Hotline: 
Chăm sóc sức khỏe đang ngày càng trở thành một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh. Đến nay, khoảng 5 triệu người cao tuổi trên cả nước đã được khám sức khỏe định kỳ, 4,5 triệu người có hồ sơ theo dõi sức khỏe và hơn 96% người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế.
Những con số này được ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam, thông tin trong dịp chuẩn bị Đại hội Hội Người cao tuổi Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031, dự kiến diễn ra trong hai ngày 15 và 16/9.
Theo đó, trong thời gian qua, Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam tập trung tham mưu, đề xuất chính sách liên quan đến chăm sóc sức khỏe, bảo đảm an sinh và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người cao tuổi. Việc mở rộng khám sức khỏe định kỳ và lập hồ sơ theo dõi sức khỏe giúp chuyển hoạt động chăm sóc từ xử lý bệnh khi đã phát sinh sang chủ động theo dõi, phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe.
Bên cạnh chăm sóc y tế, chính sách an sinh dành cho người cao tuổi cũng có những bước tiến đáng chú ý. Khoảng 2 triệu người cao tuổi hiện được hưởng trợ cấp xã hội theo quy định. Việc thực hiện chính sách trợ cấp hưu trí xã hội đối với người từ đủ 75 tuổi trở lên không có lương hưu được xem là một bước tiến quan trọng trong việc mở rộng mạng lưới an sinh, giúp những người cao tuổi không có nguồn thu nhập từ lương hưu có thêm điểm tựa khi tuổi cao.
Tuy nhiên, chăm sóc người cao tuổi không chỉ dừng ở việc bảo đảm cuộc sống và sức khỏe. Một vấn đề ngày càng được đặt ra là làm thế nào để những người cao tuổi còn sức khỏe, kinh nghiệm và khả năng lao động tiếp tục được tham gia vào đời sống kinh tế – xã hội.
Thực tế cho thấy người cao tuổi vẫn đang đóng góp đáng kể cho gia đình và cộng đồng. Hiện có trên 9 triệu người cao tuổi trực tiếp tham gia lao động, sản xuất. Hơn 455.000 người đạt danh hiệu làm kinh tế giỏi. Ngoài ra, trên 750.000 người cao tuổi đang tham gia các hoạt động của Đảng, chính quyền, Mặt trận, đoàn thể, thanh tra nhân dân và hòa giải ở cơ sở.
Những con số này cho thấy tuổi cao không đồng nghĩa với việc người lao động hoàn toàn rời khỏi đời sống kinh tế. Với nhiều người, kinh nghiệm nghề nghiệp, kiến thức, các mối quan hệ xã hội và uy tín tích lũy trong nhiều năm vẫn là nguồn lực có giá trị.
Chính vì vậy, Hội Người cao tuổi Việt Nam cho rằng cần chuyển mạnh từ tư duy “chăm sóc người cao tuổi” sang “bảo vệ – chăm sóc – phát huy vai trò người cao tuổi”. Trong cách tiếp cận mới, người cao tuổi không chỉ là nhóm cần được hỗ trợ mà còn có thể trở thành một nguồn lực cho phát triển.
Đây cũng là cơ sở để khái niệm “kinh tế bạc” ngày càng được quan tâm. Khi tuổi thọ tăng, nhu cầu về chăm sóc sức khỏe, dịch vụ, sản phẩm phù hợp với người cao tuổi cũng mở rộng. Đồng thời, chính người cao tuổi với vốn sống, kinh nghiệm nghề nghiệp và nhu cầu tiêu dùng của mình cũng trở thành một bộ phận quan trọng của thị trường.
Theo định hướng được Hội Người cao tuổi Việt Nam đặt ra, thời gian tới sẽ tập trung tham mưu xây dựng hệ sinh thái “kinh tế bạc”, khuyến khích người cao tuổi tham gia kinh tế hộ, kinh tế tư nhân, khởi nghiệp phù hợp với điều kiện sức khỏe và khả năng; đồng thời phát triển các dịch vụ chăm sóc người cao tuổi.
Các mô hình gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn cũng được định hướng thúc đẩy. Đây là cách tiếp cận nhằm biến quá trình già hóa dân số từ một thách thức về an sinh thành một cơ hội phát triển mới.
Ở góc độ thị trường lao động, điều này cũng đặt ra yêu cầu thay đổi cách nhìn về tuổi tác. Không phải mọi người cao tuổi đều có nhu cầu hoặc khả năng tiếp tục làm việc, nhưng với những người còn sức khỏe và mong muốn tham gia, thị trường cần có những công việc phù hợp hơn về cường độ, thời gian và môi trường.
Những công việc dựa nhiều vào kinh nghiệm, tư vấn, hướng dẫn nghề nghiệp, truyền nghề, sản xuất quy mô hộ gia đình hoặc cung ứng các dịch vụ phù hợp có thể mở thêm không gian để người cao tuổi tiếp tục đóng góp mà không nhất thiết phải quay lại những công việc nặng nhọc như trước.
Để làm được điều đó, bên cạnh chính sách an sinh và chăm sóc sức khỏe, cần có thêm những cơ chế khuyến khích người cao tuổi tham gia kinh tế một cách phù hợp. Khi sức khỏe được theo dõi thường xuyên, người cao tuổi sẽ có thêm điều kiện duy trì cuộc sống chủ động; khi kinh nghiệm và năng lực được ghi nhận, họ cũng có thể tiếp tục tạo ra giá trị cho gia đình và xã hội.
Trong một xã hội đang già hóa nhanh, mục tiêu vì thế không chỉ là giúp người cao tuổi sống lâu hơn mà còn hướng tới một cuộc sống khỏe mạnh, có ý nghĩa và có khả năng tiếp tục đóng góp. Việc hàng triệu người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ mới là một phần của quá trình đó. Quan trọng hơn là từ nền tảng sức khỏe và an sinh, xã hội cần mở rộng những cơ hội để người cao tuổi được sống chủ động, được làm việc khi có nhu cầu và tiếp tục phát huy những giá trị mà họ đã tích lũy trong suốt cuộc đời.
Già hóa dân số chắc chắn đặt ra nhiều bài toán mới về y tế, việc làm và an sinh. Nhưng nếu có chính sách phù hợp, đây cũng có thể là cơ hội hình thành một thị trường mới, một lực lượng đóng góp mới và một cách tiếp cận nhân văn hơn đối với tuổi già: không chỉ bảo vệ và chăm sóc, mà còn tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục phát huy vai trò của mình.
Phan Long
Bài liên quan
