Hotline: 
Hai quyết định mới của Thủ tướng Chính phủ về Ngày Văn hóa Việt Nam và triển khai Hệ giá trị quốc gia, Hệ giá trị văn hóa, chuẩn mực con người Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa về quản lý nhà nước. Xa hơn, đó là một cách tiếp cận mới: đưa văn hóa trở về đúng vị trí vốn có – hiện diện trong đời sống hằng ngày của mỗi người dân.
Trong nhịp sống hiện đại, khi tốc độ phát triển kinh tế, công nghệ và hội nhập ngày càng nhanh, văn hóa đôi khi bị nhìn nhận như một lĩnh vực “mềm”, khó đo đếm bằng những con số cụ thể. Thế nhưng, càng phát triển, người ta càng nhận ra rằng chính văn hóa mới là yếu tố quyết định chất lượng phát triển của một quốc gia.
Đó cũng là lý do việc Thủ tướng Chính phủ vừa ký ban hành hai quyết định quan trọng về phát triển văn hóa nhận được sự quan tâm của nhiều tầng lớp xã hội. Một quyết định phê duyệt Kế hoạch triển khai thực hiện Hệ giá trị quốc gia, Hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam giai đoạn 2025–2035; quyết định còn lại phê duyệt Kế hoạch tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) giai đoạn 2026–2030.
Hai quyết định được ban hành gần như cùng thời điểm không phải là sự trùng hợp. Chúng bổ sung cho nhau, hướng tới mục tiêu chung là đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện trong bối cảnh mới.
Khi văn hóa không chỉ là chuyện của ngành văn hóa
Trong nhận thức của nhiều người, nói đến văn hóa thường gắn với di sản, lễ hội, bảo tàng hay các chương trình nghệ thuật. Đó là những giá trị rất quan trọng, nhưng văn hóa không dừng lại ở đó.
Văn hóa còn được thể hiện qua cách ứng xử giữa người với người, ý thức chấp hành pháp luật, tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, thái độ khi tham gia giao thông, cách giữ gìn môi trường, sự trung thực trong công việc hay cách mỗi người sử dụng mạng xã hội. Nói cách khác, văn hóa không phải điều gì quá lớn lao hay xa vời. Nó hiện diện trong những hành động rất nhỏ nhưng lặp đi lặp lại mỗi ngày.
Chính vì vậy, việc triển khai Hệ giá trị quốc gia, Hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam không đơn thuần là xây dựng thêm một bộ tiêu chí hay những khẩu hiệu mang tính định hướng. Điều quan trọng hơn là làm sao để những giá trị ấy được chuyển hóa thành hành vi cụ thể trong đời sống.
Một xã hội văn minh không chỉ được tạo nên bởi những công trình hiện đại mà còn bởi những con người biết tôn trọng nhau, biết giữ chữ tín, sống trách nhiệm và có ý thức với cộng đồng. Những giá trị ấy không thể hình thành trong ngày một ngày hai, càng không thể chỉ bằng những lời kêu gọi. Chúng cần được vun đắp bền bỉ từ gia đình, nhà trường, cơ quan, doanh nghiệp đến từng khu dân cư.
Một ngày để văn hóa được “chạm” tới nhiều người hơn
Nếu Hệ giá trị quốc gia là phần nền tảng thì Ngày Văn hóa Việt Nam sẽ là dịp để những giá trị ấy được lan tỏa bằng các hoạt động thiết thực. Theo kế hoạch của Chính phủ, Ngày Văn hóa Việt Nam sẽ được tổ chức hằng năm với nhiều hoạt động phong phú, hướng đến việc tôn vinh các giá trị văn hóa dân tộc, khuyến khích sáng tạo, bảo tồn di sản, phát triển văn hóa đọc, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vai trò của văn hóa trong phát triển đất nước.
Điều đáng chú ý là cách tiếp cận lần này hướng nhiều hơn tới cộng đồng. Thay vì chỉ là những chương trình mang tính nghi lễ, Ngày Văn hóa Việt Nam được kỳ vọng sẽ trở thành dịp để mỗi địa phương, trường học, doanh nghiệp và tổ chức xã hội chủ động sáng tạo các hoạt động phù hợp với điều kiện thực tế.
Đó có thể là một không gian đọc sách, một buổi giới thiệu nghề truyền thống, một triển lãm ảnh về di sản địa phương, một chương trình biểu diễn nghệ thuật cộng đồng, hay đơn giản là những hoạt động khuyến khích ứng xử đẹp trong môi trường học tập và làm việc.
Khi người dân được trực tiếp tham gia, văn hóa sẽ không còn là khái niệm mang tính học thuật mà trở thành trải nghiệm gần gũi, dễ cảm nhận và dễ lan tỏa.
Xây dựng con người là đầu tư cho tương lai
Nhiều quốc gia phát triển đều có điểm chung là coi đầu tư cho văn hóa và con người là chiến lược lâu dài. Đối với Việt Nam, điều đó càng có ý nghĩa khi đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng nhanh nhưng bền vững. Kinh tế có thể tạo ra của cải vật chất, nhưng chính văn hóa mới tạo nên bản lĩnh, bản sắc và sức mạnh nội sinh của dân tộc.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và toàn cầu hóa đang làm thay đổi mạnh mẽ mọi mặt đời sống, việc giữ gìn những giá trị cốt lõi của dân tộc không đồng nghĩa với bảo thủ hay khép kín. Ngược lại, đó là nền tảng để người Việt Nam tự tin hội nhập, tiếp thu tinh hoa của nhân loại mà vẫn giữ được bản sắc riêng.
Đây cũng là tinh thần xuyên suốt trong các kế hoạch vừa được Chính phủ ban hành: phát triển văn hóa phải gắn với phát triển con người; phát huy truyền thống nhưng đồng thời khuyến khích đổi mới, sáng tạo; gìn giữ bản sắc nhưng không tách rời yêu cầu phát triển của thời đại.
Để những quyết định đi vào cuộc sống
Ban hành một chủ trương đúng là bước khởi đầu quan trọng, nhưng giá trị của chính sách chỉ được khẳng định khi đi vào thực tiễn. Muốn vậy, cần sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương, các tổ chức chính trị – xã hội, nhà trường, doanh nghiệp và từng gia đình. Quan trọng hơn cả là mỗi người dân đều nhận thấy mình có vai trò trong việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, từ những hành động giản dị nhất.
Một lời nói lịch sự, một việc làm tử tế, một ứng xử văn minh trên không gian mạng hay ý thức giữ gìn hình ảnh nơi công cộng đều góp phần tạo nên diện mạo văn hóa của đất nước. Có lẽ, ý nghĩa lớn nhất của hai quyết định vừa được ban hành không nằm ở việc sẽ có thêm một ngày kỷ niệm hay thêm một chương trình hành động. Điều đáng quý hơn là chúng khẳng định một quan điểm nhất quán: văn hóa không đứng ngoài sự phát triển, mà chính là nền tảng tinh thần, là động lực nội sinh và là sức mạnh bền vững của quốc gia.
Khi những giá trị tốt đẹp được nuôi dưỡng trong mỗi gia đình, mỗi trường học, mỗi cơ quan và trong từng hành vi ứng xử hằng ngày, văn hóa sẽ không còn là khái niệm trừu tượng. Khi ấy, văn hóa thực sự trở thành sức mạnh mềm của đất nước và là điểm tựa để Việt Nam phát triển nhanh hơn, bền vững hơn trong những thập niên tới.
Minh Long
Bài liên quan
Bình luận đã đóng.