Hotline: 
Dự toán ngân sách nhà nước năm 2027 dự kiến bố trí tổng chi khoảng 4,07 triệu tỷ đồng, trong đó chi thường xuyên khoảng 2,06 triệu tỷ đồng, bao gồm khoản chi cho cải cách tiền lương. Thông tin được Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nêu tại hội nghị ngày 16/10 đang thu hút sự quan tâm của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động khu vực công. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc bố trí nguồn lực ngân sách với quyết định cụ thể về mức lương, thời điểm và phạm vi điều chỉnh trong năm tới.
Khoản chi cải cách tiền lương trong bức tranh ngân sách
Theo thông tin tại hội nghị quán triệt do Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức sáng 16/10, tổng chi ngân sách nhà nước năm 2027 dự kiến khoảng 4,07 triệu tỷ đồng. Trong đó, chi đầu tư phát triển khoảng 1,76 triệu tỷ đồng, chiếm 43% tổng chi; chi thường xuyên khoảng 2,06 triệu tỷ đồng, tương đương 50,6%. Khoản chi cải cách tiền lương nằm trong nhóm chi thường xuyên này.
Việc tiếp tục dành nguồn lực cho cải cách tiền lương cho thấy đây vẫn là một nội dung được tính đến trong kế hoạch tài chính quốc gia. Tuy nhiên, con số 2,06 triệu tỷ đồng là tổng chi thường xuyên, không phải toàn bộ số tiền dành riêng cho cải cách tiền lương. Thông tin được công bố hiện chưa nêu một khoản ngân sách cụ thể chỉ dành cho cải cách tiền lương năm 2027, cũng chưa xác định mức tăng lương mới áp dụng trong năm này.
Sự phân biệt đó rất quan trọng. Trong ngân sách nhà nước, chi thường xuyên bao gồm nhiều nhiệm vụ như hoạt động của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, các chính sách xã hội và những khoản chi theo chế độ. Cải cách tiền lương phải được cân đối trong tổng thể các nhiệm vụ đó, đồng thời gắn với nguồn thu, khả năng ngân sách và các ưu tiên chi tiêu khác.
Theo thông tin được công bố, tổng thu ngân sách nhà nước năm 2027 dự kiến khoảng 3,33 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 9,1% so với thực hiện năm 2026. Cùng với mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên, kế hoạch ngân sách đặt ra yêu cầu vừa tạo nguồn lực cho phát triển, vừa duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an sinh xã hội.
Trong bối cảnh đó, bố trí kinh phí cải cách tiền lương không đơn thuần là bài toán tăng chi. Đây còn là vấn đề lựa chọn thứ tự ưu tiên, xác định nguồn tài chính bền vững và bảo đảm chính sách khi được triển khai có thể thực hiện ổn định trong những năm tiếp theo.
Người hưởng lương cần gì ngoài thông tin về ngân sách?
Đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang, tiền lương là nguồn thu nhập quan trọng, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì cuộc sống, chăm lo gia đình và yên tâm công tác.
Từ ngày 1/7/2026, mức lương cơ sở đã được điều chỉnh tăng 8%. Phụ cấp công vụ đối với cán bộ, công chức cấp xã cũng được điều chỉnh từ 25% lên 55% trong các trường hợp thuộc diện áp dụng theo quy định. Đây là những thay đổi có tác động đến thu nhập của các nhóm đối tượng liên quan, nhưng không nên mặc nhiên xem đó là căn cứ cho thấy năm 2027 chắc chắn sẽ có thêm một đợt tăng lương tương tự.
Với người hưởng lương từ ngân sách, điều họ cần biết không chỉ là có nguồn kinh phí hay không, mà còn là chính sách sẽ được triển khai theo lộ trình nào, áp dụng cho những nhóm nào và thu nhập thực tế thay đổi ra sao.
Mặt khác, tăng lương danh nghĩa không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với sức mua tăng tương ứng. Khi giá nhà ở, thực phẩm, giáo dục, y tế và các dịch vụ thiết yếu biến động, phần thu nhập tăng thêm có thể bị thu hẹp. Vì vậy, đánh giá hiệu quả chính sách tiền lương cần đặt trong tương quan với chi phí sinh hoạt, mức sống và khả năng đáp ứng nhu cầu cơ bản của người hưởng lương.
Điều này càng đáng lưu ý với những người làm việc tại cơ sở, ở các vị trí có mức lương và phụ cấp còn hạn chế, trong khi khối lượng công việc và yêu cầu chuyên môn ngày càng tăng. Một chính sách tiền lương có ý nghĩa không chỉ ở mức tăng bình quân, mà còn ở cách phân bổ để phản ánh trách nhiệm, tính chất công việc và yêu cầu về năng lực.
Cải cách tiền lương không thể chỉ là điều chỉnh con số
Mục tiêu của cải cách tiền lương rộng hơn việc tăng một tỷ lệ phần trăm nhất định. Tiền lương cần từng bước trở thành công cụ khuyến khích người có năng lực, nâng cao trách nhiệm thực thi công vụ và cải thiện chất lượng hoạt động của bộ máy.
Muốn vậy, chính sách tiền lương cần gắn với việc hoàn thiện vị trí việc làm, xác định rõ nhiệm vụ và trách nhiệm của từng chức danh, đồng thời xây dựng cơ chế đánh giá kết quả công việc minh bạch. Khi công việc, trách nhiệm và yêu cầu năng lực được xác định rõ, việc phân bổ thu nhập mới có cơ sở phản ánh tốt hơn giá trị đóng góp của mỗi người.
Ngược lại, nếu chỉ điều chỉnh mức lương chung mà chưa xử lý được những bất cập trong hệ thống vị trí việc làm, đánh giá hiệu suất và cơ cấu phụ cấp, hiệu quả khuyến khích của chính sách có thể bị hạn chế. Cùng một mức điều chỉnh nhưng tác động đến từng nhóm lao động có thể khác nhau, tùy theo cơ cấu tiền lương hiện hưởng và điều kiện công tác.
Việc hoàn thiện chính sách cũng cần tính đến yêu cầu thu hút và giữ chân nhân lực có chuyên môn trong các lĩnh vực cần năng lực cao. Trong bối cảnh khu vực công phải cạnh tranh về nhân lực với khu vực tư nhân, tiền lương và chế độ đãi ngộ là một yếu tố quan trọng, dù không phải yếu tố duy nhất quyết định lựa chọn nghề nghiệp.
Đối với các vị trí đòi hỏi chuyên môn sâu, trách nhiệm lớn hoặc thường xuyên xử lý những nhiệm vụ phức tạp, cơ chế trả lương cần có khả năng ghi nhận phù hợp. Đồng thời, mọi cơ chế đặc thù phải có căn cứ rõ ràng, phạm vi áp dụng minh bạch và được kiểm soát trong khuôn khổ ngân sách.
Tiết kiệm ngân sách phải đi cùng hiệu quả phân bổ
Một nội dung đáng chú ý trong định hướng ngân sách năm 2027 là yêu cầu tiết kiệm ngay từ khâu phân bổ. Theo thông tin được công bố, Trung ương quán triệt tiết kiệm 5% chi đầu tư công để bổ sung cho các dự án trọng điểm, cấp thiết và tiết kiệm 10% chi thường xuyên, ngoài phần tiết kiệm tạo nguồn cải cách tiền lương, để bổ sung nguồn chi an sinh xã hội.
Định hướng này đặt ra yêu cầu sử dụng ngân sách có trọng tâm, hạn chế những khoản chi chưa cần thiết và dành nguồn lực cho các nhiệm vụ có tác động thiết thực. Tuy nhiên, tiết kiệm chi thường xuyên cần được thực hiện có chọn lọc, tránh cắt giảm cơ học làm ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ công hoặc khả năng thực hiện nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị.
Trong quá trình xây dựng dự toán, cần phân biệt rõ khoản chi có thể tinh giản với khoản chi cần thiết để duy trì hoạt động thiết yếu. Việc tiết kiệm phải dựa trên rà soát nhiệm vụ, hiệu quả sử dụng nguồn lực và trách nhiệm giải trình, thay vì chỉ tập trung vào tỷ lệ cắt giảm.
Đối với nguồn cải cách tiền lương, tính chủ động trong tạo nguồn cũng rất quan trọng. Các cơ quan, địa phương cần xác định đúng nhu cầu kinh phí, nguồn ngân sách có thể sử dụng và nghĩa vụ chi trả theo chế độ. Việc dự báo sát nhu cầu sẽ hạn chế tình trạng thiếu hụt khi chính sách được thực hiện, đồng thời giúp cân đối ngân sách giữa các cấp và các đơn vị.
Cùng với đó, cần công khai thông tin ở mức phù hợp để người dân và người hưởng lương hiểu rõ khoản nào đã được đưa vào dự toán, khoản nào đã được cấp có thẩm quyền quyết định và khoản nào còn phụ thuộc vào quá trình hoàn thiện chính sách. Minh bạch sẽ giúp tránh việc những thông tin về ngân sách bị diễn giải thành cam kết tăng lương khi chưa có quyết định chính thức.
Từ bố trí nguồn lực đến chính sách có thể thực hiện
Thông tin về dự toán ngân sách năm 2027 cho thấy cải cách tiền lương tiếp tục được tính đến trong kế hoạch chi tiêu của Nhà nước. Nhưng để người hưởng lương biết chính xác quyền lợi của mình, cần thêm những thông tin cụ thể về quy mô kinh phí dành riêng cho chính sách, phương án phân bổ, nhóm đối tượng áp dụng và lộ trình thực hiện được cấp có thẩm quyền quyết định.
Việc công bố rõ các bước này có ý nghĩa thiết thực. Người lao động có thể chủ động hơn trong kế hoạch tài chính cá nhân; cơ quan sử dụng lao động có cơ sở lập dự toán; còn cơ quan quản lý có điều kiện theo dõi tiến độ và đánh giá tác động của chính sách.
Cải cách tiền lương cũng cần được nhìn trong mối quan hệ với các chính sách an sinh khác, trong đó có lương hưu, trợ cấp và những khoản hỗ trợ từ ngân sách. Việc cân đối các chính sách này phải bảo đảm tính khả thi về tài chính, đồng thời hạn chế những khoảng cách bất hợp lý giữa các nhóm đối tượng có điều kiện và nhu cầu khác nhau.
Về dài hạn, một hệ thống tiền lương hiệu quả phải đáp ứng đồng thời ba yêu cầu: bảo đảm đời sống của người hưởng lương, tạo động lực nâng cao chất lượng công việc và duy trì khả năng cân đối ngân sách. Nếu chỉ chú trọng một mục tiêu mà bỏ qua hai mục tiêu còn lại, chính sách khó tạo ra tác động bền vững.
Khoản chi cho cải cách tiền lương trong dự toán năm 2027 vì thế là thông tin quan trọng về định hướng phân bổ nguồn lực, nhưng chưa phải câu trả lời cuối cùng về mức lương người lao động sẽ nhận. Điều cần được chờ đợi tiếp theo là lộ trình cụ thể, căn cứ pháp lý rõ ràng và phương án thực hiện có tính khả thi.
Giá trị của cải cách tiền lương không chỉ nằm ở số tiền tăng thêm, mà còn ở việc chính sách có giúp người hưởng lương sống tốt hơn, làm việc có động lực hơn và góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy hay không.
Bảo Minh
Bài liên quan
Bình luận đã đóng.