Hotline: 
Theo kết quả chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) năm 2025 của OECD, 59% học sinh Việt Nam chưa thể dùng kiến thức và thông tin đọc hiểu để xử lý tình huống thực tế. Trong khi, chỉ 41% số em đạt từ mức 2 trở lên ở kỹ năng Đọc hiểu, thấp hơn gần 30% so với trung bình của OECD.
Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) ngày 8/9 công bố kết quả chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) năm 2025. Kỳ này, Việt Nam có hơn 7.350 học sinh từ 194 trường THCS tham gia.
Kết quả, các em đạt trung bình 457 điểm Khoa học, 443 điểm Toán, 392 điểm Đọc hiểu và 461 điểm Giải quyết vấn đề bằng máy tính. Các mức này thấp hơn khoảng 15-70 điểm so với kỳ đánh giá năm 2022. PISA không quy định điểm tối thiểu hay tối đa, mà tính toán để phù hợp với phân bố chuẩn.
Trong đó, Khoa học là lĩnh vực có kết quả tương đối tích cực: 71% học sinh đạt từ Mức 2 trở lên, gần mức 74% của OECD. Ở Toán, tỷ lệ này là 58%, so với 65% của OECD.
Với Đọc hiểu, chỉ 41% học sinh Việt Nam đạt từ Mức 2 trở lên, trong khi trung bình OECD là 69%. Nói cách khác, khoảng 59% học sinh Việt Nam chưa đạt mức đọc hiểu cơ bản theo cách đánh giá của PISA.
Trong PISA, Mức 2 được xem là mức năng lực cơ bản. Ở mức này, học sinh bắt đầu có thể dùng kiến thức và thông tin để xử lý những tình huống quen thuộc trong thực tế.
Số học sinh đạt mức năng lực cao cũng còn ít. Tỷ lệ đạt Mức 5 hoặc Mức 6 ở Khoa học là 2%, Toán là 4% và Đọc hiểu gần 0%. Trung bình OECD lần lượt là 7%, 8% và 6%.
Trước kết quả này, Bộ Giáo dục cho rằng cần giúp học sinh đọc hiểu tốt hơn ở mọi môn. Đây không chỉ là việc của môn Ngữ văn, bởi muốn giải Toán có lời văn, hiểu một hiện tượng khoa học, đọc bản đồ, biểu đồ hay hướng dẫn trên Internet, học sinh đều cần biết đọc, chọn thông tin quan trọng, so sánh và đưa ra nhận xét.
Để cải thiện, giáo viên có thể cho học sinh làm quen với nhiều loại thông tin như bài viết, bảng biểu, hình ảnh và dữ liệu; kiểm tra thường xuyên để hỗ trợ kịp thời.
Thầy cô có thể vận dụng cách tiếp cận của PISA, yêu cầu học sinh giải thích, lập luận, xử lý thông tin, giải quyết vấn đề và phản biện; song lưu ý không chuyển PISA thành một kỳ thi hay tổ chức luyện thi.
Học sinh Việt Nam dành hơn 2 giờ mỗi ngày sử dụng thiết bị số tại trường học
Cũng theo kết quả khảo sát, học sinh Việt Nam dành trung bình 2,2 giờ mỗi ngày sử dụng thiết bị số tại trường cho hoạt động học tập, cao hơn mức 1,7 giờ của OECD. Đồng thời, các em dành khoảng 1,5 giờ mỗi ngày cho hoạt động không phục vụ học tập, so với 1,1 giờ của OECD.
Việc sử dụng AI đã trở nên phổ biến: 94% học sinh dùng chatbot AI để hỗ trợ học tập; 82% dùng AI để nghiên cứu sơ bộ một chủ đề mới; 86% dùng để tóm tắt văn bản và 88% dùng để soạn thảo văn bản cho bài tập. Trong khi đó, khoảng 70% học sinh cho biết đã được học cách đánh giá nội dung do AI tạo ra.
Như vậy, số học sinh dùng AI cao hơn nhiều so với số được học cách kiểm tra nội dung do AI tạo ra. Kết quả khảo sát này cho thấy, câu hỏi quan trọng không còn chỉ là có cho phép học sinh dùng AI hay không. Điều cần thiết hơn là dạy các em biết đặt câu hỏi, kiểm tra thông tin, nhận ra câu trả lời sai hoặc thiếu căn cứ và dùng AI để hỗ trợ việc học, chứ không làm thay việc suy nghĩ.
Đáng chú ý, khoảng 31% học sinh Việt Nam nằm trong nhóm có điều kiện kinh tế – xã hội thấp nhất nếu so trên thang quốc tế. Có thể hiểu đây là nhóm gặp nhiều khó khăn hơn về điều kiện gia đình và nguồn lực hỗ trợ việc học. Dù vậy, nhóm này đạt trung bình 425 điểm Khoa học, được OECD ghi nhận là một trong những kết quả cao khi so với học sinh có hoàn cảnh tương tự ở các nước khác.
Tuy nhiên, cơ hội học tập vẫn chưa đồng đều. Nhóm học sinh có điều kiện thuận lợi nhất cao hơn nhóm khó khăn nhất 87 điểm Khoa học, gần bằng khoảng cách trung bình OECD là 86 điểm. Điều này cho thấy hoàn cảnh gia đình vẫn ảnh hưởng đáng kể đến kết quả học tập. Hỗ trợ học sinh khó khăn vì thế cần tiếp tục là một ưu tiên.
PISA 2025 đồng thời ghi nhận thái độ học tập tích cực của học sinh Việt Nam: 82% cho biết tò mò về nhiều vấn đề; 79% cố gắng hơn khi nhiệm vụ trở nên khó; chỉ 12% cho rằng đi học là lãng phí thời gian. Có 87% học sinh tìm kiếm sự hỗ trợ của giáo viên khi cần và 90% hỏi bạn khi chưa hiểu…
Cao Tuấn
Bài liên quan
