Hotline: 
Ngày 12/11, hội nghị tổng kết và đánh giá kết quả tham dự Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới lần thứ 48 năm 2026 tại Thượng Hải (Trung Quốc) được tổ chức tại trường CĐN Công nghiệp Hà Nội là dịp nhìn lại thành tích, kinh nghiệm và những vấn đề đặt ra đối với giáo dục nghề nghiệp Việt Nam trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng.
Từ kết quả của các thí sinh, hội nghị nhấn mạnh yêu cầu thu hẹp khoảng cách về công nghệ, đổi mới phương thức đào tạo, tăng cường hợp tác quốc tế và gắn kết chặt chẽ hơn giữa nhà trường với doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực kỹ năng nghề.
Nhìn thẳng khoảng cách để thay đổi
Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới (WorldSkills Competition) lần thứ 48 năm 2026 tại Thượng Hải quy tụ các quốc gia và vùng lãnh thổ, là sự kiện có quy mô lớn, phản ánh trình độ kỹ năng nghề và xu hướng phát triển công nghệ của nhiều nền kinh tế trên thế giới. Không chỉ là nơi tranh tài của những thí sinh trẻ, kỳ thi còn cho thấy sự chuyển dịch nhanh chóng của các ngành nghề dưới tác động của tự động hóa, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số.
Phát biểu tại hội nghị tổng kết, GS.TS Lê Quân, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, chúc mừng các thí sinh, chuyên gia đã nỗ lực và đạt kết quả tích cực. Theo Thứ trưởng, việc trực tiếp tham dự kỳ thi giúp đoàn Việt Nam chứng kiến sự phát triển của các quốc gia có nền công nghiệp tiên tiến, đồng thời nhận diện những thay đổi lớn trong công nghệ, tổ chức thi và yêu cầu về kỹ năng nghề.
Thứ trưởng nhấn mạnh, công nghệ đang thay đổi rất nhanh, đặc biệt là sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đang tác động sâu sắc đến hoạt động dạy và học. Qua kỳ thi, mỗi cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giảng viên, chuyên gia và thí sinh đều có thể rút ra những bài học thiết thực cho quá trình đào tạo và phát triển kỹ năng.
Thứ trưởng thẳng thắn nhìn nhận điều kiện bảo đảm chất lượng và trình độ đào tạo nghề của Việt Nam vẫn còn khoảng cách đáng kể so với tốc độ phát triển công nghệ thế giới. Đây là vấn đề cần được nhìn nhận thực chất để có giải pháp đổi mới, từ chương trình, thiết bị đến năng lực đội ngũ. Không chỉ giáo dục nghề nghiệp mà cả giáo dục đại học cũng cần thay đổi mạnh mẽ về chương trình và công nghệ đào tạo.
Đánh giá về các thí sinh Việt Nam, Thứ trưởng ghi nhận sự chuẩn bị của đội ngũ chuyên gia và bản lĩnh của người học. Trước quy mô và trình độ cạnh tranh quốc tế, một số thí sinh ban đầu còn lúng túng, có tâm lý choáng ngợp, nhưng đã nhanh chóng thích ứng, tiến bộ qua từng phần thi và đạt kết quả đáng khích lệ. Theo Thứ trưởng, giá trị của việc tham dự WorldSkills không chỉ nằm ở huy chương mà còn ở cơ hội cọ xát, học hỏi và nhận diện năng lực thực chất.
Một bài học khác là cần mở rộng cơ cấu ngành nghề đào tạo. Nhiều nghề vốn được xem là truyền thống hiện đã tích hợp công nghệ hiện đại, đòi hỏi người lao động phải làm chủ thiết bị, quy trình và kỹ thuật mới. Vì vậy, các cơ sở đào tạo cần chủ động cập nhật danh mục nghề, điều chỉnh chương trình để không bị tụt lại trước sự thay đổi của sản xuất.
Báo cáo kết quả từ kỳ thi, ông Trần Thanh Đạm, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên cho biết: Ba Huy chương Kỹ năng nghề xuất sắc và vị trí thứ 37 tại Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới lần thứ 48 năm 2026 là những dấu ấn đáng ghi nhận của đoàn Việt Nam trên đấu trường kỹ năng nghề quốc tế. Tuy nhiên, kết quả này cũng cho thấy khoảng cách về công nghệ, thiết bị và nguồn lực huấn luyện giữa Việt Nam với các quốc gia có nền giáo dục nghề nghiệp phát triển, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới đào tạo và tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong phát triển nhân lực kỹ năng cao.
Hợp tác quốc tế phải thực chất, không thể học lỏm
Từ những kinh nghiệm tại WorldSkills 2026, Thứ trưởng Lê Quân đặt vấn đề cần thay đổi cách tiếp cận trong hợp tác quốc tế về giáo dục nghề nghiệp. Theo đó, ngay sau kỳ thi, Thứ trưởng đã chỉ đạo Cục Giáo dục nghề nghiệp nghiên cứu tổ chức diễn đàn nghề nghiệp giữa Việt Nam với Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và các quốc gia phát triển, có sự tham gia của các trường đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp.
Điểm nhấn của định hướng này là không dừng ở giao lưu, trình diễn sản phẩm hay giới thiệu những sáng tạo công nghệ đơn lẻ, mà cần tổ chức các triển lãm chuyên sâu về công nghệ đào tạo nghề, thu hút doanh nghiệp, nhà đầu tư và các cơ sở đào tạo quốc tế cùng tham gia. Mục tiêu là tạo môi trường kết nối, chuyển giao công nghệ và từng bước hình thành thị trường công nghệ đào tạo nghề tại Việt Nam. “Dạy nghề và phát triển kỹ năng, chúng ta không thể học lỏm”, Thứ trưởng Lê Quân nhấn mạnh.
Theo Thứ trưởng, mỗi cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần chủ động tìm kiếm đối tác quốc tế phù hợp, xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài và có chiều sâu. Trên cơ sở các quy định của Luật Giáo dục nghề nghiệp mới về liên kết, đào tạo quốc tế, các trường có thể nghiên cứu nhiều mô hình: tiếp nhận chương trình, công nghệ đào tạo và chuyển giao từ đối tác quốc tế để tổ chức đào tạo trong nước; liên kết đào tạo cấp bằng quốc tế; hoặc triển khai các chương trình theo mô-đun, chứng chỉ được công nhận.
Đặc biệt, mô hình trao đổi sinh viên, cho phép người học có một học kỳ tại cơ sở đào tạo nước ngoài, thực tập hoặc làm việc trong một thời gian tại doanh nghiệp ở những quốc gia có nền công nghệ phát triển, cần được quan tâm. Đây không chỉ là cơ hội nâng cao tay nghề mà còn giúp người học tiếp cận quy trình sản xuất, tác phong công nghiệp và tiêu chuẩn nghề nghiệp quốc tế. Khi trở về nước, các em có thể trở thành những kỹ sư thực hành có năng lực chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn tốt hơn.
Thứ trưởng cũng đề nghị sớm nghiên cứu xây dựng đề án đưa người lao động Việt Nam có kỹ năng nghề sang làm việc tại một số lĩnh vực trọng điểm ở nước ngoài. Việc hợp tác đào tạo song phương cần gắn với nhu cầu nhân lực của đối tác, kết hợp học tập tại nhà trường với thực hành, thực nghiệp tại doanh nghiệp nước ngoài. Bộ Giáo dục và Đào tạo cần có hướng dẫn để các địa phương và cơ sở giáo dục nghề nghiệp triển khai, khai thác hiệu quả các cơ chế hợp tác quốc tế.
Mở rộng cơ hội tiếp cận chuẩn kỹ năng quốc tế
Một định hướng đáng chú ý khác trong phát biểu của Thứ trưởng Lê Quân là không nên chỉ tập trung đưa những thí sinh đặc biệt xuất sắc tham dự các kỳ thi quốc tế. Cần mạnh dạn mở rộng quy mô, tạo điều kiện để nhiều thí sinh và chuyên gia được trải nghiệm, học hỏi, tiếp cận môi trường kỹ năng nghề tiên tiến.
Theo Thứ trưởng, trước đây việc đưa thí sinh ra nước ngoài dự thi thường gặp khó khăn về kinh phí và nguồn lực. Tuy nhiên, hiện nay nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã có điều kiện chủ động hơn trong đầu tư, chuẩn bị và tổ chức hoạt động này. Mở rộng cơ hội tham gia cũng là cách thúc đẩy phong trào rèn luyện kỹ năng, nâng cao năng lực đội ngũ và tạo động lực đổi mới trong các nhà trường.
Thực tiễn tại WorldSkills 2026 cho thấy sự phối hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong quá trình chuẩn bị thí sinh. Công ty TNHH DENSO Việt Nam đã tham gia huấn luyện ở hai nghề Phay CNC và Tiện CNC, với sự hỗ trợ của đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và trang thiết bị phục vụ thực hành. Riêng tại kỳ thi năm 2026, hai thí sinh Đỗ Văn Đức (nghề Tiện CNC) và Nguyễn Ngọc Được (nghề Phay CNC) được doanh nghiệp trực tiếp huấn luyện đã giành Huy chương Kỹ năng nghề Xuất sắc, đóng góp 2 trong tổng số 3 huy chương của đoàn Việt Nam ở hạng mục này.
Ở lĩnh vực năng lượng tái tạo, thí sinh Ông Phú Quý của Trường Cao đẳng Công nghệ – Năng lượng Khánh Hòa đạt 706 điểm, xếp thứ năm và giành Huy chương Kỹ năng nghề Xuất sắc. Kinh nghiệm huấn luyện của nhà trường cho thấy việc khai thác các tài liệu của WorldSkills International, gồm bộ tiêu chuẩn kỹ năng nghề, tài liệu mô tả kỹ thuật, đề thi và bảng tiêu chí chấm điểm, giúp giảng viên xác định rõ yêu cầu năng lực, xây dựng nội dung thực hành và đánh giá người học theo chuẩn quốc tế.
Từ những kết quả và bài học tại WorldSkills 2026, yêu cầu đặt ra đối với giáo dục nghề nghiệp Việt Nam không chỉ là nâng cao thành tích tại các kỳ thi mà còn phải đổi mới căn bản cách tiếp cận phát triển kỹ năng nghề. Đó là thu hẹp khoảng cách công nghệ, tăng cường liên kết nhà trường – doanh nghiệp, hợp tác quốc tế thực chất và mở rộng cơ hội học tập, thực hành cho người lao động trẻ.
Như định hướng của Thứ trưởng Lê Quân, hội nhập không thể chỉ dừng ở việc quan sát, học hỏi mà cần tiến tới tiếp nhận, chuyển giao và làm chủ công nghệ. Đây là nền tảng để giáo dục nghề nghiệp Việt Nam nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển nguồn nhân lực có kỹ năng, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động trong nước và quốc tế.
Kết quả Đoàn 03 thí sinh Việt Nam tham gia ở 03 nghề (Phay CNC, Tiện CNC và Năng lượng tái tạo) đã xuất sắc vượt qua mốc 700/800 điểm theo hệ thống tính điểm CIS của WSI và đoạt 03 Huy chương kỹ năng nghề xuất sắc (Medal for Excellence). Đoàn Việt Nam đứng thứ 37 trong tổng số quốc gia/vùng lãnh thổ tham dự tính theo tổng số điểm huy chương.
Minh Thu
Bài liên quan
Bình luận đã đóng.