Hotline: 
Ngày 7/9, tại Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội, Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội thảo góp ý xây dựng Thông tư hướng dẫn tổ chức, tham dự thi kỹ năng nghề các cấp trong nước và quốc tế. Hội thảo tập trung vào những vấn đề thực tiễn đang đặt ra trong tổ chức các kỳ thi kỹ năng nghề, từ cấp cơ sở đến quốc gia, ASEAN và thế giới, nhằm từng bước hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động này.
Hội thảo do TS. Lê Thị Hằng, Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên, cùng lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội chủ trì, với sự tham dự của đại diện Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam, các sở giáo dục và đào tạo, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, chuyên gia, huấn luyện viên, doanh nghiệp và các đơn vị có thí sinh tham dự Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới năm 2026.
Đây là Hội thảo tiếp nối hoạt động lấy ý kiến đã được tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh trước đó, nhằm tiếp tục lắng nghe ý kiến từ các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp, chuyên gia và những đơn vị trực tiếp tham gia công tác đào tạo, huấn luyện, tổ chức và tham dự các kỳ thi kỹ năng nghề.
Hoàn thiện quy định từ thực tiễn
Phát biểu tại Hội thảo, TS. Lê Thị Hằng cho biết, việc xây dựng Thông tư hướng dẫn tổ chức, tham dự thi kỹ năng nghề các cấp nhằm lấy ý kiến đóng góp từ các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, qua đó hoàn thiện các quy định đối với kỳ thi từ cấp cơ sở đến cấp quốc gia, ASEAN và Thế giới.
Theo TS. Lê Thị Hằng, thực tiễn triển khai các kỳ thi kỹ năng nghề nhiều năm qua tồn tại những vấn đề cần tháo gỡ nhất là trong tổ chức, kinh phí, chế độ đối với những người tham gia và cơ chế phối hợp giữa các bên.
Do đó, việc xây dựng một Thông tư hướng dẫn cụ thể, phù hợp với thực tiễn là cần thiết để các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và các tỉnh, thành phố có căn cứ tổ chức các kỳ thi bảo đảm chất lượng, hiệu quả. Quan trọng hơn, Thông tư sẽ tạo hành lang pháp lý để việc tổ chức các kỳ thi kỹ năng nghề ở các cấp được thực hiện thống nhất, đúng quy định pháp luật.
Tại Hội thảo, ông Lê Văn Chương, Phó Trưởng phòng Kỹ năng nghề, trình bày báo cáo tóm tắt về dự thảo Thông tư. Các đại biểu sau đó tập trung trao đổi, góp ý vào những nội dung liên quan trực tiếp đến quá trình tổ chức và tham dự các kỳ thi kỹ năng nghề.
Những khó khăn từ thực tiễn huấn luyện
Từ thực tế chuẩn bị cho Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới năm 2026, đại diện lãnh đạo Trường Cao đẳng Lào Cai cho biết nhà trường đang gặp không ít khó khăn trong công tác huấn luyện thí sinh. Việc chuẩn bị cho một kỳ thi ở cấp độ thế giới đòi hỏi sự đầu tư lớn về thời gian, nhân lực, thiết bị, vật tư và kinh phí, trong khi nguồn lực của cơ sở giáo dục nghề nghiệp còn có những hạn chế nhất định.
Đại diện nhà trường cho biết, với trách nhiệm đối với thí sinh và kỳ thi, nhà trường sẵn sàng tập trung tối đa các nguồn lực hiện có cho công tác huấn luyện, kể cả việc giảng viên phải dành thời gian, sắp xếp công việc và hy sinh những quyền lợi, thời gian nghỉ ngơi của cá nhân để đồng hành cùng thí sinh.
Tuy nhiên, để công tác huấn luyện có thể được duy trì ổn định và hiệu quả, nhất là đối với các kỳ thi quốc gia, ASEAN và thế giới, rất cần sự quan tâm, hỗ trợ của địa phương cũng như những chính sách cụ thể, rõ ràng từ cơ quan quản lý.
Thực tế từ Trường Cao đẳng Lào Cai cho thấy, tinh thần trách nhiệm và sự chủ động của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp là rất lớn. Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào sự nỗ lực, tự cân đối nguồn lực của nhà trường thì khó có thể bảo đảm tính bền vững cho công tác huấn luyện ở cấp độ cao. Đây cũng là vấn đề cần được tính đến khi xây dựng cơ chế, chính sách trong dự thảo Thông tư.
Câu chuyện của Trường Cao đẳng Lào Cai cũng là vấn đề của hầu hết các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, rộng hơn là khi Việt Nam đặt mục tiêu nâng cao thành tích tại các kỳ thi kỹ năng nghề khu vực và thế giới, công tác chuẩn bị cần được nhìn nhận như một nhiệm vụ có tính lâu dài, cần sự tham gia và đầu tư của nhiều chủ thể, từ cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, cơ sở giáo dục nghề nghiệp đến doanh nghiệp.
Tháo gỡ “nút thắt” về chuyên gia, huấn luyện viên
Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là chế độ, chính sách đối với đội ngũ chuyên gia, huấn luyện viên và thí sinh, đặc biệt là những chuyên gia trực tiếp huấn luyện thí sinh tham dự các kỳ thi kỹ năng nghề cấp quốc gia, ASEAN và thế giới.
Theo các đại biểu, đây đang là một trong những “nút thắt” cần được tháo gỡ trong quá trình hoàn thiện chính sách. “Để một thí sinh có thể tham dự và đạt kết quả tốt tại các kỳ thi ở cấp độ cao, phía sau mỗi thí sinh là một quá trình huấn luyện lâu dài, đòi hỏi đội ngũ chuyên gia phải đầu tư nhiều thời gian, công sức và chuyên môn”. Ông Đặng Xuân Thu, chuyên gia trưởng nghề Dịch vụ nhà hàng (CĐ Du lịch Hà Nội) bày tỏ.
Chuyên gia, huấn luyện viên không chỉ truyền đạt kiến thức và kỹ năng nghề mà còn phải xây dựng kế hoạch huấn luyện, tổ chức luyện tập, cập nhật tiêu chuẩn nghề, công nghệ và phương pháp thực hành; đồng thời giúp thí sinh làm quen với yêu cầu, áp lực và môi trường thi đấu ở cấp độ quốc tế.
Tuy nhiên, nếu chưa có cơ chế phù hợp về thời gian, kinh phí, chế độ bồi dưỡng và ghi nhận đóng góp, việc huy động và duy trì đội ngũ chuyên gia có năng lực sẽ gặp không ít khó khăn.
Vì vậy, nhiều ý kiến đề nghị dự thảo Thông tư cần quy định rõ hơn về chế độ, chính sách đối với chuyên gia, huấn luyện viên và thí sinh. Chính sách phù hợp không chỉ bảo đảm quyền lợi chính đáng của những người trực tiếp tham gia mà còn tạo động lực để đội ngũ chuyên gia yên tâm đầu tư cho công tác huấn luyện, qua đó xây dựng lực lượng chuyên gia có năng lực, kinh nghiệm và tính ổn định lâu dài.
Khơi thông nguồn lực tổ chức các kỳ thi
Kinh phí tổ chức kỳ thi ở các cấp cũng là vấn đề được các đại biểu đặc biệt quan tâm. Thực tế cho thấy, tổ chức một kỳ thi kỹ năng nghề, nhất là các kỳ thi ở cấp độ quốc gia và quốc tế, đòi hỏi nguồn lực đáng kể cho cơ sở vật chất, thiết bị, vật tư thực hành, nhân lực chuyên môn và nhiều hoạt động phục vụ khác.
Các đại biểu cho rằng dự thảo Thông tư cần làm rõ nguồn kinh phí, nội dung chi, trách nhiệm bảo đảm kinh phí cũng như cơ chế huy động các nguồn lực từ các doanh nghiệp.
Việc quy định cụ thể, khả thi về kinh phí sẽ giúp các đơn vị chủ động hơn trong quá trình chuẩn bị và tổ chức kỳ thi, hạn chế tình trạng lúng túng hoặc phát sinh vướng mắc khi triển khai trên thực tế. Đề cập tới giải pháp, quy trình khơi thông nguồn lực cho hoạt động này, ông Phạm Quốc Khánh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho ý kiến: Bộ chủ quản cần chủ trì làm việc với bộ ngành liên quan để thống nhất ban hành văn bản quy định cụ thể về nội dung chi, mức chi đặc thù, từ thù lao chuyên gia, ban giám khảo và các vấn đề liên quan quan đến hoạt động của kỳ thi kỹ năng nghề các cấp.
Bên cạnh kinh phí tổ chức, chế độ đối với thí sinh cũng cần được xem xét phù hợp, bởi quá trình chuẩn bị cho các kỳ thi kỹ năng nghề, đặc biệt ở cấp độ quốc tế, thường kéo dài và đòi hỏi thí sinh phải dành nhiều thời gian cho luyện tập, thực hành và nâng cao kỹ năng.
Doanh nghiệp cần trở thành đối tác đồng hành
Sự gắn kết của doanh nghiệp trong mô hình đào tạo nghề tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp hiện nay đã trở thành xu hướng tất yếu. Khi doanh nghiệp đầu tư cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp để tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, thì việc tham gia đồng hành của doanh nghiệp trong các kỳ thi kỹ năng nghề các cấp sẽ có ý vai trò, ý nghĩa rất lớn trong việc tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao kế cận vào doanh nghiệp ngay sau khi tốt nghiệp.
Theo tinh thần các ý kiến tại Hội thảo, doanh nghiệp không chỉ là nơi tiếp nhận người lao động sau đào tạo mà cần được nhìn nhận là đối tác đồng hành với cơ quan quản lý nhà nước và cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong quá trình đào tạo, huấn luyện và đánh giá kỹ năng nghề.
Ông Nguyễn Việt Hà, Hiệu trưởng CĐ Long Biên (thuộc Tổng Công ty May 10) với mô hình đào tạo nghề trường trong doanh nghiệp khẳng định vai trò của doanh nghiệp thực sự có ý nghĩa trong đào tạo, tạo ra nguồn nhân lực có tay nghề cho doanh nghiệp.
Sự tham gia của doanh nghiệp có thể góp phần bổ sung nguồn lực về thiết bị, công nghệ, chuyên gia, địa điểm thực hành và kinh nghiệm sản xuất. Doanh nghiệp cũng có thể tham gia vào quá trình xây dựng nội dung thi, đánh giá kỹ năng, qua đó giúp yêu cầu của kỳ thi tiệm cận hơn với thực tế sản xuất và nhu cầu của thị trường lao động.
Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận, phát hiện những người học có kỹ năng nghề tốt, đồng thời góp phần hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao phù hợp với yêu cầu sử dụng lao động.
Từ thực tiễn đó, các đại biểu đề nghị trong Thông tư cần xác định rõ hơn trách nhiệm, quyền hạn và cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp, chuyên gia, huấn luyện viên và thí sinh.
Kỹ năng nghề góp phần nâng tầm giáo dục nghề nghiệp
Kỳ thi kỹ năng nghề, đặc biệt là Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới, không chỉ là sân chơi để người học rèn luyện và khẳng định năng lực nghề nghiệp mà còn là cơ hội để Việt Nam tiếp cận những yêu cầu mới về đào tạo, đánh giá kỹ năng và phát triển nguồn nhân lực.
“Thông qua quá trình tham dự các kỳ thi, đội ngũ chuyên gia, huấn luyện viên và cơ sở giáo dục nghề nghiệp có điều kiện cập nhật công nghệ tiên tiến, phương pháp đào tạo hiện đại, tiêu chuẩn nghề nghiệp và những yêu cầu mới của thị trường lao động”, ông Phạm Xuân Khánh, Hiệu trưởng Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội nhấn mạnh.
Những kinh nghiệm từ các kỳ thi, nếu được chuyển hóa hiệu quả vào hoạt động đào tạo, có thể góp phần đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp giảng dạy và đánh giá kết quả học tập, qua đó nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực kỹ thuật.
Đặc biệt, việc tham dự các kỳ thi kỹ năng nghề quốc tế còn góp phần tạo động lực cho người học phấn đấu nâng cao tay nghề, hình thành văn hóa học nghề, luyện nghề và tôn vinh kỹ năng nghề trong xã hội.
Tạo nền tảng pháp lý cho giai đoạn mới
Với sự tham gia của đông đảo cơ sở giáo dục nghề nghiệp, chuyên gia, doanh nghiệp và các đơn vị quản lý, các ý kiến tại Hội thảo được kỳ vọng sẽ cung cấp thêm những căn cứ thực tiễn quan trọng cho quá trình hoàn thiện dự thảo Thông tư.
TS. Phan Sỹ Nghĩa, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam nhận định: “Điểm chung được nhiều đại biểu nhấn mạnh là các quy định cần vừa bảo đảm đúng quy định pháp luật, vừa có tính khả thi cao, phù hợp với điều kiện tổ chức kỳ thi tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và các địa phương”. Đóng góp ý kiến tại hội thảo, ông Nghĩa cũng cho ý kiến tổ chức kỳ thi kỹ năng nghề thành 2 cấp: Cấp cơ sở tỉnh, thành phổ và cấp quốc gia; chuẩn hóa một số thuật ngữ dùng xuyên suốt Thông tư, đảm bảo đúng luật Giáo dục nghề nghiệp.
Việc sớm hoàn thiện và ban hành Thông tư không chỉ nhằm tháo gỡ những khó khăn đang đặt ra trong tổ chức các kỳ thi kỹ năng nghề mà còn tạo nền tảng pháp lý ổn định cho hoạt động này trong thời gian tới.
Một hành lang pháp lý đầy đủ, đồng bộ và khả thi sẽ giúp các kỳ thi kỹ năng nghề được tổ chức ngày càng chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả; đồng thời tạo điều kiện để cơ sở giáo dục nghề nghiệp, chuyên gia, doanh nghiệp và người học cùng tham gia, đóng góp vào quá trình nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Qua đó, các kỳ thi kỹ năng nghề không chỉ dừng lại ở một hoạt động thi đấu, mà trở thành một trong những động lực thúc đẩy đổi mới giáo dục nghề nghiệp, nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực kỹ thuật và từng bước khẳng định vị thế của Việt Nam tại các sân chơi kỹ năng nghề khu vực và quốc tế.
Minh Thu
Bài liên quan
