Hotline: 
Với nhiều gia đình Việt Nam, câu chuyện ăn uống ngày Tết không chỉ xoay quanh chuyện ngon, dở hay chuyện đủ đầy, mà còn mang theo lớp lớp văn hóa, niềm tin và ký ức. Từ mâm cơm cúng ông bà chiều 30 đến bữa ăn sum họp đầu năm, mỗi món ăn đều có lý do để xuất hiện và một phần không thể tách rời đời sống tinh thần của người Việt.
Từ thời xa xưa, khi đời sống còn nhiều khó khăn, người ta quan niệm Tết là dịp “ăn cho đủ”, “ăn cho cả năm”. Bánh chưng, bánh tét được gói bằng thứ nếp thơm nhất, thịt mỡ và dưa hành tượng trưng cho no đủ, sung túc. Dưa món miền Trung, thịt kho hột vịt miền Nam hay giò chả miền Bắc, tất cả đều phản ánh tính cách vùng miền và cách người Việt nói với nhau về niềm hạnh phúc giản dị: được “ăn Tết”.
Người trẻ đam mê gói bánh chưng trong Tết Nguyên đán. Ảnh: Alex
Kiêng kỵ để được may mắn cả năm
Bên cạnh giá trị tinh thần đầu năm mới phải hanh thông, may mắn, nên Tết cũng gắn với không ít kiêng kỵ dân gian. Nhiều gia đình kiêng ăn tôm đầu năm vì sợ “đi giật lùi”, kiêng thịt vịt vì lo chuyện xui rủi cả năm, hoặc hạn chế ăn món “đen” trong những ngày đầu tiên để tránh điều không may. Những điều kiêng ấy không hẳn xuất phát từ cơ sở khoa học, nhưng lại phản ánh nhu cầu tìm kiếm sự yên tâm và niềm tin vào một năm mới thuận hòa.
Tuy nhiên, bước vào thời hiện đại, khi bữa ăn không còn thiếu thốn và nhu cầu dinh dưỡng được đề cao, nhiều quan niệm đã được nhìn nhận lại. Các gia đình trẻ ngày nay chú trọng cân bằng dinh dưỡng, ăn vừa phải và chọn nguyên liệu sạch. Tết không còn là “ăn bù” mà là “ăn lành”. Thay vì tránh món này, kiêng món kia theo kiểu “ có thờ có thiêng, có kiêng có lành”, các gia đình trẻ không quá cực đoan trong chuyện kiêng kỵ, thay vào đó, họ tiếp cận món ăn dưới góc nhìn văn hoá: ăn bằng mắt, cầu kỳ trong trang trí và thưởng thức. Cũng có nhiều gia đình ưa sự tiện lợi với đồ ăn sẵn.
Tết hiện đại vì thế cũng được các chuyên gia cảnh báo về vấn đề sức khỏe. Mâm cơm nhiều thịt mỡ, đồ chiên rán, bánh kẹo, nước ngọt… dễ khiến cơ thể “quá tải”, tăng cân sau mỗi mùa Tết. Bởi vậy, xu hướng ăn uống lành mạnh trong dịp Tết ngày càng được quan tâm.
Một điểm tích cực là ngày càng nhiều gia đình đưa thêm rau xanh, trái cây, món hấp, món luộc vào mâm cỗ. Một số chọn mâm cỗ chay đầu năm như một cách khởi đầu nhẹ nhàng, thanh lọc cả thể chất lẫn tinh thần. Một trong những xu hướng đáng chú ý những năm gần đây là tư duy “eat clean”, bữa ăn theo phong cách lành mạnh.
Giao thoa ẩm thực hiện đại, vẫn giữ giá trị truyền thống
Câu chuyện ăn uống ngày Tết cũng trở thành dịp để người Việt “kể câu chuyện truyền thống” trong ngôi nhà hiện đại. Hiện nay, không ít bạn trẻ học cách gói bánh chưng, làm củ kiện, dưa món, thịt kho, giò chả… từ bà, từ mẹ như cách gìn giữ ký ức gia đình. Những video chia sẻ món ăn ngày Tết trên mạng xã hội, ngoài hướng dẫn cách nấu, thì luôn là thông điệp giúp lan toả nét văn hoá ẩm thực Tết Việt.
Đáng chú ý, sự giao thoa văn hóa toàn cầu cũng ảnh hưởng mạnh đến mâm cơm ngày Tết. Những món Nhật, Hàn, Âu xuất hiện nhiều hơn, các loại bánh phục vụ healthy hay món tráng miệng kiểu phương Tây được ưa chuộng. Dù vậy, cái gốc của bữa ăn Tết vẫn không thay đổi: đó là dịp mọi người trở về bên nhau, dù mâm cơm truyền thống hay hiện đại.
Có thể nói, Tết Việt hôm nay là sự gặp gỡ giữa truyền thống và hiện đại. Chuyện kiêng kỵ vẫn có thể tiếp tục, miễn là không cực đoan. Những món ăn Tết vẫn giữ nguyên vị, nhưng được làm mới và khoa học hơn. Với nhiều người, giá trị lớn nhất không nằm ở ăn gì, kiêng gì, mà ở cảm giác sum họp và sự bình yên trong những ngày đầu năm mới. Ăn Tết, vì vậy, không chỉ để thưởng thức món ngon, mà còn để lưu giữ ký ức, biết ơn điều đã qua và hy vọng vào điều đang đến.
Nhân Ái
Bài liên quan
