Hotline: 
Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, nhu cầu về nhân lực chất lượng cao ngày càng cấp thiết. Các chuyên gia nhấn mạnh, để khai thác hiệu quả nguồn lực này, cần có một hệ sinh thái đồng bộ kết nối đào tạo, nghiên cứu, doanh nghiệp và chính sách.
Trong thời đại trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số, nhân lực chất lượng cao trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của quốc gia và hiệu quả tăng trưởng kinh tế. Không chỉ yêu cầu về số lượng, chất lượng, kỹ năng và khả năng thích ứng nhanh với yêu cầu nghề nghiệp mới càng trở nên quan trọng. GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhấn mạnh rằng nhân lực chất lượng cao cần được phát hiện, bồi dưỡng và sử dụng hiệu quả ngay từ quá trình đào tạo, thay vì chỉ sàng lọc ở đầu ra. Việc đào tạo nhân lực tinh hoa không chỉ đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp mà còn góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nghiên cứu khoa học và tăng trưởng kinh tế bền vững.
Hiện nay, nhiều cơ sở giáo dục đại học và cao đẳng vẫn còn tồn tại khoảng cách giữa chương trình đào tạo và nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động. Nhiều sinh viên tốt nghiệp thiếu kỹ năng thực hành, khả năng giải quyết vấn đề và chưa thích ứng kịp với công nghệ mới. Ví dụ, ngành STEM đang thiếu hụt kỹ sư không chỉ có kỹ năng chuyên môn mà còn có khả năng sáng tạo và lập trình AI. Các doanh nghiệp công nghệ lớn yêu cầu ứng viên có kinh nghiệm thực tế và khả năng học hỏi liên tục, điều mà nhiều chương trình đào tạo hiện nay chưa đáp ứng được. Chỉ đào tạo “theo đầu ra” mà không gắn kết doanh nghiệp sẽ khó tạo ra nhân lực chất lượng cao thực sự.
Hệ sinh thái đồng bộ cho nhân lực chất lượng cao
Để phát huy tối đa hiệu quả nguồn lực, các chuyên gia cho rằng cần xây dựng một hệ sinh thái đồng bộ. Hệ sinh thái này phải bao gồm chính sách Nhà nước định hướng rõ ràng, các cơ sở đào tạo thiết kế chương trình sát với thực tế doanh nghiệp, doanh nghiệp tham gia đặt hàng đào tạo, thực hành và sử dụng nhân lực, đồng thời sinh viên phải có khả năng tự học, thích ứng nhanh và tham gia nghiên cứu thực tế. Hệ sinh thái thành công sẽ là khi các bên phối hợp linh hoạt, thông tin minh bạch, và mục tiêu phát triển nhân lực được chia sẻ đồng bộ.
Một số trường đại học đã triển khai mô hình “tài năng STEM” hoặc “kỹ sư tài năng”, trong đó sinh viên được tuyển chọn ngay từ đầu, tham gia các chương trình học nâng cao, thực hành trong các dự án nghiên cứu, phòng thí nghiệm hiện đại và được cố vấn bởi cả giảng viên và doanh nghiệp. Kết quả cho thấy sinh viên tốt nghiệp từ các mô hình này có khả năng thích ứng nhanh, sáng tạo hơn và được doanh nghiệp săn đón ngay sau khi ra trường. Đây là minh chứng rằng việc đào tạo đồng bộ với thực tiễn mang lại hiệu quả rõ rệt.
Những thách thức hiện nay
Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, thách thức vẫn tồn tại. Nhiều chương trình chưa thực sự gắn kết doanh nghiệp và đào tạo, cơ sở vật chất và giảng viên chất lượng cao còn thiếu, trong khi chính sách phát triển nhân lực chưa đồng bộ, đặc biệt với các ngành chiến lược như AI, dữ liệu lớn hay năng lượng sạch. Việc thiếu cơ chế phối hợp và chuẩn hóa đánh giá năng lực cũng làm giảm hiệu quả sử dụng nhân lực chất lượng cao sau khi đào tạo.
Để tối ưu hóa nguồn lực chất lượng cao, cần mở rộng các chương trình đào tạo tài năng cho các ngành trọng điểm, thúc đẩy hợp tác quốc tế thông qua trao đổi sinh viên, học bổng và kết nối với các tập đoàn đa quốc gia. Đồng thời, sinh viên cần được phát triển kỹ năng mềm, tư duy sáng tạo, quản lý dự án và khả năng làm việc nhóm. Quan trọng hơn, Nhà nước và doanh nghiệp phải phối hợp định hướng sử dụng nhân lực để đưa nhân lực chất lượng cao vào đúng vị trí và lĩnh vực cần thiết.
Nhân lực chất lượng cao là tài sản chiến lược của quốc gia trong kỷ nguyên AI và chuyển đổi số. Để phát huy hiệu quả, không thể chỉ tập trung vào đào tạo mà cần một hệ sinh thái đồng bộ kết nối chính sách, đào tạo, doanh nghiệp và thị trường lao động. Nếu triển khai đồng bộ, Việt Nam có thể tăng năng lực cạnh tranh quốc gia, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế bền vững.
Bảo Minh
Bài liên quan
