Hotline: 
Thỏa thuận khung mua dầu thô giữa Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) và ExxonMobil Châu Á – Thái Bình Dương tiếp tục mở rộng nguồn cung nguyên liệu cho Nhà máy lọc dầu (NMLD) Dung Quất. Phía sau việc kết nối với những nhà cung cấp mới là quá trình nhiều năm BSR nghiên cứu, thử nghiệm và làm chủ công nghệ chế biến các loại dầu thô, từng bước giảm phụ thuộc vào nguồn dầu trong nước, nâng cao tính chủ động và hiệu quả vận hành.
Chủ động nguồn nguyên liệu từ yêu cầu thực tiễn
Ngày 23/9, tại New York (Hoa Kỳ), Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR), đã trao Thỏa thuận khung mua dầu thô với ExxonMobil Châu Á – Thái Bình Dương, thuộc Tập đoàn ExxonMobil. Sự kiện diễn ra dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng lãnh đạo cấp cao Đảng, Nhà nước và Chính phủ Việt Nam.
Thỏa thuận tiếp tục cụ thể hóa định hướng đa dạng hóa nguồn dầu thô, tăng tính linh hoạt trong vận hành và khả năng ứng phó của BSR trước những biến động của thị trường năng lượng thế giới. Trước đó, BSR cũng đã ký các thỏa thuận cung ứng dầu thô với Chevron nhằm góp phần bảo đảm nguyên liệu cho NMLD Dung Quất.
Tuy nhiên, việc tìm kiếm nguồn dầu mới đã được BSR triển khai từ nhiều năm trước, xuất phát từ những thay đổi của nguồn cung trong nước và yêu cầu nâng cao hiệu quả vận hành Nhà máy.
Trong những năm đầu hoạt động, NMLD Dung Quất chủ yếu sử dụng dầu thô Bạch Hổ, loại dầu phù hợp với cấu hình công nghệ thiết kế ban đầu. Với đặc tính là dầu “ngọt”, hàm lượng lưu huỳnh thấp, dầu Bạch Hổ tương đối thuận lợi cho quá trình chế biến.
Từ cuối năm 2014, khi mỏ Bạch Hổ bước vào giai đoạn cuối của chu kỳ khai thác, sản lượng cung ứng cho BSR ngày càng suy giảm. Tính chất dầu cũng thay đổi so với thời điểm thiết kế Nhà máy, xuất hiện nhiều thành phần nhẹ hơn và một số tạp chất ảnh hưởng đến quá trình vận hành. Năm 2015, sản lượng dầu Bạch Hổ chỉ đáp ứng khoảng 80% nhu cầu nguyên liệu để NMLD Dung Quất vận hành ở 100% công suất thiết kế.
Thực tế này đặt BSR trước yêu cầu tìm kiếm các nguồn nguyên liệu thay thế. Tuy nhiên với một nhà máy lọc dầu, lựa chọn nguyên liệu không chỉ phụ thuộc vào khả năng cung ứng trên thị trường. Mỗi loại dầu có đặc tính riêng về tỷ trọng, hàm lượng lưu huỳnh, kim loại, tạp chất và thành phần phân đoạn. Các yếu tố đó tác động trực tiếp đến chế độ vận hành, mức tiêu hao hóa chất, xúc tác, năng lượng, cũng như cơ cấu và chất lượng sản phẩm đầu ra.
Vì vậy, BSR phải giải quyết đồng thời hai yêu cầu: bổ sung nguồn dầu thô và bảo đảm các nguồn dầu mới có thể được chế biến an toàn, ổn định, hiệu quả trong cấu hình công nghệ hiện hữu. Khả năng đánh giá nguyên liệu, xác định tỷ lệ phối trộn và điều chỉnh chế độ vận hành trở thành cơ sở để Nhà máy từng bước mở rộng lựa chọn.
Quá trình này đã có những bước đi từ sớm. Năm 2010, NMLD Dung Quất nhập và chế biến thành công lô dầu Azeri đầu tiên, phối trộn với dầu Bạch Hổ. Sau đó, danh mục các loại dầu có khả năng chế biến tiếp tục được mở rộng. Đến năm 2017, Nhà máy đã có khả năng chế biến trên 67 chủng loại dầu thô khác nhau ngoài dầu Bạch Hổ, trong đó có 10 loại dầu trong nước và hơn 57 loại dầu nước ngoài. Một số loại có tỷ lệ phối trộn thay thế dầu Bạch Hổ lên tới hơn 50%.
Đến năm 2023, “rổ dầu” cung ứng cho NMLD Dung Quất gồm 9 loại dầu thô trong nước và 14 loại dầu thô nhập khẩu. Nhóm dầu trong nước có Bạch Hổ, Rồng, Sư Tử Đen, Tê Giác Trắng, Rạng Đông, Đại Hùng, Hải Thạch, Sông Đốc và Ruby; nhóm nhập khẩu có các loại như WTI Midland, Azeri, Bu Attifel. Cùng thời điểm, BSR đã đánh giá thêm 33 loại dầu thô khác có khả năng cung ứng cho Nhà máy.
Đến nay, BSR đã đánh giá 92 loại dầu thô tiềm năng cho NMLD Dung Quất. Tuy nhiên, từ kết quả đánh giá đến việc đưa một loại dầu vào chế biến thực tế vẫn cần quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và tối ưu hóa.
Mỗi lô dầu được lựa chọn vì thế là kết quả của cả quá trình xem xét đặc tính nguyên liệu, khả năng phối trộn, mức độ phù hợp với công nghệ và hiệu quả kinh tế. Năng lực này giúp BSR từng bước chủ động hơn trong lựa chọn nguồn cung, giảm sức ép từ sự suy giảm của nguồn dầu truyền thống.
Mở rộng “rổ dầu” gắn với làm chủ công nghệ
Năm 2026, BSR tiếp tục ghi nhận những bước tiến trong đa dạng hóa nguyên liệu. Từ đầu năm đến nay, doanh nghiệp đã thử nghiệm thành công thêm 3 loại dầu thô mới, nâng tổng số loại dầu thô có thể chế biến tại NMLD Dung Quất lên 40 loại, gồm 12 loại dầu trong nước và 28 loại dầu nhập khẩu.
Đáng chú ý là kết quả thử nghiệm dầu thô Erha của Nigeria và condensate Sao Vàng – Đại Nguyệt. Trong tháng 6/2026, BSR đã làm chủ công nghệ chế biến dầu Erha với tỷ lệ phối trộn tối đa khoảng 45% thể tích và condensate Sao Vàng – Đại Nguyệt với tỷ lệ tối đa khoảng 12% thể tích. Trong quá trình thử nghiệm, Nhà máy vẫn vận hành ổn định ở mức 119-120% công suất thiết kế.
Dầu Erha có hàm lượng lưu huỳnh và kim loại cao hơn một số loại dầu đang được chế biến tại Nhà máy. Việc chế biến thành công loại dầu này ở tỷ lệ phối trộn cao cho thấy khả năng đánh giá nguyên liệu, điều chỉnh chế độ vận hành của BSR, đồng thời mở thêm lựa chọn nguồn cung từ Nigeria.
Đối với condensate Sao Vàng – Đại Nguyệt, kết quả thử nghiệm cho thấy hiệu suất thu hồi naphtha cao, góp phần bổ sung nguyên liệu cho các phân xưởng sản xuất xăng và tối ưu cơ cấu sản phẩm.
Khả năng tiếp nhận thêm các loại nguyên liệu mới càng có ý nghĩa khi nhu cầu dầu thô của NMLD Dung Quất tăng lên. Theo kế hoạch giai đoạn 2025-2028, BSR đặt mục tiêu vận hành Nhà máy ở mức 108-116% công suất thiết kế, tương ứng nhu cầu dầu thô khoảng 160.000-171.000 thùng/ngày. Sau khi hoàn thành Dự án Nâng cấp mở rộng, công suất thiết kế của Nhà máy sẽ tăng từ 148.000 lên 171.000 thùng/ngày.
Quy mô chế biến lớn hơn đòi hỏi nguồn cung tương ứng. Đồng thời, để duy trì hiệu quả vận hành, Nhà máy cần có thêm lựa chọn nguyên liệu phù hợp với điều kiện thị trường ở từng thời điểm. Mở rộng “rổ dầu” vì vậy gắn trực tiếp với yêu cầu khai thác công suất, cân đối nguồn cung và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Tổng Giám đốc BSR Nguyễn Việt Thắng cho biết, mục tiêu của Dự án Nâng cấp mở rộng không chỉ là nâng công suất mà còn “nâng cao độ linh động lựa chọn dầu thô, bảo đảm nguồn dầu thô cung cấp lâu dài và có hiệu quả cho nhà máy”.
Định hướng này cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa đầu tư công nghệ và bảo đảm nguyên liệu. Khả năng chế biến đa dạng các loại dầu giúp Nhà máy có thêm dư địa lựa chọn nguồn cung; trong khi nhu cầu vận hành ở công suất cao hơn tiếp tục đặt ra yêu cầu mở rộng danh mục nguyên liệu có thể sử dụng hiệu quả.
Năm 2025, NMLD Dung Quất nhập khoảng 8,28 triệu tấn dầu thô, trong đó dầu thô nhập khẩu chiếm khoảng 31%. Sang năm 2026, BSR tiếp tục cân đối nguồn dầu trong nước, đồng thời duy trì nhập khẩu với tỷ trọng khoảng 15%, từ các khu vực như Tây Phi, Địa Trung Hải và Đông Nam Á. Trong quá trình đó, thỏa thuận khung với ExxonMobil Châu Á – Thái Bình Dương bổ sung một mắt xích vào mạng lưới nguồn cung của BSR. Hiệu quả lâu dài của việc mở rộng mạng lưới này gắn với năng lực đưa những nguồn dầu khác nhau vào chế biến tại NMLD Dung Quất.
Từ 33 loại dầu thô đã chế biến tính đến tháng 7/2024 đến 40 loại có thể chế biến trong năm 2026, danh mục nguyên liệu của BSR tiếp tục được mở rộng cùng với năng lực công nghệ. Đây là cơ sở để doanh nghiệp chủ động lựa chọn dầu thô trước biến động thị trường, đồng thời chuẩn bị nguồn nguyên liệu cho giai đoạn Nhà máy vận hành ở công suất cao hơn.
Thanh Hiếu
Bài liên quan
