Hotline: 
Nếu dự thảo điều chỉnh lương tối thiểu vùng được thông qua, từ ngày 1/1/2027, người lao động tại một số địa bàn có thể cùng lúc hưởng hai tác động tăng lương: mức lương tối thiểu chung tăng 7,8% và địa bàn làm việc được điều chỉnh sang vùng lương cao hơn. Đây là thay đổi đáng chú ý đối với cả người lao động và doanh nghiệp trong quá trình xây dựng thang, bảng lương cho năm 2027.
Lương tối thiểu dự kiến tăng 7,8%
Theo dự thảo nghị định đang được Bộ Nội vụ xây dựng, mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động dự kiến tăng bình quân 7,8% từ ngày 1/1/2027.
Nếu được thông qua, mức lương tối thiểu tháng tại 4 vùng sẽ lần lượt là 5,7 triệu đồng ở vùng I, 5,08 triệu đồng ở vùng II, 4,45 triệu đồng ở vùng III và 4,04 triệu đồng ở vùng IV.
Với lương tối thiểu theo giờ, mức mới dự kiến là 27.400 đồng tại vùng I, 24.400 đồng tại vùng II, 21.400 đồng tại vùng III và 19.400 đồng tại vùng IV. So với mức hiện hành, lương tối thiểu tháng sẽ tăng khoảng 310.000-390.000 đồng, tùy vùng.
Theo cơ quan soạn thảo, mức điều chỉnh này được tính toán cao hơn khoảng 3,7% so với mức sống tối thiểu dự kiến của người lao động đến hết năm 2027.
Đây mới là phương án đang được đề xuất. Vì vậy, người lao động cần lưu ý rằng các mức lương trên chỉ chính thức được áp dụng nếu nghị định được ban hành theo phương án tương ứng.
Vì sao có người được tăng lương hai lần?
Điểm đáng chú ý nằm ở phương án phân lại địa bàn áp dụng mức lương tối thiểu.
Cùng với đề xuất tăng mức lương tối thiểu của cả 4 vùng, Bộ Nội vụ cũng đề xuất điều chỉnh một số địa bàn sang vùng lương cao hơn nhằm phù hợp hơn với sự phát triển kinh tế, thị trường lao động, hạ tầng và quá trình hình thành các khu, cụm công nghiệp.
Tại TP.HCM, chẳng hạn, một số địa bàn đang thuộc vùng II được đề xuất chuyển lên vùng I. Một số địa bàn khác từ vùng III được đề xuất chuyển lên vùng II. Nếu cả hai phương án cùng được thông qua, người lao động tại những địa bàn này sẽ chịu tác động của cả việc tăng mức lương tối thiểu và thay đổi vùng áp dụng.
Nói cách khác, đây không phải là việc một người lao động được doanh nghiệp tăng lương hai lần theo nghĩa doanh nghiệp phải thực hiện hai đợt điều chỉnh riêng biệt. Mà là hai yếu tố chính sách cùng tác động vào mức lương tối thiểu từ cùng một thời điểm.
Đây là lý do người lao động ở một số địa bàn có thể nhận được mức điều chỉnh lớn hơn so với mức tăng chung 7,8%.
Không chỉ TP.HCM có địa bàn được đề xuất đổi vùng
Việc rà soát địa bàn áp dụng lương tối thiểu không chỉ diễn ra tại TP.HCM.
Theo phương án được nêu, ngoài TP.HCM còn có Hưng Yên, Đà Nẵng, Đồng Nai và Hải Phòng đề xuất điều chỉnh một số khu vực áp dụng mức lương tối thiểu.
Tại Hải Phòng, một số địa bàn được đề xuất chuyển từ vùng II lên vùng I. Ở Đồng Nai cũng có địa bàn được đề xuất chuyển từ vùng II lên vùng I, trong khi một số khu vực khác được điều chỉnh từ vùng III lên vùng II.
Tại Đà Nẵng, một số phường, xã được đề xuất chuyển từ vùng III lên vùng II. Riêng tại Hưng Yên, nhiều địa bàn đang ở vùng IV được đề xuất chuyển lên vùng III.
Điều này cho thấy việc phân vùng lương đang được đặt lại trong bối cảnh địa giới hành chính, hạ tầng giao thông và sự phát triển của các khu vực kinh tế có nhiều thay đổi.
Khi hai doanh nghiệp chỉ cách nhau một con đường nhưng khác vùng lương
Một trong những lý do được đưa ra cho việc rà soát, điều chỉnh vùng lương là sự thay đổi nhanh chóng của thị trường lao động giữa các địa bàn.
Thực tế có những doanh nghiệp nằm rất gần nhau, thậm chí chỉ cách nhau một con đường, nhưng lại thuộc hai vùng lương khác nhau. Khi địa giới hành chính thay đổi hoặc khu vực phát triển mạnh về công nghiệp, mức lương tối thiểu áp dụng cũng có thể trở thành vấn đề cần được điều chỉnh.
Bà Phạm Thị Thanh Tâm, Chủ tịch Công đoàn Dệt may Việt Nam, cho rằng việc phân vùng lại lương tối thiểu là cần thiết bởi thực tế thị trường lao động đã có nhiều thay đổi. Theo bà, có trường hợp doanh nghiệp trước đây thuộc vùng lương thấp nhưng sau khi sắp xếp địa giới hành chính lại chuyển sang khu vực có mức lương cao hơn, hoặc ngược lại.
Việc điều chỉnh vì thế không chỉ liên quan đến quyền lợi của người lao động mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới bài toán tiền lương và chi phí nhân công của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp sẽ phải tính lại chi phí nhân sự
Nếu nghị định được thông qua theo phương án hiện tại, doanh nghiệp sẽ phải rà soát lại thang, bảng lương và mức trả lương cho người lao động từ đầu năm 2027.
Đối với những doanh nghiệp đang trả lương ở sát mức tối thiểu, việc mức sàn tăng lên đồng nghĩa với việc chi phí tiền lương có thể tăng. Khi địa bàn đồng thời được chuyển sang vùng lương cao hơn, tác động còn rõ hơn.
Tuy nhiên, mức lương tối thiểu không phải là mức lương mà tất cả người lao động đều mặc nhiên được tăng đúng một tỷ lệ như nhau. Đây là mức sàn để doanh nghiệp xác định mức trả lương theo quy định. Với những lao động đang hưởng mức cao hơn mức tối thiểu, mức tăng thực tế còn phụ thuộc vào thỏa thuận, hợp đồng lao động, quy chế tiền lương và chính sách của từng doanh nghiệp.
Do đó, người lao động không nên hiểu rằng cứ thuộc địa bàn được điều chỉnh vùng là chắc chắn được tăng thêm một khoản cố định ngoài mức tăng 7,8%.
Tác động không dừng ở tiền lương
Một điểm khác người lao động cần quan tâm là khi mức lương tối thiểu thay đổi, một số khoản đóng và chế độ liên quan cũng có thể thay đổi theo.
Nếu phương án tăng 7,8% được thông qua, việc điều chỉnh mức lương tối thiểu có thể tác động tới tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm trong những trường hợp pháp luật quy định lấy mức lương tối thiểu làm căn cứ, cũng như một số chế độ có liên quan.
Với doanh nghiệp, điều này có nghĩa bài toán tài chính cho năm 2027 không chỉ là phần tiền lương trả trực tiếp cho người lao động mà còn phải tính đến các khoản chi phí liên quan.
Trong khi đó, với người lao động, việc tăng mức lương tối thiểu có thể cải thiện thu nhập ở nhóm đang hưởng mức thấp, đồng thời tạo thêm cơ sở để thương lượng tiền lương ở những vị trí có mức trả lương cao hơn.
Cơ hội để thu nhập thực tế được cải thiện
Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt vẫn là áp lực lớn đối với nhiều gia đình công nhân, việc điều chỉnh lương tối thiểu có ý nghĩa nhất định đối với đời sống người lao động.
Tuy nhiên, mức tăng trên giấy tờ chỉ thực sự tạo ra cải thiện nếu đi cùng với khả năng kiểm soát giá cả, việc làm ổn định và năng suất lao động.
Đối với doanh nghiệp, tăng lương cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng suất, cải thiện tổ chức sản xuất và sử dụng lao động hiệu quả hơn. Nếu chỉ tăng chi phí nhân công mà năng suất không thay đổi, áp lực lên doanh nghiệp sẽ lớn hơn, đặc biệt ở những ngành sử dụng nhiều lao động.
Vì vậy, điều chỉnh lương tối thiểu không nên được nhìn đơn thuần là câu chuyện doanh nghiệp phải trả thêm bao nhiêu, hay người lao động được nhận thêm bao nhiêu. Về dài hạn, đây còn là bài toán cân bằng giữa thu nhập của người lao động, sức cạnh tranh của doanh nghiệp và sự phát triển của thị trường lao động.
Nếu các đề xuất được thông qua, ngày 1/1/2027 sẽ là một mốc đáng chú ý đối với thị trường lao động. Một bộ phận người lao động có thể được hưởng lợi từ cả mức tăng lương tối thiểu và việc chuyển địa bàn sang vùng lương cao hơn.
Nhưng trước khi chính sách chính thức được ban hành, người lao động và doanh nghiệp cần theo dõi văn bản cuối cùng để biết chính xác địa bàn nào được điều chỉnh, mức lương tối thiểu mới là bao nhiêu và những khoản tiền nào sẽ thay đổi theo.
Phan Long
Bài liên quan
Bình luận đã đóng.