Hotline: 
Việc sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập phải hoàn thành trước ngày 30/8, nhưng đây mới chỉ là một mốc trong cả quá trình. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, hiệu quả của việc sắp xếp không nằm ở việc giảm được bao nhiêu trường, mà phải được nhìn từ chất lượng giáo dục, việc sử dụng đội ngũ, cơ sở vật chất và khả năng tiếp cận giáo dục của học sinh.
30/8 không phải là đích đến
Theo kế hoạch, việc sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập phải hoàn thành trước ngày 30/8. Tuy nhiên, Bộ Giáo dục và Đào tạo lưu ý rằng đây không phải là điểm kết thúc của quá trình sắp xếp mạng lưới trường học.
Ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, cho rằng điều quan trọng không phải là sau quá trình sắp xếp có bao nhiêu trường được giảm xuống, mà là học sinh có được học tập trong điều kiện tốt hơn hay không, giáo viên có thuận lợi hơn để thực hiện nhiệm vụ và hệ thống giáo dục có vận hành hiệu quả hơn hay không.
Cách nhìn này cho thấy việc sắp xếp trường học không nên được hiểu đơn thuần là một bài toán về số lượng đầu mối. Đằng sau mỗi quyết định tổ chức lại trường lớp còn là câu chuyện về học sinh, giáo viên, cơ sở vật chất và chất lượng đào tạo.
Tinh gọn nhưng không làm giảm cơ hội học tập
Một trong những yêu cầu quan trọng được đặt ra trong quá trình sắp xếp là phải bảo đảm quyền học tập của học sinh.
Việc tổ chức lại mạng lưới trường học cần căn cứ vào quy mô dân số, sự phân bố dân cư và điều kiện thực tế của từng địa phương. Mục tiêu là sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục và năng lực quản trị nhà trường.
Nói cách khác, tinh gọn bộ máy không đồng nghĩa với việc thu hẹp cơ hội học tập.
Một trường học được sắp xếp lại chỉ thực sự mang lại hiệu quả nếu học sinh vẫn có thể tiếp cận giáo dục thuận lợi, thậm chí được học tập trong điều kiện tốt hơn trước. Nguồn lực tiết kiệm được từ việc tổ chức lại phải được hướng trở lại cho người học và hoạt động dạy học.
Đây cũng là nguyên tắc được Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh: tinh gọn đầu mối nhưng không thu hẹp cơ hội học tập; tổ chức lại để dành nhiều nguồn lực hơn cho người học và hoạt động dạy học.
Bài toán lớn nằm ở đội ngũ giáo viên
Sau khi mạng lưới trường học được sắp xếp, một trong những vấn đề cần tiếp tục giải quyết là việc bố trí và sử dụng đội ngũ.
Mỗi lần tổ chức lại trường học đều có thể kéo theo những thay đổi về nhân sự, vị trí việc làm, phân bổ giáo viên và cán bộ quản lý. Nếu việc sắp xếp chỉ dừng ở thay đổi tên trường hoặc đầu mối quản lý mà chưa giải quyết tốt bài toán nhân lực, hiệu quả thực tế sẽ khó đạt được như kỳ vọng.
Ngược lại, nếu đội ngũ được bố trí phù hợp, giáo viên có điều kiện phát huy chuyên môn và các trường được sử dụng hiệu quả hơn, quá trình sắp xếp có thể tạo ra tác động tích cực lâu dài.
Vì thế, sau ngày 30/8, việc đánh giá không thể chỉ dựa trên số trường được sắp xếp mà còn phải xem xét đội ngũ giáo viên đang được sử dụng như thế nào, nơi nào còn thiếu, nơi nào thừa và điều kiện làm việc của giáo viên có thực sự được cải thiện hay không.
Cơ sở vật chất cũng cần được tính đúng, tính đủ
Một vấn đề khác không thể bỏ qua là cơ sở vật chất.
Khi các cơ sở giáo dục được tổ chức lại, cần tính đến khả năng khai thác hiệu quả trường lớp, phòng học, phòng thực hành, thiết bị dạy học và các công trình phục vụ học sinh.
Nếu một địa điểm sau sắp xếp không còn được sử dụng hiệu quả, nguồn lực đã đầu tư trước đó có nguy cơ bị lãng phí. Trong khi đó, nếu biết điều phối và khai thác hợp lý, những cơ sở vật chất hiện có có thể tiếp tục phục vụ tốt hơn cho việc dạy và học.
Do đó, sắp xếp trường học cũng là bài toán về quản lý và sử dụng tài sản công trong giáo dục.
Địa phương cần chủ động theo điều kiện thực tế
Không phải địa phương nào cũng có cùng quy mô dân số, mật độ dân cư hay điều kiện đi lại. Vì vậy, việc tổ chức lại mạng lưới trường học cần có sự linh hoạt thay vì áp dụng một mô hình cứng nhắc cho mọi nơi.
Ở khu vực đô thị đông dân, việc tổ chức lại trường lớp có thể giúp tận dụng tốt hơn cơ sở vật chất và đội ngũ. Nhưng tại những địa bàn dân cư phân tán, vùng xa hoặc điều kiện đi lại khó khăn, khoảng cách từ nhà đến trường và khả năng tiếp cận giáo dục của học sinh phải được đặt lên hàng đầu.
Một phương án được xem là hiệu quả khi vừa bảo đảm mục tiêu tinh gọn, vừa không tạo thêm rào cản đối với người học.
Bộ GD&ĐT tiếp tục điều chỉnh theo thực tế
Quá trình sắp xếp cũng được Bộ Giáo dục và Đào tạo cập nhật, điều chỉnh theo tình hình thực tế tại các địa phương.
Sau Kế hoạch số 1186/KH-BGDĐT ngày 26/6/2026, Bộ tiếp tục ban hành các văn bản hướng dẫn, điều chỉnh tiến độ; tổ chức hội nghị với giám đốc các Sở Giáo dục và Đào tạo, thành lập các đoàn công tác trực tiếp làm việc với địa phương và tiếp nhận phản ánh để xử lý những vấn đề phát sinh liên quan đến tổ chức bộ máy, biên chế và nhân sự.
Cách làm này cho thấy quá trình sắp xếp không phải một quyết định thực hiện một lần rồi kết thúc, mà cần tiếp tục theo dõi và điều chỉnh sau khi mô hình mới đi vào hoạt động.
Đánh giá bằng chất lượng, không phải bằng số lượng
Điều đáng quan tâm nhất sau ngày 30/8 sẽ là những thay đổi thực tế diễn ra trong các nhà trường.
Học sinh có được học trong môi trường tốt hơn? Giáo viên có điều kiện làm việc thuận lợi hơn? Cơ sở vật chất có được khai thác hiệu quả hơn? Công tác quản lý có tinh gọn nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả? Những câu hỏi này quan trọng hơn nhiều so với việc có bao nhiêu trường được sáp nhập hoặc giảm đầu mối.
Bởi mục tiêu cuối cùng của việc sắp xếp mạng lưới giáo dục vẫn phải là nâng cao chất lượng đào tạo và tạo điều kiện tốt hơn cho người học.
Với giáo dục nghề nghiệp, bài học này càng có ý nghĩa. Một hệ thống đào tạo được tổ chức hợp lý, sử dụng tốt đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất sẽ có thêm điều kiện để gắn đào tạo với nhu cầu của thị trường lao động, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Ngày 30/8 vì thế chỉ nên được xem là một mốc hoàn thành về mặt tổ chức. Thước đo thực sự của quá trình sắp xếp phải nằm ở những gì diễn ra sau đó: trường học hoạt động hiệu quả hơn, giáo viên được phát huy tốt hơn và quan trọng nhất, học sinh có thêm cơ hội được học tập trong một hệ thống giáo dục chất lượng hơn.
Phan Long
Bài liên quan
Bình luận đã đóng.