Hotline: 
Từ một khái niệm gắn với quá trình phục hồi về thể chất và tinh thần, “chữa lành” đang trở thành một từ khóa quen thuộc trong đời sống hiện đại. Người ta nói về du lịch chữa lành, không gian làm việc chữa lành, thậm chí ăn uống, mua sắm hay giải trí cũng được gắn với hai chữ này. Sự phổ biến ấy cho thấy con người ngày càng quan tâm đến sức khỏe tinh thần, nhưng đồng thời cũng đặt ra câu hỏi: đâu là nhu cầu chăm sóc bản thân thực sự và đâu chỉ là một trào lưu được thương mại hóa?
Khi “chữa lành” bước ra khỏi phòng trị liệu
Trong cách hiểu hiện nay, “chữa lành” thường được dùng để nói về quá trình con người phục hồi sau những tổn thương về thể chất, tinh thần hoặc cảm xúc, tìm lại sự cân bằng sau những giai đoạn căng thẳng.
Đó có thể là một cuộc trò chuyện với người thân, một khoảng thời gian nghỉ ngơi, viết nhật ký, tập thiền, hòa mình vào thiên nhiên hoặc tìm đến chuyên gia tâm lý khi cần thiết.
Việc ngày càng nhiều người chủ động quan tâm đến sức khỏe tinh thần thực chất là một tín hiệu tích cực. Những vấn đề như căng thẳng, lo âu hay kiệt sức đang được nói đến cởi mở hơn, thay vì bị xem là biểu hiện của sự yếu đuối.
Sau những biến động của đại dịch, áp lực công việc, chi phí sinh hoạt và tốc độ thay đổi của cuộc sống hiện đại, nhu cầu được nghỉ ngơi và phục hồi trở nên rõ rệt hơn. Đặc biệt với người trẻ, việc thừa nhận rằng bản thân đang mệt mỏi về tinh thần không còn là điều quá khó khăn như trước.
Nhưng khi một nhu cầu xã hội trở thành xu hướng, nó cũng rất dễ bị biến thành một sản phẩm để tiêu dùng.
Cái gì cũng có thể được gọi là “chữa lành”
Trên mạng xã hội, “chữa lành” xuất hiện ngày càng nhiều trong những ngữ cảnh rất khác nhau. Từ du lịch, nghe nhạc, gội đầu dưỡng sinh cho đến ăn uống, mua sắm hay tụ tập bạn bè đều có thể được gắn thêm hai chữ này.
Bản thân những hoạt động đó không có gì sai. Một chuyến đi có thể giúp một người thư giãn. Một buổi gặp gỡ bạn bè có thể khiến tâm trạng tốt hơn. Một khoảng thời gian yên tĩnh cũng có thể giúp con người lấy lại năng lượng.
Vấn đề nằm ở chỗ, khi bất cứ hoạt động dễ chịu nào cũng được gọi là “chữa lành”, ý nghĩa ban đầu của khái niệm này dễ bị đơn giản hóa.
Một người mệt sau một tuần làm việc có thể cần nghỉ ngơi. Nhưng một người đang đối diện với tổn thương tâm lý sâu sắc có thể cần một phương pháp hỗ trợ khác, thậm chí cần sự đồng hành của chuyên gia.
Không phải mọi nỗi đau đều có thể giải quyết bằng một chuyến du lịch, một khóa học hay một vài ngày “sống chậm”.
Khi nỗi đau trở thành sản phẩm kinh doanh
Sự phổ biến của “chữa lành” cũng tạo ra một thị trường mới.
Các khóa học, workshop, chương trình trải nghiệm, dịch vụ du lịch hay những nội dung trên mạng xã hội có thể sử dụng cụm từ này để thu hút khách hàng. Một số hoạt động có thể thực sự mang lại giá trị, nhưng cũng có những trường hợp khai thác cảm xúc và sự tổn thương của người khác để bán sản phẩm.
Tuổi Trẻ dẫn cảnh báo của các chuyên gia tâm lý về nguy cơ lạm dụng khái niệm “chữa lành”, trong đó có hiện tượng “tích cực độc hại” – khi người đang gặp vấn đề bị thúc ép phải vui vẻ, suy nghĩ tích cực hoặc nhanh chóng vượt qua khó khăn thay vì được lắng nghe và hỗ trợ đúng cách.
Đáng lo hơn, nếu một người tin rằng mọi vấn đề đều có thể được giải quyết bằng một phương pháp đơn giản, họ có thể trì hoãn việc tìm kiếm sự hỗ trợ cần thiết.
“Chữa lành” khi đó không còn là quá trình đối diện với vấn đề mà có thể trở thành cách né tránh vấn đề.
Người lao động cần được “chữa lành” từ chính môi trường làm việc
Một người phải làm việc với cường độ cao trong thời gian dài, thường xuyên chịu áp lực về doanh số, tiến độ hoặc thu nhập thì việc đi du lịch vài ngày có thể giúp họ thư giãn. Nhưng nếu quay trở lại công việc và những nguyên nhân gây căng thẳng vẫn còn nguyên, sự mệt mỏi có thể nhanh chóng quay lại.
Điều đó cho thấy chăm sóc sức khỏe tinh thần không thể chỉ đặt lên vai người lao động.
Một môi trường làm việc lành mạnh cần bắt đầu từ cách doanh nghiệp tổ chức công việc: thời giờ làm việc hợp lý, thời gian nghỉ ngơi được bảo đảm, giao tiếp giữa quản lý và nhân viên rõ ràng, hạn chế những áp lực không cần thiết và tạo điều kiện để người lao động có thể cân bằng công việc với cuộc sống.
Nếu một doanh nghiệp liên tục yêu cầu nhân viên làm việc quá sức rồi sau đó tổ chức một chuyến du lịch để “chữa lành”, đó chưa chắc đã là giải pháp căn cơ.
Một môi trường làm việc tốt ngay từ đầu có thể giúp người lao động ít phải tìm đến những biện pháp “chữa lành” mang tính đối phó.
Nghỉ ngơi không phải là trốn tránh
Một trong những hiểu lầm dễ xuất hiện quanh khái niệm này là đồng nhất việc chăm sóc bản thân với sự buông bỏ trách nhiệm. Thực tế, nghỉ ngơi đúng lúc có thể giúp con người phục hồi năng lượng để tiếp tục công việc hiệu quả hơn.
Một người dành thời gian cho gia đình, đi bộ, đọc sách, tập thể thao hoặc đơn giản là ngủ đủ giấc không có nghĩa là họ thiếu trách nhiệm với công việc. Ngược lại, khi sức khỏe thể chất và tinh thần được bảo đảm, khả năng tập trung, sáng tạo và giải quyết vấn đề cũng có thể được cải thiện.
Vấn đề chỉ xuất hiện khi “chữa lành” trở thành một cái cớ để né tránh mọi khó khăn, từ chối trách nhiệm hoặc kỳ vọng rằng cuộc sống phải luôn dễ chịu.Cuộc sống vốn không thể loại bỏ hoàn toàn áp lực. Điều quan trọng là mỗi người có đủ năng lực và sự hỗ trợ để đối diện với áp lực đó.
Đừng biến “chữa lành” thành một cuộc đua
Mạng xã hội cũng đang tạo ra một nghịch lý. Người ta nhìn thấy những bức ảnh về những chuyến đi đẹp, những khu nghỉ dưỡng giữa thiên nhiên, các khóa thiền, những căn phòng yên tĩnh và những câu chuyện “tìm lại chính mình”. Từ đó, việc chữa lành đôi khi cũng trở thành một chuẩn mực mới mà mọi người cảm thấy mình phải đạt được.
Một người không có tiền đi du lịch có thể nghĩ rằng mình chưa biết chăm sóc bản thân. Người không có thời gian nghỉ dài ngày có thể cảm thấy mình đang sống quá vội. Người vẫn còn buồn sau một thời gian “chữa lành” lại có thể cho rằng mình chưa đủ tích cực.
Đó là lúc một khái niệm vốn được tạo ra để giúp con người nhẹ nhõm hơn lại vô tình trở thành một áp lực khác.
Chăm sóc bản thân không nhất thiết phải tốn nhiều tiền. Một giấc ngủ đủ, một bữa ăn tử tế, vài giờ không sử dụng điện thoại, một cuộc trò chuyện chân thành hoặc một ngày nghỉ thực sự cũng có thể có giá trị.
Chữa lành trước hết là hiểu mình đang cần gì
Có lẽ điều quan trọng nhất không phải là tìm một phương pháp “chữa lành” đang thịnh hành, mà là hiểu bản thân thực sự đang gặp vấn đề gì.
Nếu chỉ mệt mỏi sau một giai đoạn làm việc căng thẳng, nghỉ ngơi có thể là điều cần thiết.
Nếu cảm thấy mất động lực kéo dài, thường xuyên lo âu hoặc không thể tự mình giải quyết những vấn đề đang gặp phải, tìm đến người có chuyên môn có thể phù hợp hơn.
Còn nếu nguyên nhân đến từ một môi trường làm việc thiếu lành mạnh, giải pháp lâu dài có thể nằm ở việc thay đổi cách tổ chức công việc, trao đổi với người quản lý hoặc tìm kiếm một môi trường phù hợp hơn.
Không có một công thức chung cho tất cả mọi người.
Đừng để một nhu cầu chính đáng trở thành chiếc nhãn thời thượng
“Chữa lành” trở thành một từ phổ biến không phải điều đáng lo. Ngược lại, nó cho thấy xã hội đang quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe tinh thần và con người bắt đầu học cách lắng nghe chính mình.
Điều cần tránh là biến khái niệm này thành một chiếc nhãn có thể dán lên mọi hoạt động, hoặc biến những tổn thương của con người thành cơ hội kinh doanh cảm xúc.
Chữa lành không phải là chạy trốn khỏi cuộc sống. Cũng không phải lúc nào là một chuyến đi xa, một khóa học đắt tiền hay một không gian được quảng cáo là đặc biệt.
Đôi khi, chữa lành đơn giản là biết mình đang mệt và cho phép bản thân nghỉ ngơi. Đôi khi là dám nói rằng mình cần được giúp đỡ. Và cũng có khi, điều cần thay đổi không phải là bản thân người lao động, mà chính là môi trường đang khiến họ kiệt sức.
Khi được hiểu đúng, “chữa lành” không phải một trào lưu. Đó là cách con người học cách chăm sóc bản thân để có thể sống và làm việc bền vững hơn.
Hải Linh
Bài liên quan
