Hotline: 
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 03/2026/NĐ-CP quy định về tổ chức và hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện, với nhiều điểm mới đáng chú ý nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao tính minh bạch, đồng thời ngăn chặn việc lợi dụng danh nghĩa thiện nguyện để trục lợi.
Phân định rõ quỹ xã hội và quỹ từ thiện
Một trong những điểm nổi bật của Nghị định 03/2026/NĐ-CP là đã phân biệt rõ ràng giữa quỹ xã hội và quỹ từ thiện, khắc phục tình trạng nhập nhằng khái niệm tồn tại trong thực tiễn thời gian qua.
Theo đó, quỹ xã hội là tổ chức phi chính phủ do cá nhân, tổ chức tự nguyện góp một phần tài sản để thành lập. Quỹ xã hội hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, nhằm hỗ trợ và khuyến khích phát triển các lĩnh vực như văn hóa, giáo dục, y tế, thể thao, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nông nghiệp, nông thôn, bảo vệ tài nguyên và môi trường, an sinh xã hội và cộng đồng.
Trong khi đó, quỹ từ thiện cũng là tổ chức phi chính phủ do cá nhân, tổ chức tự nguyện đóng góp tài sản để thành lập, song mục tiêu hoạt động tập trung vào từ thiện, nhân đạo, hỗ trợ khắc phục khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, tai nạn, cũng như trợ giúp các đối tượng yếu thế, hoàn cảnh khó khăn trong xã hội.
Việc xác định rõ phạm vi, mục tiêu của từng loại quỹ được kỳ vọng sẽ giúp công tác quản lý Nhà nước hiệu quả hơn, đồng thời tạo cơ sở pháp lý minh bạch để các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động xã hội, thiện nguyện đúng định hướng.
Mở cửa có kiểm soát với yếu tố nước ngoài
Theo Nghị định, quỹ chỉ được phép hoạt động khi đã có giấy phép thành lập và điều lệ được công nhận; đã công bố việc thành lập theo quy định; có xác nhận của ngân hàng về việc các sáng lập viên đã nộp đủ số tiền cam kết vào tài khoản của quỹ và hoàn tất thủ tục chuyển quyền sở hữu đối với các tài sản khác. Đồng thời, quỹ phải được cơ quan có thẩm quyền ra quyết định công nhận đủ điều kiện hoạt động và công nhận Hội đồng quản lý quỹ.
Đáng chú ý, Nghị định cho phép cá nhân, tổ chức nước ngoài được góp tài sản cùng công dân, tổ chức Việt Nam để thành lập quỹ tại Việt Nam. Tuy nhiên, cơ chế “mở cửa” này đi kèm với những ràng buộc chặt chẽ về nghĩa vụ thuế, trách nhiệm đối với tính hợp pháp của tài sản, cam kết tuân thủ pháp luật Việt Nam và mục đích hoạt động của quỹ.
Phần tài sản đóng góp của cá nhân, tổ chức nước ngoài không được vượt quá 50% tổng giá trị tài sản hình thành quỹ. Quy định này nhằm bảo đảm vai trò chủ đạo của phía Việt Nam, giữ vững định hướng xã hội, đồng thời hạn chế nguy cơ bị chi phối hoặc lợi dụng yếu tố nước ngoài trong hoạt động của các quỹ.
Hàng loạt hành vi bị nghiêm cấm
Để ngăn chặn việc lợi dụng danh nghĩa quỹ xã hội, quỹ từ thiện nhằm trục lợi hoặc vi phạm pháp luật, Nghị định đã liệt kê nhiều hành vi bị nghiêm cấm, như: hoạt động trái tôn chỉ, mục đích của quỹ; gây ảnh hưởng đến uy tín của Nhà nước, tổ chức, cá nhân; phương hại đến lợi ích quốc gia, an ninh, quốc phòng, khối đại đoàn kết dân tộc.
Nghị định cũng nghiêm cấm các hành vi xâm hại đạo đức xã hội, thuần phong mỹ tục; tư lợi, gian dối, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp, lập chứng từ không đúng thực tế; trốn thuế, gian lận thuế; rửa tiền, tài trợ khủng bố; làm giả, chuyển nhượng, cho thuê, cho mượn giấy phép thành lập quỹ; nhận tiền gửi, cho vay, góp vốn đầu tư; cũng như sử dụng ngân sách Nhà nước hoặc tài sản có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước để góp vốn thành lập quỹ.
Với 6 chương, 56 điều, Nghị định số 03/2026/NĐ-CP sẽ có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, được kỳ vọng tạo khuôn khổ pháp lý chặt chẽ, minh bạch, góp phần phát huy giá trị nhân văn của hoạt động xã hội, thiện nguyện, đồng thời ngăn chặn những biến tướng gây bức xúc trong dư luận thời gian qua.
Gia An
Bài liên quan
Comments are closed.