Hotline: 
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang hiện diện ngày càng sâu rộng trong giáo dục, từ hỗ trợ giảng dạy, thiết kế bài học, chấm điểm đến cá nhân hóa việc học cho từng học sinh. Tuy nhiên, cùng với những cơ hội mà công nghệ mang lại, nhiều quốc gia cũng đang khẩn trương xây dựng các quy định nhằm bảo đảm AI được sử dụng an toàn, minh bạch và có trách nhiệm trong môi trường học đường.
Thực tế cho thấy, AI có thể giúp giáo viên giảm áp lực về công việc hành chính, hỗ trợ xây dựng học liệu, theo dõi tiến độ học tập và phát hiện sớm những học sinh cần được hỗ trợ. Đối với người học, các nền tảng AI có khả năng gợi ý nội dung phù hợp với năng lực, giúp việc học trở nên linh hoạt và cá nhân hóa hơn. Đây được xem là một trong những động lực thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục.
Tuy nhiên, AI cũng đặt ra không ít thách thức. Nhiều công cụ có thể thu thập dữ liệu cá nhân của học sinh, tạo ra nội dung sai lệch, thiên kiến hoặc không phù hợp với lứa tuổi. Nếu thiếu cơ chế kiểm soát, việc lạm dụng AI có thể ảnh hưởng đến quyền riêng tư, làm gia tăng nguy cơ gian lận trong học tập và khiến học sinh phụ thuộc vào công nghệ thay vì phát triển tư duy độc lập.
Chính vì vậy, nhiều quốc gia đã ban hành hoặc xây dựng các hướng dẫn sử dụng AI trong trường học. Các quy định thường tập trung vào những nguyên tắc như bảo vệ dữ liệu cá nhân của học sinh, minh bạch khi sử dụng AI trong giảng dạy, yêu cầu con người giữ vai trò quyết định trong các hoạt động đánh giá và tăng cường trách nhiệm của các nhà cung cấp công nghệ đối với nội dung do AI tạo ra. Bên cạnh đó, không ít quốc gia yêu cầu các trường học chỉ sử dụng những nền tảng AI đã được thẩm định về mức độ an toàn và khả năng bảo vệ trẻ em.
Đối với Việt Nam, AI đang được nhiều cơ sở giáo dục từng bước đưa vào hoạt động dạy và học. Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ cần đi cùng với các quy định rõ ràng về bảo mật thông tin, đạo đức số và trách nhiệm của giáo viên, học sinh cũng như đơn vị cung cấp nền tảng. Công nghệ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được sử dụng trong khuôn khổ bảo đảm quyền và lợi ích của người học.
Một vấn đề khác được các chuyên gia giáo dục đặc biệt lưu ý là năng lực sử dụng AI của giáo viên và học sinh. Không phải ai cũng có khả năng đánh giá chất lượng thông tin do AI tạo ra hoặc nhận diện những nội dung thiếu chính xác. Vì vậy, cùng với đầu tư hạ tầng công nghệ, các cơ sở giáo dục cần chú trọng bồi dưỡng kỹ năng số, kỹ năng kiểm chứng thông tin và tư duy phản biện. Đây là những năng lực giúp người học khai thác AI hiệu quả mà không phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ.
Ở góc độ giáo dục nghề nghiệp và đào tạo nguồn nhân lực, AI cũng đang làm thay đổi yêu cầu về kỹ năng trong nhiều ngành nghề. Người lao động tương lai không chỉ cần biết sử dụng công cụ AI mà còn phải hiểu nguyên lý hoạt động, giới hạn và các vấn đề đạo đức liên quan. Điều đó đòi hỏi chương trình đào tạo ở các cấp học cần sớm cập nhật nội dung về AI, an toàn số và trách nhiệm trong môi trường số.
Có thể thấy, AI sẽ tiếp tục trở thành một phần của hệ sinh thái giáo dục hiện đại. Vấn đề không còn là có nên đưa AI vào trường học hay không, mà là đưa vào bằng cách nào để vừa khai thác được lợi ích của công nghệ, vừa bảo đảm môi trường học tập an toàn cho học sinh. Điều đó đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, nhà trường, giáo viên, phụ huynh và các doanh nghiệp công nghệ trong việc xây dựng những “hàng rào” phù hợp.
Khi được định hướng đúng và quản lý hiệu quả, AI sẽ trở thành công cụ hỗ trợ đổi mới giáo dục, chứ không thay thế vai trò của người thầy. Mục tiêu cuối cùng của giáo dục vẫn là hình thành những con người có năng lực, có tư duy độc lập và biết sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm. Vì thế, đầu tư cho AI trong giáo dục phải luôn song hành với đầu tư cho con người và các chuẩn mực đạo đức trong môi trường học đường.
Minh Long
Bài liên quan
