Hotline: 
Trước nguy cơ mức sinh giảm sâu và già hóa dân số, Việt Nam đặt mục tiêu tăng số trẻ sinh ra hằng năm, hướng tới duy trì mức sinh thay thế bền vững.
Việt Nam đang đứng trước bài toán dân số ngày càng rõ nét khi số trẻ sinh ra có xu hướng giảm trong nhiều năm gần đây. Trong bối cảnh đó, cơ quan quản lý đã đề ra mục tiêu tăng tỷ suất sinh trung bình khoảng 2% mỗi năm, coi đây là giải pháp then chốt để giữ ổn định quy mô và cơ cấu dân số trong dài hạn.
Theo số liệu của ngành y tế, mức sinh của Việt Nam đã giảm từ 2,11 con/phụ nữ năm 2021 xuống còn 1,91 vào năm 2024 và chỉ nhích nhẹ lên 1,93 trong năm 2025. Con số này thấp hơn mức sinh thay thế là 2,1 con/phụ nữ, cho thấy xu hướng giảm vẫn đang tiếp diễn, đặc biệt rõ tại các đô thị lớn và khu vực phát triển.
Áp lực mức sinh thấp và nguy cơ già hóa
Việc giảm số trẻ sinh không chỉ là câu chuyện nhân khẩu học mà còn tác động trực tiếp đến nền kinh tế và xã hội. Khi số lượng trẻ em giảm, lực lượng lao động tương lai cũng bị thu hẹp, trong khi tỷ lệ người cao tuổi ngày càng tăng nhanh. Điều này có thể tạo ra áp lực lớn lên hệ thống an sinh xã hội và tăng trưởng kinh tế trong những thập kỷ tới.
Thực tế cho thấy nhiều địa phương đã rơi vào tình trạng mức sinh thấp kéo dài. Có tới 11 trong số 34 tỉnh, thành ghi nhận tỷ suất sinh dưới 2 con/phụ nữ. Điều này phản ánh sự thay đổi trong lựa chọn sinh con của người dân, khi chi phí nuôi dạy con tăng cao, áp lực công việc lớn và xu hướng kết hôn muộn ngày càng phổ biến.
Các chuyên gia cảnh báo nếu không có giải pháp kịp thời, Việt Nam có thể đối mặt với nguy cơ “già trước khi giàu”, tương tự nhiều quốc gia phát triển ở châu Á. Đây là kịch bản từng xảy ra tại Hàn Quốc, Nhật Bản hay Singapore, nơi mức sinh giảm sâu và rất khó phục hồi dù đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ.
Đề xuất loạt giải pháp khuyến sinh
Để đảo chiều xu hướng này, cơ quan chức năng đang xây dựng nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực nhằm khuyến khích người dân sinh con. Trong đó, đáng chú ý là đề xuất hỗ trợ tài chính cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, cũng như ưu tiên các nhóm dân tộc ít người và khu vực có mức sinh thấp.
Bên cạnh hỗ trợ trực tiếp, các giải pháp dài hạn cũng được đặt ra như giảm chi phí nuôi dạy con, mở rộng hệ thống trông giữ trẻ, phát triển dịch vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, đồng thời nâng cao khả năng tiếp cận giáo dục công lập cho trẻ nhỏ. Những chính sách này nhằm giảm áp lực kinh tế – một trong những nguyên nhân chính khiến nhiều gia đình ngại sinh con.
Một điểm đáng chú ý là định hướng rà soát và bãi bỏ các quy định từng hạn chế sinh con trước đây, chuyển sang khuyến khích các gia đình sinh đủ hai con. Song song, công tác truyền thông cũng được đẩy mạnh để nâng cao nhận thức về lợi ích của việc duy trì mức sinh hợp lý trong cộng đồng.
Theo kế hoạch, đến năm 2030, toàn bộ các địa phương sẽ triển khai chính sách hỗ trợ sinh con, đồng thời phần lớn các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ được tiếp cận đầy đủ thông tin liên quan.
Việc đặt mục tiêu tăng số trẻ sinh mỗi năm không chỉ mang ý nghĩa nhân khẩu học mà còn là chiến lược dài hạn nhằm đảm bảo nguồn nhân lực, duy trì tăng trưởng kinh tế và ổn định xã hội. Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang chật vật với bài toán mức sinh thấp, những bước đi sớm và đồng bộ được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam tránh được những hệ lụy khó đảo ngược trong tương lai.
Phan Long
Bài liên quan
