Đề xuất Bộ trưởng Bộ Nội vụ bổ nhiệm Chủ tịch Hội đồng Tiền lương Quốc gia

Bộ Nội vụ đề xuất chuyển thẩm quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng Tiền lương Quốc gia từ Thủ tướng Chính phủ sang Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Đề xuất được kỳ vọng tạo thuận lợi trong kiện toàn tổ chức, nhân sự của cơ quan tư vấn chính sách tiền lương, trong khi vai trò của Hội đồng đối với việc xây dựng phương án lương tối thiểu vẫn được duy trì.

Đề xuất phân cấp thẩm quyền bổ nhiệm lãnh đạo Hội đồng

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến đối với dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập và quy định chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức, hoạt động của Hội đồng Tiền lương Quốc gia.

Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất thay đổi thẩm quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm nhân sự lãnh đạo Hội đồng. Theo đó, thay vì do Thủ tướng Chính phủ quyết định như hiện nay, Bộ trưởng Bộ Nội vụ sẽ được giao thẩm quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm Chủ tịch, các Phó Chủ tịch và thành viên Hội đồng trên cơ sở đề nghị của các cơ quan liên quan.

Theo Bộ Nội vụ, việc phân cấp này nhằm tạo thuận lợi trong quá trình tổ chức thực hiện, nhất là khi có sự thay đổi nhân sự đại diện của các cơ quan, tổ chức tham gia Hội đồng.

Về cơ bản, dự thảo tiếp tục kế thừa các quy định hiện hành tại Nghị định số 145/2020/NĐ-CP và Quyết định số 992/QĐ-TTg. Cơ cấu tổ chức của Hội đồng vẫn gồm Chủ tịch, 3 Phó Chủ tịch và các thành viên.

Theo phương án được đề xuất, Chủ tịch Hội đồng là Thứ trưởng Bộ Nội vụ, chịu trách nhiệm điều hành hoạt động chung. Ba Phó Chủ tịch đại diện cho Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, phụ trách điều hành hoạt động nội bộ của từng bên.

Đáng chú ý, dự thảo tiếp tục duy trì cơ cấu 17 thành viên, gồm đại diện Bộ Nội vụ, tổ chức đại diện người lao động, tổ chức đại diện người sử dụng lao động ở trung ương và các chuyên gia độc lập.

Việc điều chỉnh thẩm quyền bổ nhiệm nhân sự được đặt trong bối cảnh yêu cầu kiện toàn tổ chức, nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng, đồng thời bảo đảm sự tham gia của các bên trong quan hệ lao động.

Cơ quan tư vấn quan trọng về lương tối thiểu

Hội đồng Tiền lương Quốc gia có vai trò tư vấn cho Chính phủ về mức lương tối thiểu và chính sách tiền lương đối với người lao động theo quy định của Bộ luật Lao động.

Đây là diễn đàn có sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức đại diện người lao động, tổ chức đại diện người sử dụng lao động và các chuyên gia độc lập. Thông qua cơ chế này, các bên có điều kiện trao đổi, thương lượng và đưa ra khuyến nghị về phương án điều chỉnh lương tối thiểu trên cơ sở tình hình kinh tế – xã hội và thực tiễn sản xuất, kinh doanh.

Theo dự thảo, Hội đồng thực hiện nghiên cứu, khảo sát, thu thập thông tin, phân tích và đánh giá các yếu tố liên quan đến việc xác định mức lương tối thiểu. Những nội dung được xem xét bao gồm tình hình tiền lương, mức sống tối thiểu của người lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và các yếu tố liên quan khác.

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, Hội đồng xây dựng phương án mức lương tối thiểu theo tháng, mức lương tối thiểu theo giờ và phân vùng địa bàn áp dụng. Sau đó, các bên tổ chức thương lượng để đưa ra khuyến nghị với Chính phủ về việc điều chỉnh mức lương.

Đây là khâu có ý nghĩa trực tiếp đối với hàng triệu người lao động làm việc theo hợp đồng lao động, đặc biệt là nhóm lao động hưởng mức lương thấp tại các doanh nghiệp.

Lương tối thiểu không chỉ là căn cứ quan trọng trong thỏa thuận tiền lương mà còn góp phần bảo vệ mức thu nhập thấp nhất của người lao động. Việc xác định mức điều chỉnh cần tính đến khả năng đáp ứng nhu cầu sống tối thiểu của người lao động và gia đình, đồng thời xem xét sức chịu đựng của doanh nghiệp, năng suất lao động và diễn biến kinh tế.

Bởi vậy, chất lượng hoạt động của Hội đồng có ý nghĩa quan trọng trong việc dung hòa lợi ích giữa người lao động và người sử dụng lao động. Các phương án được đưa ra cần dựa trên dữ liệu, đánh giá thực tiễn và quá trình thương lượng giữa các bên, thay vì chỉ xuất phát từ một phía.

Ngoài nhiệm vụ tư vấn về lương tối thiểu, Hội đồng còn có trách nhiệm tư vấn, khuyến nghị với Chính phủ về các chính sách tiền lương áp dụng chung đối với người lao động theo quy định của Bộ luật Lao động.

Người lao động quan tâm gì từ đề xuất mới?

Từ góc độ người lao động, đề xuất thay đổi thẩm quyền bổ nhiệm lãnh đạo Hội đồng cần được nhìn nhận đúng bản chất. Đây trước hết là điều chỉnh về cơ chế tổ chức, quản lý và nhân sự, không phải quyết định trực tiếp về mức lương tối thiểu.

Nói cách khác, việc Bộ trưởng Bộ Nội vụ được đề xuất trao thẩm quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng không đồng nghĩa với việc lương tối thiểu sẽ được điều chỉnh tăng ngay sau khi quy định được thông qua.

Mức lương tối thiểu vẫn cần trải qua quá trình nghiên cứu, đánh giá các yếu tố kinh tế – xã hội và thương lượng giữa đại diện các bên. Trên cơ sở khuyến nghị của Hội đồng, Chính phủ mới xem xét, quyết định phương án điều chỉnh theo thẩm quyền.

Điều người lao động cần quan tâm hơn là chất lượng tham gia của các tổ chức đại diện người lao động trong Hội đồng, khả năng phản ánh đầy đủ thực tế đời sống và thu nhập của người làm công ăn lương, cũng như tính minh bạch của quá trình xây dựng phương án tiền lương.

Đặc biệt, mức sống tối thiểu của người lao động và gia đình, biến động giá cả hàng hóa, chi phí nhà ở, giáo dục, y tế cùng những khoản chi thiết yếu cần được phản ánh đầy đủ trong quá trình nghiên cứu, thương lượng.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cũng cần có tiếng nói trong quá trình xây dựng phương án điều chỉnh để đánh giá khả năng chi trả, tác động đến chi phí sản xuất và sức cạnh tranh. Một chính sách tiền lương có tính khả thi cần tính đến cả yêu cầu bảo đảm đời sống người lao động lẫn điều kiện duy trì hoạt động của doanh nghiệp.

Vì vậy, dù thay đổi về thẩm quyền bổ nhiệm có thể giúp đơn giản hóa công tác kiện toàn nhân sự, hiệu quả thực chất của Hội đồng vẫn cần được đánh giá qua chất lượng tư vấn, khả năng đối thoại và mức độ cân bằng lợi ích giữa các bên.

Dự thảo hiện đang trong quá trình lấy ý kiến. Nếu được thông qua, quy định mới sẽ là cơ sở để kiện toàn tổ chức và hoạt động của Hội đồng Tiền lương Quốc gia trong thời gian tới. Với người lao động, điều quan trọng vẫn là những khuyến nghị về lương tối thiểu được xây dựng trên cơ sở thực tiễn, phản ánh đúng nhu cầu sống và có tính khả thi khi triển khai.

Phan Linh

Bài liên quan

Xây dựng vị trí việc làm: Đổi cách quản lý công chức, viên chức từ nhiệm vụ thực tế

Hà Nội cần nhân lực cho các dự án trọng điểm: Cơ hội việc làm phải đi cùng nâng cao tay nghề

Thu nhập bấp bênh, đóng BHXH bắt buộc thế nào? Bài toán an sinh của lao động nền tảng số

Từ năm 2027, 31 nhóm công việc phải siết chặt an toàn lao động: Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?

Lao động nền tảng số có thể vào diện đóng BHXH bắt buộc: Bài toán quyền lợi và trách nhiệm

Nghị quyết mới về tiền lương và BHXH: Cơ hội cải cách đồng bộ, thực chất hơn