Hotline: 
Dù mới bước vào đầu mùa mưa, TP HCM đã ghi nhận số ca sốt xuất huyết Dengue tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Đáng lo ngại, bệnh không còn chủ yếu xuất hiện ở trẻ nhỏ mà đang lan rộng sang nhiều nhóm tuổi khác, trong đó người lớn chiếm hơn một nửa số ca mắc. Các chuyên gia cảnh báo người dân cần thay đổi nhận thức, chủ động phòng bệnh và phát hiện sớm các dấu hiệu nguy hiểm để tránh những hậu quả đáng tiếc.
Tại tọa đàm “Sốt xuất huyết Dengue: Nhận diện nguy cơ và gánh nặng bệnh tật – Chủ động phòng ngừa cho cả gia đình” diễn ra ngày 6/6, các chuyên gia y tế đã đưa ra nhiều cảnh báo về diễn biến phức tạp của dịch bệnh tại TP HCM trong năm nay.
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP HCM (HCDC), sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm trên địa bàn thành phố nhưng thường gia tăng mạnh từ giữa tháng 6 trở đi, khi mùa mưa bước vào cao điểm. Tuy nhiên, năm 2026, dịch bệnh đã xuất hiện sớm hơn thường lệ.
Tính từ đầu năm đến ngày 31/5, TP HCM ghi nhận 17.718 ca mắc sốt xuất huyết Dengue, tăng hơn 64,6% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng đáng chú ý khi thành phố mới chỉ bắt đầu bước vào mùa mưa – thời điểm được xem là điều kiện thuận lợi nhất cho muỗi truyền bệnh phát triển.
Dịch bệnh lan rộng, người lớn chiếm hơn một nửa số ca mắc
Thông tin tại tọa đàm, ThS.BS Lê Hồng Nga cho biết dịch bệnh hiện đã xuất hiện trên phạm vi rất rộng.
Toàn bộ 168 xã, phường và đặc khu của TP HCM đều ghi nhận ca mắc mới. Điều này cho thấy sốt xuất huyết không còn xuất hiện cục bộ tại một số khu vực mà đã hiện diện ở hầu hết địa bàn dân cư.
Đặc biệt, cơ cấu bệnh nhân mắc sốt xuất huyết cũng đang có sự thay đổi đáng kể.
Nếu trước đây bệnh thường được xem là mối nguy chủ yếu đối với trẻ em thì hiện nay, hơn 50% số ca mắc là người lớn. Trong đó, nhóm tuổi từ 11 đến 15 tuổi và 16 đến 30 tuổi đang ghi nhận tỷ lệ mắc cao.
Theo các chuyên gia, đây là dấu hiệu cho thấy nguy cơ lây nhiễm đã mở rộng sang nhiều nhóm dân cư khác nhau, đòi hỏi cộng đồng cần thay đổi nhận thức rằng sốt xuất huyết không còn là căn bệnh chỉ xảy ra ở trẻ nhỏ.
Lý giải nguyên nhân dịch bệnh gia tăng, các chuyên gia cho rằng quá trình đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao cùng những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu đang tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển.
Những đợt nắng nóng kéo dài xen kẽ với các cơn mưa bất thường khiến vòng đời sinh sản của muỗi vằn Aedes aegypti được rút ngắn, làm tăng nguy cơ lây truyền bệnh trong cộng đồng.
Một vấn đề khác được ngành y tế đặc biệt lưu ý là nhiều người dân vẫn chưa hiểu đúng về môi trường sinh sản của muỗi truyền bệnh.
Theo BS Lê Hồng Nga, không ít gia đình vẫn cho rằng muỗi chỉ sinh sản ở những nơi nước bẩn, ao tù hoặc cống rãnh. Trong khi thực tế, muỗi Aedes aegypti có thể đẻ trứng và phát triển ngay trong các dụng cụ chứa nước sạch trong gia đình.
“Nhiều ổ lăng quăng nằm ngay trong nhà nhưng thường bị bỏ sót vì nghĩ rằng nước sạch thì không có muỗi sinh sản” – BS Lê Hồng Nga cảnh báo.
Chủ quan với bệnh có thể trả giá đắt
Ở góc độ điều trị, PGS.TS.BS Phạm Văn Quang cho rằng một trong những nguyên nhân khiến nhiều trường hợp diễn tiến nặng là tâm lý chủ quan của người bệnh và gia đình.
Không ít người vẫn cho rằng sốt xuất huyết là bệnh nhẹ, chỉ xuất hiện ở trẻ em hoặc có thể tự điều trị tại nhà bằng thuốc hạ sốt và truyền dịch.
Theo BS Quang, đây là quan niệm hết sức nguy hiểm.
Một sai lầm phổ biến khác là cho rằng khi người bệnh hết sốt đồng nghĩa với việc đã khỏi bệnh. Thực tế, giai đoạn nguy hiểm nhất của sốt xuất huyết thường xuất hiện từ ngày thứ ba đến ngày thứ bảy kể từ khi khởi phát bệnh, đúng vào thời điểm người bệnh bắt đầu giảm sốt.
Đây là giai đoạn có thể xuất hiện hàng loạt biến chứng nghiêm trọng như sốc sốt xuất huyết, xuất huyết nặng hoặc suy đa cơ quan. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ tử vong.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn ói liên tục, tay chân lạnh, chảy máu chân răng, chảy máu mũi hoặc tiểu ít.
Để minh họa cho mức độ nguy hiểm của bệnh, BS Phạm Văn Quang chia sẻ trường hợp một bệnh nhi 12 tuổi mắc sốt xuất huyết Dengue nặng được chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng 1 cách đây khoảng một năm.
Theo bác sĩ, khi nhập viện, bệnh nhi đã rơi vào tình trạng sốc rất nặng và mất máu nghiêm trọng.
Chỉ số huyết cầu tố của bệnh nhi chỉ còn khoảng 10%, trong khi mức bình thường khoảng 40%, tương đương mất tới 3/4 thể tích máu trong cơ thể.
Để cứu sống bệnh nhi, các bác sĩ đã phải truyền hơn 10 lít máu và các chế phẩm máu, kết hợp nội soi cầm máu tích cực.
“Dù đây là trường hợp may mắn được cứu sống nhưng thực tế vẫn có những bệnh nhân được điều trị tích cực nhưng không qua khỏi”, BS Quang chia sẻ.
Điều khiến các bác sĩ lo ngại là nhiều ca sốt xuất huyết nặng xảy ra ở những trẻ hoàn toàn khỏe mạnh trước đó, không có bệnh nền hay yếu tố nguy cơ đặc biệt.
Theo BS Lê Hồng Nga, những trường hợp nặng phải nhập viện chỉ là phần nổi của “tảng băng chìm” trong cộng đồng. Đằng sau mỗi ca bệnh nặng có thể còn rất nhiều trường hợp mắc bệnh chưa được phát hiện hoặc chẩn đoán kịp thời.
Xây dựng “lá chắn kép” phòng bệnh
Trước nguy cơ dịch bệnh tiếp tục gia tăng trong những tháng tới, các chuyên gia nhấn mạnh việc phòng bệnh cần bắt đầu từ chính mỗi gia đình.
HCDC khuyến cáo người dân dành khoảng 10 phút mỗi tuần để kiểm tra và vệ sinh môi trường sống xung quanh.
Bảy biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả được ngành y tế khuyến nghị gồm:
- Xới đất trong chậu cây cảnh.
- Đổ bỏ nước trong đĩa lót chậu cây.
- Úp lu, khạp và các vật chứa nước không sử dụng.
- Thay nước bình hoa thường xuyên.
- Thả cá để diệt lăng quăng.
- Loại bỏ vật phế thải có khả năng chứa nước mưa.
- Khơi thông máng xối, cống thoát nước.
Theo các chuyên gia, nếu được thực hiện thường xuyên, những biện pháp này có thể giúp loại bỏ đáng kể nơi sinh sản của muỗi truyền bệnh trong cộng đồng.
Bên cạnh việc kiểm soát nguồn lây từ môi trường, ngành y tế TP HCM cũng đang hướng đến mô hình phòng bệnh “lá chắn kép”, kết hợp giữa diệt muỗi, diệt lăng quăng với các biện pháp dự phòng chủ động bằng tiêm chủng.
PGS.TS.BS Phạm Văn Quang cho rằng tiêm chủng là một trong những giải pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm khả năng diễn tiến nặng và hạn chế nguy cơ tử vong.
Cùng quan điểm, BS Lê Hồng Nga nhận định tiêm chủng đang trở thành một trong những giải pháp căn cơ bên cạnh các hoạt động kiểm soát muỗi truyền bệnh đã được triển khai nhiều năm qua.
Trong bối cảnh số ca mắc sốt xuất huyết tại TP HCM đang tăng sớm và lan rộng trên toàn địa bàn, các chuyên gia cho rằng việc nâng cao nhận thức cộng đồng, chủ động loại bỏ nơi sinh sản của muỗi và áp dụng các biện pháp dự phòng phù hợp sẽ là chìa khóa để hạn chế nguy cơ bùng phát dịch trong mùa mưa năm nay.
Hải Linh
Bài liên quan
