Hotline: 
Thị trường lao động TP HCM đang chứng kiến một nghịch lý kéo dài nhiều năm nhưng ngày càng bộc lộ rõ nét hơn: lao động có trình độ đại học dư thừa trong khi doanh nghiệp lại khát nhân lực kỹ thuật và công nhân lành nghề. Sự lệch pha giữa đào tạo và nhu cầu sử dụng lao động không chỉ gây khó cho người tìm việc mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và nền kinh tế.
Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm TP HCM, trong tháng 5/2026, nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp tiếp tục duy trì ở mức cao. Toàn thành phố ghi nhận 21.895 vị trí tuyển dụng, trong khi số người đi tìm việc là 19.974 người. Điều này cho thấy thị trường lao động vẫn đang trong trạng thái “cầu vượt cung”, doanh nghiệp cần lao động nhiều hơn số lượng người tìm việc hiện có.
Tuy nhiên, nếu nhìn sâu vào cơ cấu ngành nghề và trình độ chuyên môn, bức tranh lại cho thấy nhiều nghịch lý đáng suy ngẫm.
Doanh nghiệp cần công nhân, người lao động lại tập trung ở khối đại học
Thống kê của Trung tâm Dịch vụ việc làm TP HCM cho thấy trong 27 nhóm ngành nghề phổ biến, nhu cầu tuyển dụng lớn nhất hiện nay tập trung ở lao động phổ thông và các công việc giản đơn, chiếm hơn 27% tổng nhu cầu tuyển dụng. Tiếp đến là nhóm vận hành máy, sản xuất có đào tạo tay nghề với hơn 14% và nhóm kinh doanh – bán hàng chiếm gần 15%.
Những con số này phản ánh nhu cầu thực tế của nền kinh tế thành phố, đặc biệt trong bối cảnh các doanh nghiệp sản xuất đang tăng tốc tuyển dụng để phục vụ đơn hàng mới và mở rộng hoạt động kinh doanh.
Tuy nhiên, nguồn cung lao động lại đang đi theo hướng khác.
Ở nhóm trình độ đại học, doanh nghiệp chỉ có nhu cầu tuyển 1.643 vị trí nhưng số người tìm việc lên tới 4.388 người. Như vậy, nguồn cung lao động đại học đang cao gấp 2,67 lần nhu cầu tuyển dụng thực tế.
Ngược lại, nhóm công nhân kỹ thuật không bằng cấp lại rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng. Doanh nghiệp cần tuyển tới 5.850 lao động nhưng chỉ có 2.883 người tìm việc, tức chỉ đáp ứng chưa tới một nửa nhu cầu.
Khoảng cách này cho thấy thị trường lao động TP HCM đang tồn tại sự lệch pha đáng kể giữa cơ cấu đào tạo và nhu cầu sử dụng nhân lực.
Nhiều ngành “khát” lao động
Không chỉ nhóm công nhân kỹ thuật, một số ngành nghề khác cũng đang đối mặt tình trạng thiếu hụt nhân lực rất lớn.
Theo bà Nguyễn Văn Hạnh Thục, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm TP HCM, những lĩnh vực từng chịu ảnh hưởng mạnh bởi biến động kinh tế như bất động sản, phát triển dự án hay kinh doanh – bán hàng hiện đang thiếu nhân lực ở mức cao.
Điển hình, ngành bất động sản cần tuyển tới 598 lao động nhưng chỉ có 6 người ứng tuyển. Tương tự, lĩnh vực kinh doanh – bán hàng cần 3.233 người nhưng chỉ có 934 lao động tìm việc.
Theo đánh giá của các chuyên gia lao động, sự thiếu hụt này không đơn thuần xuất phát từ nhu cầu tuyển dụng tăng mạnh mà còn liên quan đến sự thay đổi trong lựa chọn nghề nghiệp của người lao động.
Sau những biến động của thị trường những năm gần đây, nhiều lao động có xu hướng tìm kiếm công việc ổn định, ít rủi ro hơn thay vì những ngành nghề có thu nhập phụ thuộc vào doanh số hoặc biến động theo chu kỳ kinh tế.
Đó cũng là lý do khiến một số ngành từng có sức hút lớn nay gặp khó khăn trong tuyển dụng dù mức thu nhập không thấp.
Văn phòng vẫn là lựa chọn hấp dẫn
Một thực tế đáng chú ý khác là trong khi doanh nghiệp thiếu lao động kỹ thuật thì nhóm nhân sự hành chính – văn phòng lại có nguồn cung rất dồi dào.
Thống kê cho thấy có tới 1.677 người đang tìm việc trong lĩnh vực nhân sự, hành chính, văn phòng nhưng nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp khá hạn chế.
Điều này phản ánh tâm lý phổ biến của nhiều lao động trẻ hiện nay: ưu tiên các công việc văn phòng, môi trường làm việc ổn định và ít áp lực về thể chất hơn so với các ngành kỹ thuật hoặc sản xuất.
Trong khi đó, các ngành nghề trực tiếp tạo ra giá trị sản xuất như cơ khí, điện công nghiệp, vận hành máy móc, bảo trì thiết bị hay logistics lại chưa thu hút được nguồn nhân lực tương xứng với nhu cầu.
Sự mất cân đối này khiến doanh nghiệp phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động kéo dài, đồng thời làm gia tăng chi phí tuyển dụng và đào tạo.
Vấn đề không chỉ nằm ở bằng cấp
Theo các chuyên gia, câu chuyện “thừa cử nhân, thiếu công nhân kỹ thuật” không phải hiện tượng mới nhưng đang trở nên rõ nét hơn khi thị trường lao động bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ.
Trong nhiều năm, xã hội vẫn tồn tại tâm lý coi đại học là con đường thành công phổ biến nhất. Điều đó khiến số lượng học sinh lựa chọn đại học luôn ở mức cao, trong khi giáo dục nghề nghiệp chưa thực sự trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với nhiều gia đình.
Trong khi đó, nhu cầu thực tế của doanh nghiệp lại tập trung nhiều vào lao động kỹ thuật, lao động có kỹ năng nghề và khả năng làm việc thực tế.
Nghịch lý này cho thấy giá trị của người lao động ngày nay không còn nằm hoàn toàn ở tấm bằng mà ở năng lực chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích ứng với công nghệ mới.
Đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, thị trường ngày càng cần những lao động có khả năng vận hành thiết bị hiện đại, làm chủ công nghệ và thích ứng nhanh với môi trường sản xuất mới.
Cần cơ cấu lại định hướng đào tạo
Báo cáo của Trung tâm Dịch vụ việc làm TP HCM cho thấy đà phục hồi kinh tế trong 5 tháng đầu năm 2026 đang tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp mở rộng tuyển dụng, đồng thời góp phần kéo giảm số người thất nghiệp. Trong 5 tháng đầu năm, số người thất nghiệp trên địa bàn đã giảm hơn 24%, từ trên 90.000 người xuống còn hơn 68.000 người.
Tuy nhiên, để tận dụng tốt cơ hội từ sự phục hồi của thị trường lao động, các chuyên gia cho rằng cần có sự điều chỉnh mạnh mẽ hơn trong công tác hướng nghiệp và đào tạo nhân lực.
Các trường nghề cần gắn kết chặt chẽ hơn với doanh nghiệp để đào tạo theo nhu cầu thực tế. Trong khi đó, học sinh và phụ huynh cũng cần thay đổi nhận thức, xem giáo dục nghề nghiệp là một lựa chọn phát triển nghề nghiệp bình đẳng với giáo dục đại học.
Khi nền kinh tế ngày càng cần đội ngũ kỹ thuật viên, công nhân lành nghề và lao động có kỹ năng thực hành cao, việc thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thị trường sẽ là chìa khóa để giải quyết bài toán thừa – thiếu lao động đang tồn tại nhiều năm qua.
Minh Hải
Bài liên quan
