Hotline: 
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến cho dự thảo quy chế mới về tuyển sinh và đào tạo sau đại học với hàng loạt thay đổi đáng chú ý. Các điều chỉnh lần này được đánh giá là bước đi nhằm tăng tính tự chủ cho cơ sở đào tạo, siết chất lượng đầu ra và gắn đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ với nghiên cứu khoa học thực chất hơn.
Theo dự thảo, quy chế mới sẽ thay thế các thông tư hiện hành về tuyển sinh và đào tạo trình độ thạc sĩ, tiến sĩ. Nội dung được xây dựng trên cơ sở Luật Giáo dục sửa đổi năm 2025 và Luật Giáo dục đại học sửa đổi năm 2025.
Một trong những điểm đáng chú ý là định hướng chuyển mạnh từ quản lý quy trình sang quản lý chất lượng đào tạo và chuẩn đầu ra. Thay vì quy định quá chi tiết từng khâu tổ chức, dự thảo trao thêm quyền chủ động cho các trường đại học trong xây dựng chương trình, kế hoạch học tập và phương thức đào tạo.
Tăng tự chủ nhưng siết trách nhiệm đào tạo
Theo dự thảo, các cơ sở đào tạo được chủ động quyết định hình thức tổ chức đào tạo, thời gian đào tạo chuẩn cũng như phương án tuyển sinh phù hợp với từng ngành học. Tuy nhiên, đi kèm quyền tự chủ là yêu cầu cao hơn về trách nhiệm giải trình, công khai và minh bạch trong quá trình tuyển sinh, đào tạo.
Dự thảo cũng cho phép đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong tuyển sinh, quản lý học viên và lưu trữ hồ sơ nhằm giảm thủ tục hành chính và tăng tính minh bạch.
Đáng chú ý, quy định mới tăng tính liên thông trong giáo dục đại học. Theo đó, kết quả học tập và chứng chỉ có thể được công nhận, chuyển đổi tín chỉ trong thời hạn 60 tháng kể từ thời điểm hoàn thành học phần hoặc được cấp chứng chỉ.
Người học cũng phải hoàn thành chương trình trong khoảng thời gian tối thiểu bằng hai phần ba và tối đa không vượt quá 2,5 lần thời gian đào tạo chuẩn. Nếu quá thời hạn tối đa mà chưa hoàn thành chương trình, học viên sẽ phải xét lại điều kiện đầu vào theo quy định của cơ sở đào tạo.
“Dự thảo chuyển mạnh sang quản lý chất lượng và chuẩn đầu ra.”
Theo giới chuyên môn, việc tăng quyền tự chủ cho trường đại học là xu hướng phù hợp trong bối cảnh giáo dục đại học cần linh hoạt hơn để đáp ứng yêu cầu thị trường lao động và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra yêu cầu phải kiểm soát chất lượng đào tạo chặt chẽ hơn, tránh tình trạng mở ngành hoặc tuyển sinh ồ ạt.
- Dự thảo thay thế quy chế đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ hiện hành
- Tăng quyền tự chủ cho cơ sở đào tạo sau đại học
- Công nhận chuyển đổi tín chỉ trong thời hạn 60 tháng
- Người học phải hoàn thành chương trình tối đa trong 2,5 lần thời gian chuẩn
Gắn đào tạo tiến sĩ với nghiên cứu khoa học
Một trong những thay đổi được quan tâm nhất là quy định đào tạo trình độ tiến sĩ chỉ thực hiện theo hình thức chính quy nhằm tăng môi trường học thuật và bảo đảm chất lượng nghiên cứu.
Dự thảo tiếp tục siết yêu cầu về năng lực học thuật, nghiên cứu khoa học đối với giảng viên hướng dẫn và nghiên cứu sinh. Đồng thời bổ sung quy định về giảng viên hướng dẫn đồng cơ hữu và giảng viên hướng dẫn là người nước ngoài.
Đáng chú ý, dự thảo lần đầu đề xuất cơ chế miễn phản biện độc lập đối với nghiên cứu sinh có kết quả nghiên cứu xuất sắc đạt chuẩn quốc tế cao. Theo đề xuất, nghiên cứu sinh phải có ít nhất 3 bài báo WoS/Scopus liên quan trực tiếp đến luận án, trong đó có tối thiểu 2 bài thuộc nhóm Q1 mới được xem xét miễn phản biện độc lập.
Theo các chuyên gia giáo dục, đây là thay đổi thể hiện xu hướng nâng chất lượng đào tạo tiến sĩ theo chuẩn quốc tế, khuyến khích nghiên cứu sinh tập trung vào công bố khoa học có giá trị thay vì chỉ hoàn thành luận án theo hình thức.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng cho rằng việc nâng chuẩn đào tạo sẽ tạo áp lực lớn hơn với cả nghiên cứu sinh lẫn cơ sở đào tạo, nhất là trong bối cảnh số lượng công bố quốc tế chất lượng cao tại Việt Nam còn hạn chế.
Ngoài ra, việc gắn đào tạo sau đại học với nghiên cứu khoa học thực chất cũng đòi hỏi các trường phải đầu tư mạnh hơn về phòng thí nghiệm, quỹ nghiên cứu và đội ngũ giảng viên có năng lực học thuật cao.
Giới chuyên môn nhận định nếu được thông qua, quy chế mới có thể tạo ra thay đổi đáng kể trong cách tổ chức đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ tại Việt Nam theo hướng linh hoạt hơn nhưng cũng chú trọng chất lượng và trách nhiệm học thuật hơn trước.
Trong bối cảnh cạnh tranh nhân lực chất lượng cao ngày càng lớn, việc đổi mới đào tạo sau đại học được kỳ vọng sẽ góp phần nâng năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực trình độ cao của Việt Nam.
Phan Linh
Bài liên quan
Bình luận đã đóng.