Hotline: 
Không còn đặt mục tiêu tăng số lượng bằng mọi giá, hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng, lấy chất lượng nguồn nhân lực làm trọng tâm. Đây được xem là hướng đi tất yếu nhằm nâng cao thu nhập cho người lao động, gia tăng sức cạnh tranh của lao động Việt Nam trên thị trường quốc tế và tạo động lực phát triển bền vững cho lĩnh vực xuất khẩu lao động.
Trong những năm qua, đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đã trở thành một trong những kênh giải quyết việc làm hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập cho hàng trăm nghìn lao động Việt Nam mỗi năm. Tuy nhiên, cùng với sự thay đổi của thị trường lao động toàn cầu, yêu cầu về chất lượng nguồn nhân lực ngày càng cao, buộc hoạt động xuất khẩu lao động phải chuyển từ tư duy phát triển theo số lượng sang chú trọng chất lượng.
Tại nhiều thị trường tiếp nhận lao động truyền thống như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức hay một số quốc gia châu Âu, nhu cầu tuyển dụng lao động phổ thông đang dần nhường chỗ cho các vị trí đòi hỏi trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích ứng với công nghệ mới. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác đào tạo, tuyển chọn và chuẩn bị nguồn lao động trước khi xuất cảnh.
Lao động chất lượng cao trở thành lợi thế cạnh tranh
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực lao động ngoài nước, giai đoạn trước đây, nhiều thị trường chủ yếu tiếp nhận lao động phổ thông làm việc trong các ngành sản xuất, xây dựng hoặc nông nghiệp. Tuy nhiên, hiện nay xu hướng tuyển dụng đã thay đổi rõ rệt.
Các doanh nghiệp nước ngoài ngày càng ưu tiên lao động có tay nghề, được đào tạo bài bản, có khả năng sử dụng ngoại ngữ và làm việc trong môi trường công nghệ hiện đại. Những vị trí liên quan đến cơ khí chính xác, điện – điện tử, điều dưỡng, chăm sóc sức khỏe, công nghệ thông tin hay kỹ thuật tự động hóa đang có nhu cầu tuyển dụng rất lớn.
Điều này cũng đồng nghĩa với việc lao động có trình độ chuyên môn cao sẽ nhận được mức thu nhập tốt hơn, điều kiện làm việc thuận lợi hơn và cơ hội phát triển nghề nghiệp lâu dài hơn.
Thực tế cho thấy, tại các thị trường như Nhật Bản, Đức hay Hàn Quốc, mức thu nhập của lao động kỹ thuật thường cao hơn đáng kể so với lao động phổ thông. Bên cạnh đó, nhiều chương trình còn tạo cơ hội để người lao động tiếp cận công nghệ tiên tiến, nâng cao kỹ năng nghề và tích lũy kinh nghiệm quốc tế.
Không chỉ mang lại lợi ích cho bản thân người lao động, việc gia tăng tỷ lệ lao động chất lượng cao còn góp phần nâng cao hình ảnh và uy tín của lao động Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Từ giải quyết việc làm đến phát triển nguồn nhân lực
Một trong những điểm đáng chú ý của giai đoạn hiện nay là mục tiêu của xuất khẩu lao động không còn chỉ dừng lại ở việc tạo việc làm và tăng thu nhập.
Theo định hướng của ngành lao động, hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài đang được xem như một giải pháp quan trọng để đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.
Khi làm việc tại các quốc gia có nền công nghiệp phát triển, người lao động không chỉ tích lũy thu nhập mà còn tiếp cận quy trình sản xuất hiện đại, tác phong công nghiệp, kỹ năng quản lý và công nghệ tiên tiến.
Sau khi trở về nước, lực lượng lao động này có thể trở thành nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa hoặc khởi nghiệp, phát triển sản xuất kinh doanh.
Chính vì vậy, nhiều chuyên gia cho rằng xuất khẩu lao động cần được nhìn nhận như một chiến lược đầu tư cho nguồn nhân lực, thay vì chỉ là hoạt động giải quyết việc làm ngắn hạn.
Châu Âu mở ra cơ hội mới nhưng yêu cầu cao hơn
Bên cạnh các thị trường truyền thống ở Đông Bắc Á, những năm gần đây nhiều quốc gia châu Âu đang mở rộng nhu cầu tiếp nhận lao động Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực điều dưỡng, chăm sóc người cao tuổi, xây dựng, cơ khí và dịch vụ.
Tình trạng già hóa dân số tại nhiều nước châu Âu khiến nhu cầu tuyển dụng lao động nước ngoài ngày càng gia tăng. Đây được xem là cơ hội lớn đối với lao động Việt Nam trong bối cảnh nhiều thị trường mới đang được mở rộng.
Tuy nhiên, khác với một số thị trường trước đây, các nước châu Âu thường đặt ra yêu cầu rất cao về trình độ nghề nghiệp, ngoại ngữ, kỹ năng làm việc và khả năng hòa nhập văn hóa.
Để tận dụng cơ hội này, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài và cơ quan quản lý cần tăng cường đầu tư cho công tác đào tạo trước khi xuất cảnh.
Việc đào tạo ngoại ngữ, kỹ năng nghề, kiến thức pháp luật và văn hóa sở tại cần được thực hiện bài bản nhằm giúp người lao động thích nghi nhanh hơn với môi trường làm việc quốc tế.
Nâng chất lượng từ khâu tuyển chọn
Theo các chuyên gia, muốn chuyển từ “lượng” sang “chất”, cần bắt đầu từ khâu tuyển chọn nguồn lao động.
Thay vì chỉ tập trung tuyển đủ số lượng, các đơn vị cần chú trọng đánh giá năng lực nghề nghiệp, ý thức kỷ luật, khả năng học ngoại ngữ và động cơ tham gia chương trình của người lao động.
Bên cạnh đó, cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp xuất khẩu lao động với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp để xây dựng nguồn lao động theo nhu cầu thực tế của từng thị trường.
Nhiều doanh nghiệp hiện đã phối hợp với trường nghề để đào tạo theo đơn đặt hàng của đối tác nước ngoài. Cách làm này không chỉ giúp nâng cao chất lượng nguồn lao động mà còn tăng tỷ lệ người lao động có việc làm ngay sau khi hoàn thành khóa học.
Đồng thời, cần siết chặt công tác quản lý doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài nhằm bảo đảm quyền lợi cho người lao động, hạn chế tình trạng môi giới trái phép hoặc thu phí vượt quy định.
Hướng tới phát triển bền vững
Việc chuyển trọng tâm từ số lượng sang chất lượng được xem là bước đi phù hợp với xu thế phát triển của thị trường lao động quốc tế.
Trong bối cảnh cạnh tranh nguồn nhân lực ngày càng gay gắt, chỉ những quốc gia sở hữu lực lượng lao động có tay nghề, kỹ năng và tác phong chuyên nghiệp mới có thể duy trì lợi thế trên thị trường lao động toàn cầu.
Đối với Việt Nam, đây không chỉ là cơ hội nâng cao thu nhập cho người lao động mà còn là giải pháp quan trọng để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững.
Khi người lao động được đào tạo bài bản, có trình độ nghề nghiệp và khả năng thích ứng với môi trường quốc tế, hoạt động xuất khẩu lao động sẽ không chỉ mang lại nguồn ngoại tệ mà còn góp phần nâng cao vị thế lao động Việt Nam trên bản đồ lao động thế giới.
Bảo Minh
Bài liên quan
