Hotline: 
Thu nhập từ công việc chính chỉ đủ đáp ứng những khoản chi tiêu tối thiểu khiến không ít lao động trẻ tại các đô thị lớn phải nhận thêm việc ngoài giờ để duy trì cuộc sống. Thực tế này phản ánh áp lực tài chính ngày càng lớn đối với người lao động trẻ, đồng thời cho thấy bài toán về thu nhập và “lương đủ sống” vẫn là vấn đề cần tiếp tục được quan tâm.
Sau khi tốt nghiệp đại học và đi làm được hơn một năm, chị Trần Khánh Ly (23 tuổi, quê Phú Thọ), hiện làm việc tại Hà Nội, cho biết mức thu nhập khoảng 8 triệu đồng mỗi tháng khiến chị luôn phải cân đối chi tiêu rất chặt chẽ. Trước khi chuyển sang công việc mới, mức lương thực nhận sau khi trừ các khoản bảo hiểm chỉ vào khoảng 4,9 triệu đồng, gần như chỉ đủ để chi trả tiền thuê nhà và các khoản sinh hoạt cơ bản.
Theo chị Ly, riêng chi phí thuê nhà, điện, nước của hai chị em đã dao động khoảng 5 triệu đồng mỗi tháng và có thể tăng cao hơn vào mùa hè khi sử dụng điều hòa nhiều. Ngoài ra còn có các khoản chi cố định cho ăn uống, đi lại, giao hàng và những nhu cầu thiết yếu khác. Chính vì vậy, ngoài công việc hành chính ban ngày, chị phải nhận thêm từ hai đến ba công việc tự do như viết nội dung, hỗ trợ truyền thông hoặc tham gia các dự án ngắn hạn vào buổi tối và cuối tuần để tăng thu nhập.
Không chỉ dành thời gian để làm thêm, nhiều lao động trẻ còn phải đầu tư cho việc học tập nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường lao động. Theo chị Ly, các khóa học ngoại ngữ hay kỹ năng chuyên môn tuy có chi phí không nhỏ nhưng vẫn là khoản đầu tư cần thiết nếu muốn có cơ hội cải thiện thu nhập trong tương lai.
Tương tự, anh Hoàng Minh Tuyền (25 tuổi, quê Quảng Ninh), hiện sinh sống và làm việc tại Hà Nội, cho biết tổng thu nhập khoảng 10 triệu đồng mỗi tháng vẫn chưa đủ để tạo cảm giác yên tâm về tài chính. Sau khi thanh toán tiền thuê nhà, điện nước cùng các khoản chi cho ăn uống, đi lại và chăm sóc sức khỏe, phần thu nhập còn lại không đáng kể. Chưa kể, những khoản phát sinh như cưới hỏi, hiếu hỷ hay nhu cầu tích lũy cho tương lai cũng tạo thêm áp lực đối với người trẻ.
Để cải thiện thu nhập, ngoài công việc chính là quay dựng phim, anh Tuyền thường xuyên nhận thêm các dự án tự do phù hợp với chuyên môn sau giờ làm việc. Dù cường độ làm việc khá cao, anh cho rằng đây là giải pháp cần thiết trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tại đô thị ngày càng tăng.
Theo TS. Nguyễn Việt Cường, giảng viên Trường Quốc tế (Đại học Quốc gia Hà Nội) và là thành viên độc lập Hội đồng Tiền lương Quốc gia, việc người trẻ làm thêm hoặc cùng lúc đảm nhận nhiều công việc không còn là hiện tượng hiếm gặp, nhất là khi các hình thức làm việc từ xa, làm việc trực tuyến và lao động tự do ngày càng phát triển.
Tuy nhiên, số liệu điều tra lao động, việc làm cho thấy xu hướng này chưa thực sự phổ biến trong nhóm lao động làm công ăn lương ổn định. Năm 2024, tỷ lệ lao động từ 15 đến 29 tuổi có từ hai công việc trở lên khoảng 1,6%, giảm nhẹ so với mức khoảng 2% của năm 2021. Phần lớn những người làm nhiều việc cùng lúc tập trung ở nhóm lao động tự do, làm việc theo dự án hoặc kinh doanh cá thể.
Dữ liệu thống kê cũng cho thấy thị trường lao động đang có những chuyển biến tích cực khi tỷ lệ lao động có việc làm phi chính thức trong 6 tháng đầu năm 2026 giảm còn 61,9%, thấp hơn 2 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Dù vậy, lao động phi chính thức vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng lực lượng lao động, đồng nghĩa với việc nhiều người vẫn đối mặt với thu nhập thiếu ổn định và ít được bảo đảm về an sinh xã hội.
Thực tế nhiều lao động trẻ phải làm việc từ sáng đến tối để có thêm thu nhập cũng cho thấy mức lương hiện nay tại một số nhóm ngành vẫn chưa theo kịp tốc độ tăng của chi phí sinh hoạt ở các đô thị lớn. Đây cũng là lý do thời gian qua, tổ chức Công đoàn nhiều lần kiến nghị nghiên cứu xây dựng chính sách “lương đủ sống”, hướng tới bảo đảm người lao động có thể trang trải nhu cầu thiết yếu và từng bước tích lũy từ thu nhập của mình.
Các chuyên gia cho rằng, cùng với việc nâng cao năng suất lao động và kỹ năng nghề, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách tiền lương, phát triển nhà ở xã hội, kiểm soát chi phí sinh hoạt và mở rộng các chính sách an sinh. Đây sẽ là những giải pháp quan trọng giúp người lao động, đặc biệt là lao động trẻ, giảm áp lực tài chính, ổn định cuộc sống và yên tâm gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.
Linh Phan
Bài liên quan
