Hotline: 
Những ngày giáp Tết Nguyên đán thời điểm được xem là “mùa làm ăn” quan trọng nhất trong năm của tiểu thương, năm nay lại diễn ra trong không khí trầm lắng tại nhiều chợ truyền thống ở TP. HCM. Lượng khách thưa thớt, nhiều sạp hàng mở cửa cầm chừng, trong khi các kênh bán lẻ hiện đại và thương mại điện tử ghi nhận sức mua tăng mạnh. Bức tranh đối lập ấy cho thấy sự chuyển dịch rõ nét trong thói quen tiêu dùng của người dân đô thị.
Chợ truyền thống ế ẩm giữa cao điểm Tết
Ghi nhận tại một số chợ lớn trên địa bàn TP. HCM những ngày cận Tết cho thấy, nhiều sạp bánh mứt, thực phẩm khô, quà biếu… lặng lẽ chờ khách ngay trong khung giờ vốn đông đúc những năm trước. Tiểu thương cho biết sức mua năm nay giảm rõ rệt, khách chủ yếu là người quen mua lẻ, không còn cảnh chen chân mua sắm.
Những ngôi chợ truyền thống lớn ở TP. HCM vắng khách những ngày cận Tết cận Tết là điều tất yếu của quá trình thay đổi hành vi tiêu dùng của người dân và mô hình phân phối bán lẻ.
Tại một số chợ đầu mối và chợ bán buôn, không khí ảm đạm cũng diễn ra tương tự. Nhiều tiểu thương dè dặt nhập hàng Tết vì lo tồn kho, dù giá một số mặt hàng như mứt, trái cây sấy có xu hướng tăng do chi phí đầu vào và ảnh hưởng thời tiết. Không ít gian hàng đóng cửa ngay trong giai đoạn cao điểm, một số tiểu thương trả sạp, tạm ngưng kinh doanh hoặc sang nhượng quầy hàng.
Đáng chú ý, một bộ phận tiểu thương lớn tuổi gặp khó khăn trong việc thích ứng với các yêu cầu quản lý, kê khai bằng công nghệ, thanh toán không tiền mặt… buộc phải thu hẹp hoặc dừng buôn bán dù sinh kế lâu nay phụ thuộc hoàn toàn vào chợ truyền thống.
Việc kinh tế số ngày càng phát triển, người dân dễ dàng tiếp cận các sàn thương mại điện tử, hàng hóa phong phú, giá cả niêm yết công khai, khuyến mãi, miễn phí vận, đổi trả… đã khiến nhiều người dân càng ngày càng rời xa các khu chợ truyền thống hơn.
Trong khi đó, trên các sàn thương mại điện tử như Lazada, shopee, TikTok và hệ thống siêu thị, không khí mua sắm Tết lại sôi động. Nhiều nền tảng liên tục tung khuyến mãi, miễn phí vận chuyển, đổi trả linh hoạt, kết hợp livestream bán hàng, mini game kích cầu. Không ít mặt hàng bánh kẹo, đồ gia dụng, đồ trang trí Tết có giá cạnh tranh, thậm chí rẻ hơn chợ truyền thống, góp phần hút người tiêu dùng rời xa thói quen “đi chợ Tết” như trước.
Vì sao người dân “quay lưng” với chợ truyền thống?
Trao đổi với phóng viên Tạp chí Nghề nghiệp và Cuộc sống, TS Đinh Thế Hiển – chuyên gia kinh tế nhận định: “sự sụt giảm sức mua tại chợ truyền thống không phải hiện tượng nhất thời, mà là kết quả của quá trình chuyển dịch dài hạn trong hành vi tiêu dùng và mô hình phân phối bán lẻ”.
Chuyên gia Kinh tế , TS Đinh Thế Hiển
“Khoảng 5 – 6 năm trở lại đây, khi kinh tế số phát triển mạnh, thương mại điện tử và dịch vụ giao hàng ngày càng tiện lợi, thói quen mua sắm của người dân thay đổi rất nhanh. Người tiêu dùng ưu tiên siêu thị, trung tâm thương mại vì tiện lợi, giá niêm yết rõ ràng, nhiều khuyến mãi; đồng thời mua online vì nhanh, giao tận nhà. Nếu chợ truyền thống vẫn duy trì cách buôn bán cũ, ít khác biệt về sản phẩm và trải nghiệm, sẽ ngày càng mất lợi thế cạnh tranh”, ông Hiển phân tích.
Bên cạnh đó, tâm lý thắt chặt chi tiêu dịp Tết trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động cũng khiến người dân cân nhắc kỹ hơn khi mua sắm. Nhiều gia đình có xu hướng mua vừa đủ, chờ sát Tết hoặc “săn” ưu đãi online thay vì mua sắm dồn dập tại chợ như trước.
Theo TS Đinh Thế Hiển, không phải chợ truyền thống nào cũng “hết thời”. Những chợ nằm trong khu dân cư đông đúc, gắn với nhu cầu mua thực phẩm tươi sống hằng ngày vẫn có dư địa tồn tại nếu biết nâng chất lượng hàng hóa, minh bạch giá, cải thiện vệ sinh an toàn thực phẩm, thái độ phục vụ và từng bước ứng dụng công nghệ phù hợp.
Ngược lại, các chợ ở khu vực trung tâm nơi cơ cấu dân cư đã thay đổi, người trẻ quen mua sắm tại siêu thị, cửa hàng tiện lợi hoặc trên nền tảng số sẽ rất khó duy trì mô hình cũ nếu không tái cấu trúc, chuyển đổi công năng hoặc xây dựng những mô hình chợ văn minh, kết hợp du lịch, ẩm thực và trải nghiệm.
Cảnh vắng lặng tại nhiều chợ truyền thống trong cao điểm Tết không chỉ là một “hiện tượng thị trường”, mà phản ánh sự dịch chuyển sâu sắc của bức tranh bán lẻ đô thị. Để không bị bỏ lại phía sau, chợ truyền thống cần đổi mới mô hình kinh doanh, nâng cao trải nghiệm mua sắm, hòa nhịp với xu thế thương mại số, đồng thời cần các chương trình hỗ trợ chuyển đổi phù hợp để tiểu thương, đặc biệt là nhóm lớn tuổi, có thể thích ứng với nhịp thay đổi nhanh của thị trường./.
Thanh Vân
Bài liên quan
