Dự thảo sửa Luật BHXH siết trách nhiệm quản lý và mở rộng quyền lợi người lao động

Tại hội nghị phản biện xã hội về dự thảo sửa Luật Bảo hiểm xã hội, nhiều chuyên gia và đại diện công đoàn đề xuất siết trách nhiệm quản lý, tăng cường minh bạch và bảo vệ quyền lợi của người lao động, đồng thời mở rộng diện tham gia và hoàn thiện cơ chế khiếu nại, giám sát hoạt động quỹ BHXH.

Dự thảo sửa Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) đang được lấy ý kiến trong xã hội với nhiều điểm mới quan trọng tác động trực tiếp đến quyền lợi người lao động và trách nhiệm các cơ quan quản lý. Tại hội nghị phản biện xã hội diễn ra ngày 7 và 8‑4 do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức tại Hà Nội, các chuyên gia luật, đại diện công đoàn và cơ quan quản lý đã trao đổi thẳng thắn về những nội dung dự thảo.

Theo ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Luật BHXH là trụ cột của hệ thống an sinh xã hội, có vai trò quan trọng trong việc bảo đảm đời sống của người lao động không chỉ khi đang làm việc mà cả khi nghỉ hưu. Vì vậy, việc sửa đổi luật cần kỹ lưỡng, quy định cụ thể và bảo đảm tính khả thi khi triển khai vào thực tế. Sửa đổi lần này hướng tới việc làm rõ trách nhiệm quản lý nhà nước, cải thiện hiệu quả vận hành các quỹ BHXH, BHYT và bảo hiểm thất nghiệp đồng thời mở rộng quyền lợi cho người tham gia.

Một trong những điểm mới của dự thảo là mở rộng diện người tham gia BHXH, trong đó có nhóm người hoạt động không chuyên trách hưởng phụ cấp từ ngân sách, nhằm tăng mức độ bao phủ của hệ thống bảo hiểm xã hội. Dự thảo cũng đưa ra các quy định mới liên quan đến chế độ nghỉ dưỡng sức phục hồi sau ốm đau hay tai nạn, phù hợp với thực tế nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người lao động hiện nay.

Dự thảo cũng đề xuất tăng cường vai trò quản lý và vận hành quỹ BHXH, BHYT và quỹ bảo hiểm thất nghiệp thông qua việc phân định rõ trách nhiệm của các bộ, ngành liên quan. Cụ thể, dự thảo xác định Bộ Nội vụ làm cơ quan đầu mối quản lý nhà nước về BHXH, Bộ Tài chính chịu trách nhiệm về tài chính quỹ và Bộ Y tế phụ trách chính sách trợ cấp hưu trí xã hội, trong khi trách nhiệm của chính quyền địa phương trong phát triển đối tượng tham gia và xử lý tình trạng doanh nghiệp trốn hoặc chậm đóng BHXH cũng được tăng cường.

Một nội dung nhận được nhiều tranh luận là đề xuất cho phép quỹ BHXH đầu tư vào tiền gửi tại các ngân hàng thương mại có vốn nhà nước chi phối. Theo đề xuất, việc đầu tư có thể gia tăng giá trị quỹ, nhưng nhiều chuyên gia và đại diện công đoàn bày tỏ lo ngại về rủi ro và cho rằng cần ưu tiên bảo đảm an toàn, thanh khoản và hiệu quả dài hạn của quỹ trước khi quyết định mở rộng kênh đầu tư.

Ngoài yếu tố quản lý quỹ, dự thảo cũng đề cập tới hoàn thiện cơ chế khiếu nại và quyền khởi kiện của người lao động trong trường hợp không đồng ý với kết quả giải quyết chế độ bảo hiểm. Điều này nhằm tăng tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi cho người tham gia BHXH. Các đại biểu phản biện cho rằng quy định hiện hành chưa thực sự rõ ràng, đặc biệt khi người lao động phải đối diện với một số doanh nghiệp chậm hoặc trốn đóng BHXH dẫn tới thiệt hại quyền lợi khi nghỉ hưu hay hưởng chế độ.

Một vấn đề thực tế được đặt ra tại hội nghị là tình trạng nhiều người lao động tham gia BHXH nhưng khi làm thủ tục hưởng chế độ lại phát hiện doanh nghiệp nợ đóng, khiến họ không thể nghỉ hưu hoặc không nhận đầy đủ quyền lợi. Đại diện công đoàn đề xuất nghiên cứu cơ chế quỹ dự phòng bảo vệ quyền lợi người lao động khi xảy ra tình trạng nợ BHXH kéo dài nhằm hạn chế thiệt hại cho người lao động.

Bên cạnh đó, một số ý kiến chuyên gia cho rằng cần làm rõ hơn mối quan hệ giữa cơ quan BHXH và Bộ Tài chính trong bối cảnh tổ chức bộ máy mới, đồng thời xác định rõ vị trí pháp lý và nguyên tắc hoạt động của cơ quan BHXH để vừa cung cấp dịch vụ công, vừa quản lý hiệu quả quỹ. Việc xác định nguyên tắc, trách nhiệm của từng thành viên trong Hội đồng Quản lý Quỹ BHXH cũng là nội dung được nhiều đại biểu góp ý nhằm tránh bất cập khi triển khai pháp luật trong thực tiễn.

Phản ánh thực tế nêu tại hội nghị, các cán bộ công đoàn cho rằng cần có quy định rõ ràng hơn về việc thực hiện chế độ dưỡng sức tại những nơi không có tổ chức công đoàn, trong đó việc quyết định phải dựa trên đề nghị của người lao động và các hồ sơ y tế liên quan nhằm bảo vệ nhóm lao động yếu thế. Những ý kiến này được đưa ra nhằm giúp dự thảo luật phản ánh sát thực tế và hạn chế rủi ro trong quy trình thi hành.

Việc sửa đổi Luật BHXH 2024 được đánh giá là cần thiết bởi luật này được thông qua trước khi có quyết định sắp xếp mô hình chính quyền địa phương hai cấp nên một số quy định hiện nay không còn phù hợp. Sửa đổi lần này nhằm điều chỉnh các nội dung liên quan đến quản lý nhà nước và tổ chức thực hiện BHXH để bảo đảm sự đồng bộ của hệ thống pháp luật, tránh chồng chéo và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người lao động.

Với những nội dung sửa đổi đề xuất tăng trách nhiệm quản lý và bảo vệ quyền lợi cho người lao động, dự thảo Luật BHXH đang nhận được nhiều ý kiến phản biện mang tính xây dựng từ các chuyên gia, cơ quan quản lý và đại diện công đoàn. Những ý kiến này được xem là quan trọng để hoàn thiện dự thảo trước khi trình Quốc hội xem xét ban hành, hướng tới một hệ thống an sinh xã hội hiệu quả, minh bạch và công bằng hơn cho người lao động.

Phan Linh

Bài liên quan

Người bệnh sẽ không phải xuất trình thẻ giấy BHXH, BHYT

Từ 1/3: Thêm trường hợp doanh nghiệp được tạm dừng đóng BHXH

Thời gian đóng BHXH là yếu tố quan trọng xếp bậc lương khi tuyển dụng công chức mới

6 vấn đề nổi bật của lĩnh vực lao động năm 2025