Hotline: 
Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất ban hành một quy chế đào tạo thống nhất cho toàn bộ hệ thống giáo dục nghề nghiệp được xem là bước đi quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế sau khi Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2025 có hiệu lực. Không chỉ đơn thuần hợp nhất các quy định hiện hành, dự thảo còn cho thấy định hướng xây dựng một hệ thống đào tạo mở, linh hoạt và gắn chặt hơn với nhu cầu của thị trường lao động.
Theo dự thảo Thông tư, quy chế mới sẽ thay thế 5 thông tư đang điều chỉnh riêng lẻ các loại hình đào tạo khác nhau như trung cấp, cao đẳng, sơ cấp, đào tạo thường xuyên, đào tạo từ xa và các quy định về hồ sơ, sổ sách trong giáo dục nghề nghiệp. Đồng thời, bổ sung các quy định đối với chương trình trung học nghề và một số ngành, nghề đặc thù.
Việc tồn tại nhiều quy định phân tán trong thời gian qua phần nào phù hợp với giai đoạn phát triển trước đây của hệ thống giáo dục nghề nghiệp. Tuy nhiên, khi quy mô đào tạo ngày càng mở rộng và yêu cầu liên thông, tích hợp giữa các trình độ ngày càng cao, sự phân tán này cũng bộc lộ những hạn chế nhất định. Một quy chế thống nhất sẽ giúp giảm chồng chéo, tạo sự đồng bộ trong quản lý, đồng thời giúp các cơ sở đào tạo thuận lợi hơn trong xây dựng chương trình, tổ chức giảng dạy, kiểm tra và xét tốt nghiệp.
Mở rộng cơ hội học tập suốt đời
Một trong những điểm mới đáng chú ý của dự thảo là quy định thống nhất các phương thức đào tạo trong cùng một khuôn khổ pháp lý. Bên cạnh hình thức học trực tiếp truyền thống, người học có thể lựa chọn đào tạo trực tuyến, đào tạo từ xa hoặc kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến. Đây là xu hướng phù hợp với sự phát triển của công nghệ số cũng như nhu cầu học tập linh hoạt của người lao động trong bối cảnh mới.
Đặc biệt, dự thảo bổ sung cơ chế công nhận và chuyển đổi kết quả học tập, kỹ năng nghề nghiệp đã tích lũy. Theo đó, những kiến thức và kỹ năng có được từ quá trình học tập, làm việc hoặc tự học có thể được xem xét công nhận nếu đáp ứng chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo. Người học sẽ được miễn, giảm hoặc thay thế các học phần tương đương, tránh phải học lại những nội dung đã thành thạo.
Cách tiếp cận này phản ánh tư duy giáo dục hiện đại, lấy năng lực thực tế làm trung tâm thay vì chỉ dựa vào thời gian đào tạo hay bằng cấp. Đây cũng là nền tảng quan trọng để thúc đẩy học tập suốt đời, tạo điều kiện cho người lao động nâng cao trình độ, chuyển đổi nghề nghiệp hoặc học liên thông mà không phải bắt đầu lại từ đầu.
Một điểm mới khác là yêu cầu các chương trình đào tạo phải được đăng ký trên cơ sở dữ liệu chuyên ngành giáo dục nghề nghiệp trước khi tuyển sinh và tổ chức đào tạo; mọi thay đổi liên quan đến chương trình đều phải công khai. Quy định này góp phần tăng tính minh bạch, giúp người học có đầy đủ thông tin trước khi lựa chọn ngành nghề và cơ sở đào tạo.
Đưa doanh nghiệp vào trung tâm quá trình đào tạo
Có lẽ điểm đột phá nhất của dự thảo nằm ở việc chính thức hóa mô hình đào tạo tại doanh nghiệp như một phương thức phối hợp đào tạo giữa nhà trường và đơn vị sử dụng lao động. Theo đó, người học được thực hành, thực tập trong môi trường sản xuất thực tế dưới sự hướng dẫn của cả nhà giáo và chuyên gia kỹ thuật tại doanh nghiệp.
So với trước đây, vai trò của doanh nghiệp không còn dừng ở việc tiếp nhận thực tập sinh mà được tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo, từ hướng dẫn kỹ năng nghề đến đánh giá kết quả học tập và phối hợp bảo đảm chất lượng đầu ra.
Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu của thị trường lao động hiện đại. Một trong những hạn chế lớn nhất của giáo dục nghề nghiệp nhiều năm qua là khoảng cách giữa nội dung đào tạo và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Không ít học sinh, sinh viên sau tốt nghiệp vẫn phải đào tạo lại hoặc mất thời gian thích nghi với môi trường làm việc.
Khi doanh nghiệp tham gia ngay từ quá trình đào tạo, nhà trường có điều kiện cập nhật công nghệ mới, kỹ năng mới và yêu cầu tuyển dụng mới. Trong khi đó, người học được tiếp cận môi trường nghề nghiệp thực tế sớm hơn, từ đó nâng cao khả năng tìm kiếm việc làm ngay sau khi tốt nghiệp.
Nhìn rộng hơn, đề xuất xây dựng quy chế đào tạo thống nhất không chỉ là câu chuyện kỹ thuật quản lý mà còn là bước đi quan trọng trong quá trình tái cấu trúc hệ thống giáo dục nghề nghiệp theo hướng mở, linh hoạt và lấy người học làm trung tâm. Nếu được triển khai hiệu quả, quy chế mới sẽ góp phần tháo gỡ những rào cản về liên thông, công nhận kỹ năng và gắn kết đào tạo với thị trường lao động, qua đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Minh Hải
Bài liên quan
Bình luận đã đóng.