Hotline: 
Việc phát triển mô hình trung học nghề không đơn thuần là bổ sung thêm một loại hình trường học trong hệ thống giáo dục quốc dân mà còn mở ra một hướng đi mới trong công tác phân luồng, hướng nghiệp và phát triển nguồn nhân lực. Nhiều chuyên gia cho rằng trung học nghề cần được xây dựng thành một hướng giáo dục có chất lượng, có chuẩn mực và được xã hội nhìn nhận bình đẳng với các con đường học tập khác.
Tại hội thảo về định hướng xây dựng và phát triển giáo dục trung học nghề ở Việt Nam do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức, các nhà quản lý, chuyên gia và cơ sở đào tạo đã cùng thảo luận về mô hình mới này trong bối cảnh hệ thống giáo dục đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ.
Theo ông Vũ Thanh Mai, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, việc phát triển trung học nghề mang ý nghĩa chiến lược đối với quá trình đổi mới giáo dục và đào tạo. Đây không chỉ là việc bổ sung một cấp học mới mà còn là sự thay đổi tư duy về phân luồng, hướng nghiệp, phát triển nguồn nhân lực và tổ chức lại hệ thống giáo dục theo hướng thực học, thực nghiệp, hiện đại và hội nhập.
Trung học nghề được kỳ vọng trở thành một con đường học tập chất lượng dành cho học sinh sau trung học cơ sở. Người học vừa được trang bị kiến thức văn hóa nền tảng, vừa được đào tạo kỹ năng nghề nghiệp, đồng thời vẫn có cơ hội học tiếp ở các trình độ cao hơn hoặc tham gia thị trường lao động ngay sau khi tốt nghiệp.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng trung học nghề không phải là lựa chọn thứ yếu hay dành cho những học sinh không theo học trung học phổ thông. Ngược lại, mô hình này cần được định vị là một hướng giáo dục có chuẩn mực, có giá trị xã hội và được công nhận bình đẳng trong hệ thống giáo dục quốc dân.
Thực tế cho thấy, công tác phân luồng học sinh sau trung học cơ sở trong nhiều năm qua vẫn còn gặp không ít khó khăn. Tâm lý chuộng đại học vẫn khá phổ biến trong xã hội, trong khi giáo dục nghề nghiệp chưa thực sự tạo được sức hút đối với học sinh và phụ huynh. Sự gắn kết giữa đào tạo với nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp tại nhiều địa phương còn hạn chế, khiến hiệu quả hướng nghiệp chưa đạt như kỳ vọng.
Kinh nghiệm của nhiều quốc gia phát triển cho thấy giáo dục nghề nghiệp ở bậc trung học là một bộ phận quan trọng của hệ thống giáo dục quốc dân. Chương trình đào tạo được thiết kế bài bản, có chuẩn chất lượng rõ ràng, có sự tham gia của doanh nghiệp và tạo ra cơ hội việc làm rộng mở cho người học.
Theo PGS-TS Mạc Văn Tiến, việc bổ sung bậc học trung học nghề trong Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2025 là bước đi phù hợp với xu hướng quốc tế, góp phần thúc đẩy phân luồng học sinh sau trung học cơ sở. Trung học nghề đã được định danh rõ ràng và độc lập trong hệ thống giáo dục quốc dân, đồng thời tăng cường sự kết nối với thị trường lao động.
Các chuyên gia cũng cho rằng để mô hình này phát huy hiệu quả, cần hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật, làm rõ cấu trúc chương trình đào tạo, chuẩn đầu ra, cơ chế liên thông và công nhận văn bằng. Bên cạnh đó, cần xác định rõ phần kiến thức văn hóa cốt lõi và nội dung đào tạo nghề phù hợp với từng nhóm ngành, từng địa phương.
Theo quy định mới, chương trình trung học nghề được xây dựng theo hướng tích hợp giữa kiến thức văn hóa trung học phổ thông và kỹ năng nghề nghiệp. Người học không chỉ được trang bị kiến thức chuyên môn mà còn được hình thành các kỹ năng về an toàn lao động, chuyển đổi số, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và tác phong công nghiệp.
Một điểm đáng chú ý là hoạt động đào tạo sẽ gắn chặt với doanh nghiệp. Học sinh được tham gia thực hành, thực tập tại các cơ sở sản xuất, qua đó nâng cao kỹ năng nghề và tăng khả năng thích ứng với thị trường lao động sau khi tốt nghiệp.
Tại hội thảo, nhiều ý kiến đề xuất cần lựa chọn một số địa phương, ngành nghề và cơ sở đào tạo đủ điều kiện để triển khai thí điểm mô hình trung học nghề. Đồng thời, cần có chính sách phù hợp đối với người học, đội ngũ nhà giáo và các cơ sở đào tạo nhằm tạo động lực phát triển.
Các đại biểu cũng nhấn mạnh vai trò của công tác truyền thông nhằm thay đổi nhận thức xã hội về giáo dục nghề nghiệp. Khi trung học nghề được nhìn nhận là con đường học tập có chất lượng, có việc làm và có cơ hội học tập suốt đời, công tác phân luồng sau trung học cơ sở sẽ đạt hiệu quả cao hơn.
Trong bối cảnh nhu cầu nhân lực kỹ năng ngày càng tăng và yêu cầu đổi mới giáo dục ngày càng cấp thiết, việc xây dựng trung học nghề thành một hướng giáo dục có chất lượng, có chuẩn mực và có giá trị xã hội được kỳ vọng sẽ mở ra thêm cơ hội cho người học, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Phan Linh
Bài liên quan
