Đề xuất tăng hỗ trợ BHXH tự nguyện cho người từ 45 tuổi tham gia lần đầu

Người từ đủ 45 tuổi trở lên tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện lần đầu có thể được xem xét mức hỗ trợ cao hơn so với nhóm thông thường. Đề xuất này xuất phát từ thực tế nhóm lao động lớn tuổi có ít thời gian hơn để tích lũy đủ số năm đóng, trong khi mục tiêu của chính sách là mở rộng diện bao phủ và bảo đảm an sinh khi về già.

Theo tổng hợp ý kiến, tiếp thu và giải trình đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng đề nghị nghiên cứu một cơ chế hỗ trợ phù hợp hơn đối với người từ đủ 45 tuổi tham gia BHXH tự nguyện lần đầu.

Đề xuất này được đặt trong bối cảnh dự thảo Luật cho phép địa phương, căn cứ khả năng cân đối ngân sách và điều kiện thực tế, hỗ trợ thêm tiền đóng BHXH tự nguyện cho người dân. Đồng thời, địa phương có thể huy động các nguồn lực xã hội hợp pháp để tham gia thực hiện chính sách an sinh xã hội.

Người tham gia càng muộn, áp lực càng lớn

Một trong những vấn đề được đặt ra là với người bắt đầu tham gia BHXH tự nguyện ở tuổi 45 trở lên, khoảng thời gian còn lại để tích lũy đủ thời gian đóng nhằm hưởng lương hưu không còn nhiều.

Theo quy định hiện hành, người tham gia BHXH tự nguyện đủ tuổi nghỉ hưu và có từ đủ 15 năm đóng BHXH sẽ có điều kiện hưởng lương hưu.

Vì vậy, với một người bắt đầu tham gia ở độ tuổi tương đối cao, bài toán không chỉ nằm ở việc có muốn tham gia hay không mà còn phụ thuộc vào khả năng duy trì đóng trong thời gian dài.

Nếu mức hỗ trợ chưa đủ hấp dẫn, nhóm lao động này có thể gặp khó khăn trong việc quyết định tham gia, dù nhu cầu có một khoản thu nhập ổn định khi về già là rất rõ ràng.

Từ thực tế đó, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng đề nghị nghiên cứu mức hỗ trợ cao hơn đối với người từ đủ 45 tuổi trở lên tham gia BHXH tự nguyện lần đầu, nhằm tạo thêm động lực để họ tham gia và tích lũy thời gian đóng. 

Địa phương có thể hỗ trợ thêm

Một điểm đáng chú ý trong chính sách hiện nay là ngoài phần hỗ trợ từ ngân sách Trung ương, các địa phương có thể căn cứ điều kiện kinh tế – xã hội và khả năng cân đối ngân sách để quyết định hỗ trợ thêm cho người tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn. 

Cách tiếp cận này tạo dư địa để từng địa phương xây dựng chính sách phù hợp với nhóm dân cư và thị trường lao động của mình.

Tuy nhiên, để thực hiện hiệu quả, đề xuất cũng đặt vấn đề cần quy định rõ nguyên tắc, điều kiện và thẩm quyền hỗ trợ từ ngân sách địa phương. Đồng thời, cần có cơ chế huy động các nguồn lực xã hội hợp pháp để các địa phương có căn cứ triển khai.

Bộ Nội vụ chưa tiếp thu đề xuất

Trước kiến nghị trên, Bộ Nội vụ chưa tiếp thu việc quy định trực tiếp nhóm người từ 45 tuổi trở lên tham gia BHXH tự nguyện lần đầu vào Luật.

Lý do được đưa ra là việc xác định các nhóm đối tượng được hỗ trợ đã được giao cho Chính phủ quy định.

Điều này đồng nghĩa với việc đề xuất tăng mức hỗ trợ cho nhóm từ 45 tuổi hiện vẫn đang ở bước nghiên cứu, chưa phải một chính sách đã được áp dụng.

Đây là điểm cần lưu ý để tránh hiểu rằng người từ 45 tuổi tham gia BHXH tự nguyện lần đầu hiện đã đương nhiên được hưởng mức hỗ trợ cao hơn.

Hướng tới mở rộng diện bao phủ BHXH

Ở góc độ chính sách an sinh, đề xuất trên đặt ra một vấn đề đáng quan tâm: làm thế nào để những người bước vào hệ thống BHXH tương đối muộn vẫn có cơ hội tích lũy thời gian đóng và có nguồn thu nhập ổn định khi về già.

BHXH tự nguyện vốn hướng tới nhóm lao động không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, trong đó có nhiều lao động tự do. Việc tăng sức hấp dẫn của chính sách đối với nhóm tuổi trung niên có thể góp phần mở rộng diện bao phủ BHXH và giảm nguy cơ người lao động bước vào tuổi già nhưng không có nguồn thu nhập ổn định.

Đây cũng là lý do chính sách hỗ trợ không chỉ mang ý nghĩa giảm một phần chi phí đóng bảo hiểm trước mắt. Về lâu dài, việc giúp người lao động có điều kiện tham gia và duy trì BHXH còn góp phần giảm áp lực lên các chính sách trợ giúp xã hội khi họ về già.

Với người lao động, tham gia BHXH tự nguyện ở tuổi 45 không phải là quá muộn, nhưng rõ ràng cần một cơ chế đủ sức khuyến khích để họ có thể bắt đầu và duy trì quá trình đóng. Đề xuất tăng hỗ trợ vì thế đang hướng đến một bài toán lớn hơn: làm sao để chính sách BHXH có thể bao phủ tốt hơn cả những người bước vào hệ thống an sinh ở giai đoạn giữa cuộc đời.

Hải Linh