Tự ý ở lại nước ngoài sau khi hết hợp đồng: Người lao động có thể bị phạt tới 100 triệu đồng

Từ ngày 10/9, người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng nếu tự ý ở lại nước sở tại trái pháp luật sau khi hợp đồng lao động hoặc hợp đồng đào tạo nghề chấm dứt có thể bị phạt từ 80 đến 100 triệu đồng. Quy định mới được đặt ra nhằm tăng tính tuân thủ của người lao động và hạn chế tình trạng cư trú, làm việc trái phép ở nước ngoài.

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 283 về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Theo đó, mức phạt từ 80 đến 100 triệu đồng áp dụng đối với người lao động tự ý ở lại nước ngoài trái pháp luật sau khi hợp đồng lao động hoặc hợp đồng đào tạo nghề đã chấm dứt. Quy định này áp dụng khi hành vi không xuất phát từ việc người lao động bị đe dọa, ép buộc dưới bất kỳ hình thức nào và trường hợp vi phạm chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Hết hợp đồng không đồng nghĩa được tự do ở lại

Đối với người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, thời hạn làm việc và các nghĩa vụ liên quan được xác định trên cơ sở hợp đồng đã ký kết cũng như pháp luật của Việt Nam và nước tiếp nhận.

Khi hợp đồng kết thúc, người lao động cần thực hiện đúng các thủ tục liên quan và trở về nước theo quy định. Việc tự ý ở lại nước sở tại để tiếp tục sinh sống hoặc làm việc khi không còn cơ sở pháp lý có thể dẫn tới những hệ quả không chỉ đối với bản thân người lao động mà còn ảnh hưởng đến hoạt động đưa lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.

Quy định mức phạt cao cho hành vi này vì vậy được xem là một biện pháp tăng tính răn đe, đồng thời nhắc người lao động phải chủ động tìm hiểu và tuân thủ các nghĩa vụ trước, trong và sau thời gian làm việc ở nước ngoài.

Không chỉ người ở lại trái phép mới bị xử lý

Bên cạnh hành vi tự ý ở lại nước ngoài, quy định mới cũng đặt ra mức xử phạt đối với một số hành vi khác liên quan đến việc người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.

Cụ thể, người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng lao động do mình trực tiếp giao kết nhưng chưa có văn bản xác nhận việc đăng ký hợp đồng lao động của UBND cấp xã sẽ bị phạt từ 5 đến 10 triệu đồng.

Điều này cho thấy quản lý hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài đang được đặt trong yêu cầu chặt chẽ hơn, từ quá trình đăng ký hợp đồng cho đến việc thực hiện nghĩa vụ sau khi hợp đồng kết thúc.

Người lao động cần đặc biệt lưu ý

Thực tế, với nhiều người đi làm việc ở nước ngoài, việc tiếp tục ở lại sau khi hết thời hạn hợp đồng có thể xuất phát từ mong muốn tìm kiếm thêm thu nhập hoặc chuyển sang một công việc khác. Tuy nhiên, nếu không có cơ sở pháp lý phù hợp, việc này có thể biến một lựa chọn về việc làm thành hành vi vi phạm pháp luật.

Đặc biệt, mức phạt 80-100 triệu đồng là khoản tiền rất lớn đối với phần đông người lao động. Vì vậy, trước khi hợp đồng hết hạn, người lao động cần chủ động trao đổi với doanh nghiệp dịch vụ, cơ quan có thẩm quyền và phía sử dụng lao động để nắm rõ phương án tiếp theo.

Nếu muốn tiếp tục làm việc tại nước sở tại, người lao động cần thực hiện đúng các thủ tục để được phép tiếp tục cư trú và làm việc, thay vì tự ý ở lại sau khi hợp đồng đã chấm dứt.

Tăng trách nhiệm của người lao động khi làm việc ở nước ngoài

Việc xử phạt không chỉ nhằm xử lý những trường hợp đã vi phạm mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn đối với ý thức của người lao động khi tham gia thị trường lao động quốc tế.

Đi làm việc ở nước ngoài đem lại cơ hội nâng cao thu nhập, tích lũy kinh nghiệm và cải thiện đời sống cho người lao động. Tuy nhiên, quyền lợi luôn đi cùng nghĩa vụ. Người lao động cần tôn trọng hợp đồng đã ký, pháp luật của Việt Nam và pháp luật của nước tiếp nhận.

Trong bối cảnh Việt Nam ngày càng mở rộng thị trường đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài, việc tuân thủ pháp luật của người lao động cũng có ý nghĩa đối với uy tín của nguồn nhân lực Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Với người lao động, điều quan trọng không chỉ là tìm được một công việc có thu nhập tốt ở nước ngoài mà còn phải chuẩn bị đầy đủ kiến thức pháp luật để bảo vệ chính mình. Khi hợp đồng kết thúc, mọi quyết định về việc trở về hay tiếp tục làm việc đều cần được thực hiện trên cơ sở pháp lý rõ ràng.

Phan Linh