Bảo hiểm thất nghiệp – “phao cứu sinh” trước biến động việc làm

Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động dưới tác động của công nghệ, tái cấu trúc doanh nghiệp và các yếu tố kinh tế, chính sách bảo hiểm thất nghiệp đang ngày càng khẳng định vai trò là “phao cứu sinh” đối với người lao động, không chỉ giúp giảm áp lực tài chính mà còn hỗ trợ họ sớm quay trở lại thị trường việc làm.

Những năm gần đây, sự phát triển nhanh của tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và thương mại điện tử đã làm thay đổi sâu sắc cơ cấu việc làm. Nhiều ngành nghề truyền thống bị thu hẹp, trong khi yêu cầu kỹ năng ngày càng cao khiến không ít lao động, đặc biệt là lao động phổ thông và lớn tuổi, đối diện nguy cơ mất việc. Theo thống kê, năm 2025 cả nước có khoảng 1,07 triệu người thất nghiệp trong độ tuổi lao động, tương đương 2,22%, phản ánh áp lực ngày càng lớn lên thị trường lao động.

Trong bối cảnh đó, bảo hiểm thất nghiệp trở thành điểm tựa quan trọng. Quỹ được hình thành từ sự đóng góp của cả người lao động và doanh nghiệp, cùng sự hỗ trợ của Nhà nước, vận hành theo nguyên tắc chia sẻ rủi ro. Không chỉ là chính sách an sinh, đây còn là “bộ đệm” giúp thị trường lao động vận hành ổn định hơn.

Từ năm 2026, Luật Việc làm sửa đổi đã mở rộng đáng kể diện bao phủ khi người lao động chỉ cần ký hợp đồng từ 1 tháng trở lên đã thuộc diện tham gia. Đồng thời, mức trợ cấp tiếp tục được tính bằng 60% bình quân tiền lương đóng bảo hiểm của 6 tháng gần nhất, với trần tối đa bằng 5 lần mức lương tối thiểu vùng. Thời gian giải quyết hồ sơ cũng được rút ngắn, giúp người lao động sớm nhận được hỗ trợ để ổn định cuộc sống.

Không dừng lại ở hỗ trợ tài chính, chính sách này còn giúp kết nối việc làm. Người lao động được tư vấn, giới thiệu việc làm và hỗ trợ học nghề, từ đó có cơ hội chuyển đổi nghề nghiệp. Tại TP HCM, chỉ trong quý I/2026, gần 100.000 lượt người đã được tư vấn, hơn 4.200 người tìm được việc làm mới, cho thấy vai trò cầu nối rõ nét của bảo hiểm thất nghiệp trong việc đưa người lao động trở lại thị trường.

Tuy vậy, thực tế cũng cho thấy nhiều hạn chế. Mức trợ cấp phổ biến chỉ khoảng 4–5 triệu đồng/tháng, khó đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, đặc biệt tại các đô thị lớn. Bên cạnh đó, thủ tục hành chính dù đã cải thiện nhưng vẫn gây khó khăn cho một bộ phận người lao động khi tiếp cận.

Trước thực tế này, các chuyên gia cho rằng cần chuyển từ hỗ trợ thụ động sang đầu tư chủ động vào đào tạo và nâng cao kỹ năng. Việc tăng cường các chương trình học nghề, hỗ trợ chuyển đổi việc làm và thiết kế các gói hỗ trợ linh hoạt trong tình huống khẩn cấp sẽ giúp chính sách phát huy hiệu quả bền vững hơn. Khi người lao động sớm quay lại thị trường, không chỉ giảm áp lực cho quỹ mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Có thể thấy, trong bối cảnh việc làm ngày càng “khó đoán”, bảo hiểm thất nghiệp không chỉ là khoản trợ cấp tạm thời mà đang trở thành công cụ quan trọng giúp người lao động thích ứng, ổn định và tìm kiếm cơ hội mới trong một thị trường lao động nhiều biến động.

Bài liên quan