Hotline: 
Sự ra đời của Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2025 cùng định hướng chiến lược từ Nghị quyết 71-NQ/TW đang tạo ra một cuộc chuyển mình mạnh mẽ chưa từng có đối với hệ thống đào tạo nghề. Từ bệ phóng này, giáo dục nghề nghiệp không còn là sân chơi phụ, mà chính thức được xác lập là trụ cột then chốt, gánh vác sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của đất nước.
Sáng ngày 03/7, tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng (TP. HCM), Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức Hội nghị về giáo dục nghề nghiệp tại khu vực phía Nam, nhằm triển khai các điểm đột phá của Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15 và Thông báo số 105-TB/VPTW của Văn phòng Trung ương Đảng.
Từ điểm nhìn của các nhà quản lý trung ương đến các địa phương mang vai trò đầu tàu kinh tế và các cơ sở đào tạo trọng điểm, một bức tranh toàn cảnh về giáo dục nghề nghiệp trong giai đoạn mới đã được phác họa rõ nét, mang theo tinh thần đổi mới và quyết tâm hành động.
Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân phát biểu tại Hội nghị (ảnh Trọng Nhân).
Chuyển đổi tư duy quản trị và tái cấu trúc mạng lưới
Thông điệp lớn nhất được quán triệt từ kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là định vị lại tầm vóc của giáo dục nghề nghiệp, xem đây là con đường thiết thực để có việc làm, thu nhập và phát triển lâu dài chứ không phải lựa chọn thứ hai.
Để hiện thực hóa điều này, theo Sở Giáo dục và Đào tạo TP. HCM thành phố đang tập trung lãnh đạo chuyển đổi tư duy quản trị của toàn bộ đội ngũ sang mô hình quản lý dựa trên tiêu chuẩn, minh chứng, kết quả đầu ra và văn hóa chất lượng.
Đi liền với đó là quy hoạch sắp xếp mạng lưới khẩn trương, với định hướng đến năm 2030 không còn trường trung cấp công lập thuộc Thành phố, chỉ giữ lại các trường cao đẳng công lập, trung học nghề và trung tâm giáo dục nghề nghiệp. TP. HCM cũng đặt mục tiêu 80% cơ sở đạt chuẩn quốc gia, 20% được đầu tư hiện đại tương đương các nước phát triển châu Á.
Cùng chung tinh thần bứt phá, theo Sở Giáo dục và Đào tạo TP. Đà Nẵng, địa phương kiên quyết chuyển mạnh từ đào tạo theo năng lực sẵn có sang đào tạo theo nhu cầu phát triển của nền kinh tế tương lai.
Đà Nẵng ưu tiên bám sát các dự án động lực như Khu thương mại tự do, Trung tâm đổi mới sáng tạo, phát triển công nghiệp vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo. Sở Giáo dục và Đào tạo TP. Đà Nẵng cũng kiến nghị trung ương ưu tiên nguồn lực đầu tư Trường Cao đẳng Đà Nẵng trở thành trung tâm đào tạo và thực hành nghề chất lượng cao, đóng vai trò hạt nhân của khu vực miền Trung – Tây Nguyên.
Theo Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân, các đề án sắp xếp mạng lưới tại các địa phương cơ bản đã hoàn tất, nhấn mạnh việc sắp xếp là cột mốc để các trường thay đổi tư duy và tái cấu trúc mạnh mẽ.
Các trường phải có tầm nhìn mở, mạnh dạn đổi tên, mở ngành, phát triển theo hướng đa ngành, đa lĩnh vực nếu thực tiễn địa phương và nhu cầu người học đặt ra yêu cầu mới.
Về quy mô chung, Thứ trưởng chỉ rõ một trường cao đẳng đa ngành không thể chỉ duy trì mức 3.000 đến 5.000 người học vì quy mô này chỉ phù hợp với trường chuyên sâu, thay vào đó phải hướng đến quy mô 10.000 đến 30.000 sinh viên.
Đồng thời, Thứ trưởng khuyến khích các trường chủ động xây dựng đề án chiến lược phát triển giai đoạn đến năm 2035 nhằm đảm bảo và định vị rõ ràng hoạt động của trường theo từng giai đoạn.
Từ chiến lược bài bản này, các trường sẽ có cơ sở vững chắc để địa phương cam kết đầu tư các nguồn lực về tài chính, cơ sở vật chất, qua đó giải quyết triệt để nhiều bài toán khó và thúc đẩy hoạt động của nhà trường ngày một tốt hơn.
Tiên phong mô hình trung học nghề và linh hoạt hóa chương trình
Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15 được đánh giá là bước đột phá quan trọng tạo lập hành lang pháp lý đồng bộ. Trình bày rõ hơn về sự thay đổi mang tính bản lề này, TS. Phạm Vũ Quốc Bình, Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên nhấn mạnh, yêu cầu sửa đổi Luật xuất phát từ khát vọng đưa phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trở thành đột phá chiến lược của đất nước.
Theo TS. Phạm Vũ Quốc Bình, hệ thống giáo dục nghề nghiệp mới phải bảo đảm tính mở, linh hoạt, hiện đại, kết nối chặt chẽ giữa các cấp bậc học và tăng cường tự chủ, trách nhiệm giải trình của các cơ sở đào tạo.
Đặc biệt, phương thức quản lý nhà nước sẽ có sự chuyển dịch lớn từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, giảm mạnh các thủ tục hành chính và tăng cường quản lý thông qua hệ thống chuẩn.
Điểm sáng của Luật mới chính là sự ra đời và chính thức hóa mô hình trung học nghề, cho phép học sinh vừa học văn hóa trung học phổ thông vừa học chuyên môn nghề, tạo ra cơ chế phân luồng kép hiệu quả để các em có thể học lên cao hoặc gia nhập thị trường lao động.
Nhận định về xu hướng học tập trong bối cảnh mới, TS. Nguyễn Văn Chương, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cơ giới và Thuỷ lợi cho rằng, sự phân hóa của thế hệ người học mới như Gen Z và Gen Alpha yêu cầu các phương thức học tập cá nhân hóa, linh hoạt thông qua các chứng chỉ nhỏ thay vì tuân theo mô hình tuyến tính truyền thống.
Thích ứng với tác động của Cách mạng Công nghiệp 4.0, Trường Cao đẳng Cơ giới và Thuỷ lợi đang kiến tạo mô hình trường học số, trường học thông minh. Đồng thời, trường chú trọng trang bị kỹ năng xanh để lồng ghép nội dung phát triển bền vững vào chương trình đào tạo, giúp sinh viên tương thích với các tiêu chuẩn nghề nghiệp quốc tế.
Liên quan đến mô hình trung học nghề, Thứ trưởng Lê Quân lưu ý hệ 9+ hiện nay sẽ dừng vào năm 2030 theo quy định của luật, do đó các trường còn khoảng 4 năm để chuẩn bị cho mô hình mới.
Ông đặt mục tiêu cho các trường cao đẳng từ tháng 9 năm nay có thể ra mắt một số chương trình trung học nghề chất lượng cao, quy mô mỗi trường khoảng 300 đến 500 học sinh, các trường có điều kiện tốt có thể đạt mức 1.000 học sinh. Người học tốt nghiệp trung học nghề có thể đạt bậc 4 trong khung trình độ quốc gia, đi làm ngay với thu nhập tốt hoặc chọn tổ hợp môn để thi đại học.
Gắn kết doanh nghiệp và nâng tầm đội ngũ nhà giáo
Thị trường lao động đang bị tái định hình sâu sắc, đòi hỏi sự gắn kết hữu cơ giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp. Phân tích sâu hơn về cơ chế này, TS. Phạm Vũ Quốc Bình cho biết Luật Giáo dục nghề nghiệp mới đã cụ thể hóa vai trò đặc biệt quan trọng của doanh nghiệp.
Cụ thể, doanh nghiệp không chỉ được quyền thành lập cơ sở giáo dục nghề nghiệp, được nhà nước hỗ trợ kinh phí đào tạo cho đối tượng yếu thế mà còn phải thực hiện các nghĩa vụ thiết thực như: cung cấp thông tin nhu cầu tuyển dụng, trả lương cho người học tham gia làm ra sản phẩm, và đặc biệt là lập quỹ đào tạo nhân lực để tài trợ cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Từ góc nhìn thực tiễn, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng đã chia sẻ mô hình thành lập Ban Cố vấn Công nghiệp gồm các kỹ sư, chuyên gia đến từ doanh nghiệp để trực tiếp tham gia xây dựng chuẩn đầu ra, chương trình đào tạo và hệ thống trang thiết bị. Sự gắn kết này giúp sinh viên làm quen với tác phong công nghiệp ngay từ phòng thực hành và đáp ứng đúng nhu cầu tuyển dụng thực tiễn của doanh nghiệp.
Cơ sở vật chất hiện đại hay chương trình tiên tiến đến đâu cũng không thể thay thế vai trò của đội ngũ nhà giáo, những người không chỉ cần vững chuyên môn sư phạm mà bắt buộc phải trải qua rèn luyện kỹ năng thực hành nghề bài bản.
Để nâng cao chất lượng nhân lực giảng dạy, TS. Nguyễn Văn Chương cho biết giải pháp trọng tâm là tập trung bồi dưỡng năng lực số cho đội ngũ giảng viên, phấn đấu 100% làm chủ và ứng dụng thành thạo các công cụ xây dựng học liệu số, triển khai các khóa học trên nền tảng số và cập nhật kỹ năng xanh.
Nhằm giải quyết bài toán nhân sự, Thứ trưởng Lê Quân yêu cầu Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên tính toán cơ chế đặc thù trong tuyển dụng giáo viên cho các ngành nghề trọng điểm. Thứ trưởng cũng gợi mở rằng chương trình mục tiêu quốc gia hiện có khoảng 15.000 tỉ đồng dành cho bồi dưỡng giáo viên và người học, đây có thể xem như một ô cửa mở để các trường mạnh dạn tính toán mời chuyên gia giỏi, kể cả các chuyên gia nước ngoài, tham gia vào công tác đào tạo nhằm tạo đột phá.
Có thể thấy, với bứt phá về thể chế và sự đồng thuận từ trung ương đến địa phương, hệ thống giáo dục nghề nghiệp đang nắm trong tay những bệ phóng vững chắc nhất để vươn mình, thực hiện trọn vẹn sứ mệnh kiến tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước./.
Thanh Quang
Bài liên quan
Bình luận đã đóng.