Thị trường lao động Hà Nội đang chuyển dịch theo hướng coi trọng hơn trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề và khả năng đáp ứng công việc thực tế. Trong khi nhu cầu tuyển dụng lao động qua đào tạo tăng lên, một bộ phận người tìm việc vẫn thiếu kinh nghiệm và kỹ năng thực hành. Khoảng cách này đặt ra yêu cầu đổi mới đào tạo, đặc biệt là giáo dục nghề nghiệp, để người học có thể tiếp cận thị trường lao động thuận lợi hơn.

Nhu cầu lao động qua đào tạo ngày càng rõ nét
Theo Bản tin bức tranh thị trường lao động Hà Nội năm 2026 – số 2 dành cho học sinh, sinh viên do Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội công bố, dữ liệu quý III/2026 cho thấy sự chênh lệch đáng chú ý giữa nhu cầu tuyển dụng và cơ cấu người tìm việc theo trình độ chuyên môn.
Cụ thể, nhu cầu tuyển dụng lao động trình độ trung cấp, cao đẳng chiếm 36,1% tổng nhu cầu tuyển dụng. Trong khi đó, tỷ trọng người tìm việc thuộc nhóm trình độ sơ cấp, trung cấp, cao đẳng chỉ đạt 14,9%. Sự khác biệt này cho thấy thị trường đang có nhu cầu đáng kể đối với lao động được đào tạo nghề, nhưng nguồn ứng viên thuộc nhóm trình độ tương ứng chưa theo kịp.
Trong 4.492 vị trí tuyển dụng thuộc nhóm trình độ trung cấp, cao đẳng được phân tích, có 52,7% thuộc các nhóm nghề chuyên môn kỹ thuật bậc trung và bậc cao. Đáng chú ý, 70,3% số vị trí trong nhóm này có mức lương chào tuyển từ 10 triệu đồng/tháng trở lên.
Những con số trên cho thấy học nghề không nhất thiết đồng nghĩa với việc lựa chọn công việc giản đơn hoặc có ít cơ hội phát triển. Khi được đào tạo đúng ngành, đúng nhu cầu và có năng lực thực hành tốt, người lao động trình độ trung cấp, cao đẳng vẫn có thể đảm nhiệm những vị trí kỹ thuật có yêu cầu chuyên môn và mức thu nhập đáng chú ý.
Xu hướng giảm nhu cầu lao động chưa qua đào tạo cũng phản ánh sự thay đổi trong cách doanh nghiệp lựa chọn nhân lực. Tỷ trọng tuyển dụng nhóm này giảm từ 26,5% trong quý I xuống còn 19% trong quý III/2026. Ngược lại, nhu cầu đối với lao động có trình độ trung cấp, cao đẳng và đại học có xu hướng tăng.
Các lĩnh vực như điện tử, xây dựng – hạ tầng, logistics, bán lẻ và dịch vụ tiếp tục đặt ra yêu cầu về đội ngũ lao động có kỹ năng chuyên môn. Riêng sản xuất trong lĩnh vực điện tử ghi nhận mức tăng 20,6%. Cùng với tự động hóa và ứng dụng công nghệ, người lao động ngày càng cần biết vận hành thiết bị, sử dụng phần mềm và thích ứng với quy trình sản xuất hiện đại, thay vì chỉ thực hiện những thao tác thủ công cơ bản.
Bằng cấp chưa đủ nếu thiếu năng lực thực hành
Một trong những thách thức lớn của thị trường lao động hiện nay là khoảng cách giữa kiến thức được trang bị trong quá trình học tập và yêu cầu thực tế tại nơi làm việc.
Khảo sát được Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội dẫn trong bản tin cho thấy 39,8% học sinh, sinh viên xem thiếu trải nghiệm thực tế là thách thức lớn nhất khi chuẩn bị tìm việc. Có 25,5% cho rằng mình gặp khó khăn do thiếu kỹ năng chuyên môn.
Đáng chú ý, 75,1% người học mong muốn có cơ hội thực tập ngay từ năm thứ nhất hoặc năm thứ hai. Trong đó, 37,2% muốn tham gia các chương trình thực tập gắn với dự án thực tế, có tiêu chí đánh giá và cơ hội tuyển dụng; 26% mong muốn được chuyên gia doanh nghiệp hướng dẫn trực tiếp; 22,4% muốn các bài kiểm tra, tình huống thực tế của doanh nghiệp được đưa vào quá trình đánh giá môn học.
Những kết quả này cho thấy người học không chỉ cần thêm thời gian thực hành mà còn mong muốn được tiếp xúc sớm với môi trường làm việc, quy trình sản xuất và yêu cầu nghề nghiệp cụ thể. Đây là yếu tố quan trọng giúp họ hiểu rõ công việc, hình thành tác phong và đánh giá mức độ phù hợp của bản thân trước khi chính thức tham gia thị trường lao động.
Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng chú trọng hiệu quả và năng suất, việc tuyển dụng một người có bằng cấp nhưng cần thời gian dài để làm quen với công việc có thể làm tăng chi phí đào tạo. Ngược lại, ứng viên đã có kinh nghiệm thực hành, biết sử dụng thiết bị và hiểu quy trình sẽ có lợi thế hơn trong quá trình tuyển chọn.
Vì vậy, yêu cầu nâng cao trình độ không nên chỉ được hiểu là chạy theo bằng cấp. Điều quan trọng hơn là người lao động phải chứng minh được năng lực làm việc thông qua kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghề, khả năng giải quyết vấn đề và sự chủ động học hỏi.
Đưa doanh nghiệp vào sâu hơn trong quá trình đào tạo
Từ thực tế trên, việc tăng cường liên kết giữa cơ sở giáo dục và doanh nghiệp trở thành yêu cầu cấp thiết. Nhà trường cần cập nhật chương trình đào tạo theo nhu cầu tuyển dụng, tăng thời lượng thực hành và tạo điều kiện để học sinh, sinh viên tiếp cận môi trường làm việc từ sớm.
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp không nên chỉ tham gia vào khâu tuyển dụng cuối cùng mà cần đồng hành ngay từ quá trình xây dựng chương trình, hướng dẫn thực tập và đánh giá năng lực người học. Khi doanh nghiệp trực tiếp phản ánh yêu cầu về kỹ năng, công nghệ và quy trình sản xuất, cơ sở đào tạo sẽ có thêm căn cứ để điều chỉnh nội dung giảng dạy sát với thực tế.
Đặc biệt, giáo dục nghề nghiệp cần được nhìn nhận như một lựa chọn có giá trị trong định hướng nghề nghiệp của người trẻ. Nhu cầu tuyển dụng lao động trung cấp, cao đẳng và nhóm nghề kỹ thuật cho thấy thị trường không chỉ cần nhân lực có trình độ đại học mà còn cần đội ngũ kỹ thuật viên, nhân viên vận hành, bảo trì và lao động lành nghề.
Đối với học sinh, sinh viên, lựa chọn ngành học cần gắn với khả năng, sở trường và nhu cầu nhân lực. Việc chủ động tham gia thực tập, tích lũy kinh nghiệm, rèn luyện kỹ năng số và cập nhật kiến thức công nghệ sẽ giúp tăng khả năng cạnh tranh khi tìm việc.
Cơ quan quản lý cũng cần phát huy vai trò kết nối cung – cầu lao động, cung cấp thông tin thị trường và xây dựng cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia đào tạo. Các chương trình hỗ trợ đào tạo theo nhu cầu thực tế, nhất là đối với những ngành nghề có yêu cầu kỹ thuật và đang thay đổi nhanh, có thể góp phần thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và tuyển dụng.
Thị trường lao động Hà Nội đang gửi đi một tín hiệu rõ ràng: cơ hội việc làm không chỉ phụ thuộc vào số năm học hay tấm bằng mà ngày càng gắn với năng lực thực tế. Trong bối cảnh công nghệ và phương thức sản xuất liên tục thay đổi, người lao động cần học tập suốt đời, còn cơ sở đào tạo phải chuyển mạnh từ trang bị kiến thức sang phát triển năng lực nghề nghiệp. Đây sẽ là điều kiện quan trọng để nguồn nhân lực Thủ đô đáp ứng tốt hơn yêu cầu của doanh nghiệp và nâng cao chất lượng việc làm trong thời gian tới.
Bảo Minh
Hotline: 