Hotline: 
Mô hình Trung học nghề vừa được “khai sinh” trong Luật Giáo dục nghề nghiệp đang mở ra một lối đi mới, ít cạnh tranh hơn nhưng giàu tính thực tiễn. Với nhiều học sinh, đây là một lựa chọn chủ động cho tương lai.
Khi học sinh bắt đầu nghĩ khác về “thành công”
Nguyễn V. Minh Khoa, học sinh lớp 9/7, Trường THCS Nguyễn Văn Trỗi (Thủ Đức) chia sẻ rằng: “Cháu học lực trung bình khá, Toán với Văn không nổi bật. Ba mẹ thì rất lo nếu rớt lớp 10 công lập thì không biết học ở đâu. Khi nghe thầy cô tư vấn về Trung học nghề, cháu cảm thấy hợp với mình hơn.” Minh Khoa đặc biệt hứng thú với ngành cơ điện tử. Bé nói rằng mình thích sửa đồ điện trong nhà, từng tự mày mò tháo lắp quạt máy, khám phá các thiết bị điện bị hư hỏng.
“Theo các thầy cô hướng dẫn tư vấn, nếu học Trung học nghề, cháu vẫn học văn hóa như trường THPT nhưng được học nghề sớm. Ra trường đã có sẵn nghề, có bằng tương đương THPT thì cháu thấy yên tâm hơn vì gia đình cũng thuộc diện khó khăn”. Với Khoa, điều quan trọng nhất là không bị xem là “bỏ học” hay “thua kém bạn bè”, một nỗi sợ từng khiến Khoa ngần ngại khi nghĩ đến học nghề sau lớp 9.
Tương tự, Trần T. N. Hân, học sinh lớp 9 Trường THCS Bạch Đằng ( quận 3 cũ) đang trong giai đoạn ôn thi căng thẳng. Mỗi ngày, Hân học thêm hai ca, tối về lại tiếp tục giải đề. “Cháu đặt nguyện vọng vào trường công top giữa, nhưng áp lực lớn lắm vì chỉ cần sai vài câu là trượt”, Hân bộc bạch.
Khi được hỏi về Trung học nghề, Hân không giấu sự phân vân: “Trước đây cháu nghĩ học nghề là dành cho những bạn học yếu. Nhưng nếu bằng cấp tương đương THPT như luật mới nói thì cháu thấy cũng đáng cân nhắc.” Hân đặc biệt quan tâm đến các ngành thiết kế đồ họa, truyền thông đa phương tiện, những lĩnh vực mà cô bé học sinh cho rằng “học nghề sớm sẽ có lợi hơn là chỉ học lý thuyết”.
“Nếu Trung học nghề giúp cháu có thể vừa học văn hóa vừa có kỹ năng làm việc, thì đó chắc chắn là một phương án dự phòng an toàn nếu thi lớp 10 không như mong muốn.”, Ngọc Hân khẳng định.
Không chỉ những học sinh học lực trung bình, ngay cả học sinh khá cũng bắt đầu nhìn trung học nghề bằng con mắt khác. Quốc Bảo, lớp 9 Trường THCS Phạm Văn Chiêu, cho biết em không quá lo trượt lớp 10, nhưng lại lo… học xong THPT vẫn mông lung.
Bảo chia sẻ: “Anh họ cháu học THPT xong rồi mới học nghề, mất thêm thời gian. Cháu nghĩ nếu được học nghề sớm mà vẫn có bằng tương đương THPT thì sau này đi làm hoặc học tiếp đều sẽ thuận lợi. Quan trọng là mình làm được việc, tự nuôi sống bản thân. Nếu Trung học nghề làm được điều này thì đó là thành công rồi!”. Bảo cho rằng thế hệ học sinh hiện nay thực tế hơn, không còn chỉ chăm chăm vào con đường Đại học.
Một lối rẽ mới trước ngưỡng cửa trưởng thành
Có thể nhận thấy với những học sinh lớp 9, Trung học nghề không còn là phương án “bất đắc dĩ”, mà đang dần trở thành một con đường song song với THPT, giúp giảm áp lực thi cử và mở rộng cánh cửa tương lai. Khi xã hội bắt đầu nhìn học nghề bằng ánh mắt khác, có lẽ chính những học sinh hôm nay sẽ là thế hệ đầu tiên bước đi tự tin trên con đường mới ấy.
Tuy nhiên dù nhiều học sinh tỏ ra cởi mở, không ít em thừa nhận rào cản lớn nhất vẫn là phụ huynh. Chia sẻ với phóng viên, chị Phạm Thị Hồng, mẹ của Minh Khoa, thừa nhận từng phản đối ý định học nghề của con: “Trước giờ nghe tới học nghề là tôi nghĩ ngay tới ‘học phổ thông không nổi mới đi học nghề’. Nhưng khi tìm hiểu kỹ thì Trung học nghề bây giờ khác rồi, con vẫn học đủ chương trình, lại có tay nghề sớm”. Theo chị Hồng, điều khiến chị thay đổi suy nghĩ là thực tế nhiều sinh viên tốt nghiệp Đại học vẫn đang phải thất nghiệp hoặc làm trái ngành. “Nếu con học nghề mà có việc làm ổn định, thu nhập sớm, tôi nghĩ đó mới là thành công”.
Nhìn từ góc độ chuyên môn, TS. Lê Đông Phương, nguyên Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục Đại học (Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam), đánh giá: “Điểm đột phá lớn nhất của trung học nghề là xóa bỏ rào cản bằng cấp. Khi tốt nghiệp được công nhận tương đương THPT, học sinh không còn bị ‘kẹt’ như các mô hình trước”.
Theo TS. Phương, chính tâm lý “chưa học hết lớp 12” đã khiến phụ huynh và học sinh e ngại học nghề sau THCS suốt nhiều năm qua. Trung học nghề nếu được triển khai đúng hướng sẽ giảm áp lực thi lớp 10, đồng thời cung cấp nguồn nhân lực trẻ có kỹ năng cho thị trường lao động. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý: “Muốn mô hình này thành công, cần đầu tư nghiêm túc về chương trình, đội ngũ giáo viên và đặc biệt là truyền thông để xã hội hiểu đúng, tránh biến Trung học nghề thành ‘lựa chọn hạng hai’.”
Cùng quan điểm trên, cô Nguyễn Thị Hạnh, GVCN lớp 9 trường THCS Ngô Tất Tố nhận định, việc Luật Giáo dục nghề nghiệp sửa đổi công nhận Trung học nghề cùng bậc với THPT là bước ngoặt lớn, nhưng để mô hình này thực sự trở thành lựa chọn phổ biến, cần truyền thông rõ ràng về chương trình học, bằng cấp và cơ hội việc làm.
Quang Trung
Bài liên quan
