Hotline: 
Vụ việc tài xế Grab bị khóa tài khoản sau khi đăng clip tranh cãi với hành khách (được xác định là nhạc sĩ Minh Khang) không còn là câu chuyện ứng xử đơn lẻ mà đã trở thành vấn đề pháp lý đáng chú ý về quyền lợi người lao động trong nền kinh tế số.
Ngày 12/3, clip ghi lại cảnh hành khách lớn tiếng, dùng lời lẽ thiếu chuẩn mực với tài xế lan truyền trên mạng xã hội. Ngày 18/3, nhạc sĩ Minh Khang thừa nhận hành vi, xin lỗi và cho biết không kiểm soát do đã uống rượu.
Trong khi đó, tài xế người trực tiếp chịu tác động trong tình huống lại bị Grab khóa vĩnh viễn tài khoản vì vi phạm quy định bảo mật. Câu hỏi đặt ra không chỉ là đúng sai của một đoạn clip, mà là liệu nền tảng có đang sử dụng quyền lực vượt ra ngoài khuôn khổ pháp luật?
Không thể xem “khóa app” là quyền nội bộ của doanh nghiệp
Theo luật sư Đặng Thị Thuý Huyền – Công ty Luật HPL & Cộng sự, cần nhìn nhận lại bản chất quan hệ giữa tài xế và nền tảng. Từ Nghị định 10/2020/NĐ-CP, tài xế công nghệ có thể được xác định là người lao động nếu chịu sự quản lý, điều hành.
Luật sư Đặng Thị Thuý Huyền – Công ty Luật HPL & Cộng sự.
Khi đó, việc khóa tài khoản đồng nghĩa với việc cắt nguồn thu nhập không còn là hành vi “ngừng hợp tác” đơn thuần mà có thể được xem là chấm dứt quan hệ lao động.
Một quyết định như vậy buộc phải tuân thủ Bộ luật Lao động 2019. Muốn áp dụng hình thức cao nhất như sa thải, doanh nghiệp phải chứng minh hành vi vi phạm đủ nghiêm trọng, được quy định rõ trong nội quy và thực hiện đầy đủ quy trình kỷ luật.
Nếu không đáp ứng các điều kiện này, việc khóa tài khoản có thể bị xem là quyết định trái pháp luật, kéo theo nghĩa vụ nhận người lao động trở lại làm việc, bồi thường tiền lương và các quyền lợi liên quan.
Xử lý một phía dấu hiệu vi phạm không thể bỏ qua
Cũng theo Luật sư Huyền, trong vụ việc tài xế có sai khi đăng tải clip làm lộ thông tin khách hàng. Nhưng đó không phải là toàn bộ câu chuyện. Cần nhìn nhận rằng tài xế đang ở trong bối cảnh bị xúc phạm, thậm chí có dấu hiệu bị đe dọa. Đây là yếu tố quan trọng để đánh giá mức độ lỗi. Pháp luật lao động không cho phép xử lý kỷ luật một cách máy móc. Mọi quyết định phải được đặt trong bối cảnh cụ thể của hành vi.
Nếu nền tảng chỉ dựa vào phản ánh từ khách hàng mà không xác minh đa chiều, không cho tài xế giải trình, không thực hiện đầy đủ quy trình xử lý kỷ luật, thì quyết định đưa ra không chỉ thiếu khách quan mà còn có thể vi phạm cả về căn cứ lẫn thủ tục.
Nói cách khác, đây không còn là vấn đề nội bộ doanh nghiệp, mà là dấu hiệu của việc áp dụng quyền lực vượt khung pháp luật lao động. Ở chiều ngược lại, hành khách có hành vi xúc phạm, gây áp lực cũng có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Quyền khiếu nại chỉ được pháp luật bảo vệ khi đảm bảo tính trung thực và thiện chí.
Quyền tự vệ của tài xế không thể bị bỏ qua
Theo luật sư Đặng Thị Thuý Huyền, tài xế hoàn toàn có quyền ghi hình để tự bảo vệ mình khi xảy ra mâu thuẫn. Đây là quyền hợp pháp nhằm bảo vệ lợi ích chính đáng.
Ranh giới pháp lý nằm ở việc công khai thông tin. Việc đăng tải clip khi chưa được sự đồng ý của người bị ghi hình có thể xâm phạm quyền riêng tư và dẫn đến trách nhiệm pháp lý.
Tuy nhiên, không thể vì hành vi này mà bỏ qua thực tế tài xế là người trực tiếp chịu tác động trong tình huống xung đột. Nếu chỉ xử lý hậu quả mà bỏ qua nguyên nhân, cách tiếp cận đó là phiến diện.
Vụ việc cho thấy một thực tế rõ ràng: tài xế công nghệ vẫn ở vị thế yếu trong quan hệ với nền tảng. Khi quyền “khóa app” nằm trọn trong tay doanh nghiệp mà thiếu cơ chế minh bạch, xác minh và kháng nghị, nguy cơ lạm quyền là điều khó tránh.
Bài toán đặt ra không chỉ là bảo vệ quyền riêng tư của khách hàng. Mà còn là bảo vệ quyền làm việc chính đáng của người lao động trong môi trường số. Không thể để quyền “khóa app” trở thành quyền sinh sát nằm ngoài khuôn khổ pháp luật./.
Thanh Quang
Bài liên quan
