Hotline: 
Chính sách tiền lương đang được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ hơn với năng suất lao động, kỹ năng nghề và quá trình chuyển dịch việc làm. Khi tiền lương phản ánh đúng hơn giá trị của công việc và năng lực người lao động, thị trường lao động sẽ có thêm động lực để phân bổ nhân lực vào những ngành, lĩnh vực có năng suất và giá trị gia tăng cao.
Ngày 30/8/2026, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký Quyết định 1685/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch thực hiện Kết luận 62-KL/TW của Ban Bí thư về nâng cao năng suất lao động quốc gia gắn với phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại và hiệu quả trong giai đoạn mới.
Một trong những định hướng đáng chú ý của kế hoạch là hoàn thiện các chính sách liên quan đến việc làm, kỹ năng nghề, tiền lương và bảo hiểm xã hội, qua đó thúc đẩy quá trình chuyển dịch lao động sang những khu vực có năng suất cao hơn.
Khi tiền lương gắn với năng suất lao động
Trong thị trường lao động hiện đại, tiền lương không chỉ đơn thuần là khoản thu nhập để bảo đảm cuộc sống. Mức lương còn phản ánh giá trị của công việc, trình độ kỹ năng và hiệu quả mà người lao động tạo ra.
Vì vậy, việc hoàn thiện chính sách tiền lương cần được đặt trong tổng thể quá trình nâng cao năng suất lao động. Khi doanh nghiệp có năng suất cao, tạo ra giá trị lớn và người lao động sở hữu những kỹ năng đáp ứng yêu cầu mới, thu nhập của người lao động cũng cần có cơ chế để được cải thiện tương xứng.
Định hướng này đồng thời tạo động lực để người lao động chủ động nâng cao trình độ, học thêm kỹ năng và chuyển sang những công việc có năng suất, thu nhập tốt hơn.
Đây cũng là một trong những vấn đề được đặt ra trong quá trình phát triển thị trường lao động hiện đại: không chỉ tạo thêm việc làm mà phải tạo ra ngày càng nhiều việc làm có chất lượng, thu nhập tốt và khả năng phát triển lâu dài.
Thúc đẩy lao động dịch chuyển sang khu vực có năng suất cao
Cơ cấu việc làm của nền kinh tế đang thay đổi cùng với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ.
Một bộ phận lao động sẽ tiếp tục rời những công việc có năng suất thấp để chuyển sang các ngành, nghề có yêu cầu kỹ năng cao hơn. Quá trình này nếu được hỗ trợ tốt sẽ góp phần nâng cao năng suất chung của nền kinh tế và cải thiện thu nhập của người lao động.
Tuy nhiên, dịch chuyển lao động không đơn giản là thay đổi nơi làm việc. Người lao động cần có kỹ năng phù hợp với công việc mới, có thông tin về thị trường và có khả năng thích ứng với môi trường làm việc thay đổi nhanh.
Do đó, chính sách tiền lương cần được triển khai đồng bộ với chính sách đào tạo, nâng cao kỹ năng nghề và dịch vụ việc làm. Người lao động chỉ có thể dịch chuyển bền vững khi họ có đủ năng lực để đáp ứng yêu cầu của những vị trí việc làm mới.
Không chỉ tạo việc làm, phải nâng chất lượng việc làm
Kế hoạch thực hiện Kết luận 62-KL/TW xác định 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp, trong đó có việc thực hiện đồng bộ các giải pháp tạo việc làm năng suất cao, nâng cao chất lượng lao động, đào tạo nhân lực chất lượng cao và phát triển việc làm bền vững gắn với bảo đảm an sinh xã hội.
Điều này cho thấy cách tiếp cận đối với thị trường lao động đang chuyển từ câu chuyện “có việc làm” sang “có việc làm tốt”.
Một công việc được xem là có chất lượng không chỉ dựa vào mức lương. Người lao động còn quan tâm đến sự ổn định, điều kiện làm việc, cơ hội học tập và thăng tiến, bảo hiểm xã hội, thời gian làm việc cũng như khả năng cân bằng cuộc sống.
Vì thế, nâng cao năng suất lao động cần đi cùng với nâng cao chất lượng việc làm. Nếu năng suất tăng nhưng thu nhập và điều kiện làm việc của người lao động không được cải thiện tương xứng, động lực tham gia đào tạo và chuyển dịch sang những ngành nghề mới cũng sẽ bị hạn chế.
Kỹ năng trở thành “tấm vé” để tăng thu nhập
Một trong những mắt xích quan trọng của quá trình chuyển dịch lao động là kỹ năng nghề.
Thị trường càng thay đổi nhanh, yêu cầu đối với người lao động càng lớn. Những công việc đơn giản, lặp lại có xu hướng chịu tác động mạnh hơn từ tự động hóa và công nghệ, trong khi nhu cầu đối với lao động có kỹ năng chuyên môn, khả năng sử dụng công nghệ và thích ứng với môi trường mới ngày càng tăng.
Điều đó đặt ra yêu cầu phải gắn đào tạo với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường lao động.
Người lao động cũng cần thay đổi cách tiếp cận với việc học nghề. Đào tạo không nên chỉ diễn ra trước khi bước vào thị trường lao động mà cần trở thành quá trình liên tục trong suốt quá trình làm việc.
Khi kỹ năng được nâng lên, cơ hội tiếp cận những công việc có năng suất cao hơn cũng rộng mở hơn. Khi đó, tiền lương có thể trở thành một động lực thúc đẩy người lao động đầu tư cho chính năng lực của mình.
Doanh nghiệp cũng cần thay đổi cách nhìn về tiền lương
Ở chiều ngược lại, việc hoàn thiện chính sách tiền lương cũng đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp.
Trong môi trường cạnh tranh nhân lực ngày càng rõ nét, tiền lương không chỉ là một khoản chi phí mà còn là công cụ để thu hút, giữ chân và phát triển người lao động.
Doanh nghiệp muốn có đội ngũ nhân lực chất lượng cao cần xây dựng chính sách thu nhập phù hợp với năng lực, vị trí và hiệu quả công việc. Những người có kỹ năng tốt, tạo ra giá trị lớn hơn cần có cơ hội nhận mức thu nhập tương xứng.
Cùng với tiền lương, doanh nghiệp cần quan tâm đến đào tạo lại, đào tạo nâng cao kỹ năng và tạo cơ hội phát triển nghề nghiệp cho người lao động. Đây là cách để doanh nghiệp vừa nâng cao năng suất, vừa giữ được nguồn nhân lực trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động.
Chính sách tiền lương cần đi cùng an sinh xã hội
Chuyển dịch lao động luôn đi kèm với những rủi ro nhất định. Người lao động có thể phải thay đổi nơi ở, nghề nghiệp hoặc môi trường làm việc; một số người có thể mất việc trong quá trình chuyển đổi ngành nghề.
Vì vậy, chính sách tiền lương không thể tách rời hệ thống bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và các chính sách hỗ trợ việc làm.
Một thị trường lao động hiện đại cần tạo điều kiện để người lao động có thể dịch chuyển mà không rơi vào tình trạng mất hoàn toàn nguồn thu nhập hoặc không có điểm tựa khi gặp rủi ro.
Đây cũng là lý do việc hoàn thiện chính sách việc làm, kỹ năng nghề, tiền lương và bảo hiểm xã hội cần được thực hiện đồng bộ thay vì mỗi chính sách vận hành theo một hướng riêng.
Từ “việc làm” đến “giá trị của việc làm”
Mục tiêu cuối cùng của quá trình nâng cao năng suất không chỉ là tạo ra nhiều sản phẩm hơn với cùng một lượng lao động. Quan trọng hơn là tạo ra một thị trường lao động trong đó người lao động có thể sử dụng tốt hơn năng lực của mình và nhận được mức thu nhập tương xứng với giá trị tạo ra.
Khi chính sách tiền lương được hoàn thiện, đào tạo nghề đáp ứng đúng nhu cầu doanh nghiệp, dịch vụ việc làm cung cấp thông tin tốt và hệ thống an sinh đủ khả năng hỗ trợ người lao động trong quá trình chuyển đổi, việc dịch chuyển nhân lực sẽ trở nên chủ động và hiệu quả hơn.
Đó cũng là nền tảng để hình thành một thị trường lao động hiện đại, nơi người lao động không chỉ tìm kiếm một công việc để có thu nhập, mà còn có cơ hội phát triển nghề nghiệp và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Trong chặng đường nâng cao năng suất lao động quốc gia, tiền lương vì thế không nên được nhìn đơn thuần là kết quả cuối cùng của quá trình sản xuất. Nếu được thiết kế phù hợp, tiền lương có thể trở thành một trong những động lực thúc đẩy người lao động học nghề, nâng cao kỹ năng và dịch chuyển tới những công việc có giá trị gia tăng cao hơn.
Phan Long
Bài liên quan
