Hotline: 
Quá trình đô thị hóa và phát triển các dự án mới đang mở ra nhiều cơ hội việc làm tại Cần Thơ, nhưng đồng thời cũng đặt ra một bài toán không nhỏ: làm thế nào để người dân bị thu hồi đất không bị đứng ngoài thị trường lao động mới.
Trong dự thảo Quy hoạch chung TP Cần Thơ đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, thành phố đề xuất một hướng tiếp cận đáng chú ý là gắn quá trình phát triển đô thị với đào tạo, chuyển đổi nghề và tạo việc làm cho những người bị ảnh hưởng bởi các dự án. Theo đó, nhà đầu tư khi triển khai dự án cần xem xét, ưu tiên tuyển dụng và đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất nếu những người này đáp ứng yêu cầu về tay nghề và sức khỏe.
Đây là một thay đổi quan trọng trong cách nhìn về vấn đề việc làm sau thu hồi đất. Thay vì chỉ dừng lại ở câu chuyện bồi thường, hỗ trợ, người dân cần được chuẩn bị một sinh kế mới để có thể tiếp tục tham gia vào thị trường lao động.
Theo dự thảo quy hoạch, lực lượng lao động của Cần Thơ dự kiến chiếm khoảng 51-53% dân số trong những năm tới. Tỷ lệ này có xu hướng giảm nhẹ do dân số già hóa, thời gian học tập và đào tạo kéo dài hơn, đồng thời người trẻ tham gia thị trường lao động muộn hơn. Tuy nhiên, xét về số lượng tuyệt đối, lực lượng lao động vẫn được dự báo tăng cùng với quá trình gia tăng dân số và đô thị hóa.
Cùng với sự thay đổi về quy mô, cơ cấu việc làm cũng sẽ chuyển dịch mạnh. Lao động trong nông, lâm nghiệp và thủy sản được dự báo tiếp tục giảm tỷ trọng khi cơ giới hóa, tự động hóa và công nghệ ngày càng được đưa vào sản xuất. Một bộ phận lao động sẽ chuyển sang công nghiệp chế biến, logistics nông nghiệp và các dịch vụ hỗ trợ sản xuất.
Trong khi đó, công nghiệp và xây dựng được dự báo tăng nhu cầu nhân lực, nhất là ở các lĩnh vực chế biến, chế tạo, chế biến nông sản, công nghiệp công nghệ cao, năng lượng, xây dựng hạ tầng và phát triển đô thị.
Khu vực thương mại – dịch vụ cũng tiếp tục là nơi sử dụng nhiều lao động. Các lĩnh vực được định hướng phát triển gồm thương mại, logistics, tài chính, y tế, giáo dục, du lịch, công nghệ thông tin, dịch vụ số và các loại hình dịch vụ chất lượng cao.
Điều đó đồng nghĩa với việc người lao động bị ảnh hưởng bởi quá trình thu hồi đất sẽ đứng trước một thị trường việc làm rất khác so với trước đây. Những kỹ năng phục vụ sản xuất nông nghiệp truyền thống có thể không còn phù hợp, trong khi các doanh nghiệp mới lại cần người có kỹ năng nghề, kỹ thuật và khả năng làm việc trong môi trường công nghiệp, dịch vụ hiện đại.
Vì vậy, dự thảo quy hoạch định hướng tăng tỷ lệ lao động được đào tạo chuyên môn, kỹ thuật, đặc biệt trong các lĩnh vực như công nghệ thông tin, y tế, giáo dục, logistics, công nghiệp chế biến và nông nghiệp công nghệ cao.
Cần Thơ cũng được đề xuất phát triển mạng lưới giáo dục nghề nghiệp từ trung cấp, cao đẳng đến đại học, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp trực tiếp tham gia đào tạo. Việc doanh nghiệp tham gia ngay từ khâu đào tạo có thể giúp hạn chế tình trạng người lao động học một nghề nhưng doanh nghiệp lại cần một nghề khác.
Đáng chú ý, tại những khu vực đô thị hóa mới, dự thảo đặt vấn đề nhà đầu tư phải có trách nhiệm hơn với việc làm của người dân địa phương. Khi dự án được triển khai và đất của người dân bị thu hồi, doanh nghiệp cần xem xét khả năng tiếp nhận chính những lao động này vào làm việc, đồng thời tổ chức đào tạo để họ có thể đáp ứng yêu cầu công việc.
Tất nhiên, việc ưu tiên tuyển dụng không đồng nghĩa với việc tuyển dụng bằng mọi giá. Dự thảo đặt điều kiện người lao động phải đáp ứng yêu cầu về tay nghề và sức khỏe. Vì vậy, đào tạo nghề trở thành chiếc cầu nối quan trọng giữa người bị thu hồi đất và những công việc mới được tạo ra từ dự án.
Không chỉ tìm việc tại doanh nghiệp, người bị thu hồi đất và những lao động có hoàn cảnh khó khăn cũng được đề xuất ưu tiên tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để tự tạo việc làm. Đây có thể là lựa chọn phù hợp với những người có kinh nghiệm kinh doanh, sản xuất hoặc có khả năng phát triển các mô hình dịch vụ tại những khu vực đô thị đang hình thành.
Điểm đáng chú ý trong định hướng này là chuyển đổi nghề không được nhìn đơn thuần như việc hỗ trợ một khoản tiền để người dân tự xoay xở. Mục tiêu được đặt ra là gắn chuyển đổi nghề với đào tạo, giúp người lao động lựa chọn công việc phù hợp hơn, nâng cao kỹ năng và tăng khả năng cạnh tranh khi bước vào thị trường lao động mới.
Thực tế, đây cũng là khâu quyết định việc một dự án có thực sự tạo ra cơ hội phát triển cho cộng đồng địa phương hay không. Nếu người dân mất đất sản xuất nhưng không có kỹ năng để chuyển sang công việc mới, khoản hỗ trợ ban đầu chỉ có thể giải quyết một phần khó khăn trước mắt. Ngược lại, nếu người lao động được đào tạo đúng nhu cầu và có cơ hội tiếp cận việc làm ổn định, quá trình chuyển đổi có thể tạo ra một sinh kế bền vững hơn.
Với Cần Thơ, khi công nghiệp, logistics, dịch vụ và đô thị tiếp tục phát triển, nhu cầu về nguồn nhân lực có kỹ năng cũng sẽ tăng theo. Đây là cơ hội để bài toán thu hồi đất được đặt trong một câu chuyện rộng hơn: tái tạo sinh kế và chuẩn bị nguồn nhân lực cho nền kinh tế mới.
Dự thảo Quy hoạch chung TP Cần Thơ đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 hiện đang được Sở Xây dựng thành phố tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư. Thời gian lấy ý kiến kéo dài đến hết ngày 16/9.
Nếu được cụ thể hóa trong quá trình triển khai quy hoạch, việc gắn trách nhiệm của nhà đầu tư với đào tạo và tuyển dụng lao động bị ảnh hưởng bởi dự án sẽ giúp chính sách phát triển đô thị đi gần hơn với đời sống người dân. Khi đó, một dự án không chỉ được đánh giá bằng số kilomet đường được xây dựng, số khu đô thị được hình thành hay giá trị đầu tư, mà còn bằng việc nó tạo ra bao nhiêu cơ hội nghề nghiệp và giúp người dân địa phương thích nghi như thế nào với một nền kinh tế đang thay đổi.
Bảo Minh
Bài liên quan
