẻ hiểu giá trị của sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và sáng tạo.

Theo các nghệ nhân, khi trẻ em được “chơi mà học”, những bài học về thẩm mỹ, kỹ năng và thái độ lao động sẽ thấm dần một cách tự nhiên. Quan trọng hơn, các em hiểu rằng phía sau mỗi sản phẩm là công sức và tâm huyết của người làm nghề – điều mà sách vở khó truyền tải trọn vẹn.

Từ góc độ bảo tồn, nhiều ý kiến cho rằng giữ nghề không chỉ là duy trì sản xuất hay bảo tồn kỹ thuật, mà còn là giữ được người yêu nghề. Và tình yêu đó cần được hình thành từ gốc rễ cảm xúc. Khi một đứa trẻ có ký ức đẹp với làng nghề, với những lần tự tay làm ra sản phẩm, khả năng gắn bó với nghề trong tương lai sẽ lớn hơn.

Trong bối cảnh các làng nghề như Chuyên Mỹ đang đứng trước cơ hội tái định vị và phát triển, việc xây dựng không gian trải nghiệm cho trẻ em được xem là hướng đi đáng cân nhắc. Một làng nghề không chỉ là nơi sản xuất hay trưng bày, mà còn có thể trở thành điểm đến giáo dục và sáng tạo.

Giữ nghề, vì thế, không nhất thiết bắt đầu từ những lời kêu gọi lớn lao, mà có thể bắt đầu từ những buổi chiều trẻ em được vui chơi, khám phá và “chạm” vào di sản. Chính những trải nghiệm ấy sẽ âm thầm nuôi dưỡng tình yêu nghề – nền tảng bền vững cho sự tiếp nối trong tương lai.

Bài liên quan