Hotline: 
Từng bị xem là “phương án hai”, đại học dạy nghề ở Trung Quốc nay bất ngờ trở thành lựa chọn của cả những thí sinh điểm cao. Khi thị trường lao động ưu tiên kỹ năng thực hành hơn tấm bằng danh giá, một làn sóng dịch chuyển âm thầm nhưng mạnh mẽ đang diễn ra trong hệ thống giáo dục đại học nước này.
Vì sao sinh viên giỏi cũng chọn đại học nghề?
Khi kết quả gaokao (kỳ thi tuyển sinh đại học tại Trung Quốc) được công bố mùa hè vừa qua, nhiều thí sinh đủ điểm vào các đại học danh tiếng nhưng vẫn quyết định ghi danh vào các cơ sở đại học dạy nghề, đặc biệt trong các chương trình kỹ thuật và công nghệ. Lin Gangming – một thí sinh ở Quảng Đông kể rằng, anh chọn học Công nghệ kỹ thuật thông tin điện tử tại một trường nghề công lập ở Thâm Quyến vì phương pháp đào tạo gắn thực tiễn và cơ hội thực hành với robot, thiết bị hiện đại ngay trên lớp học.
Không chỉ là câu chuyện cá nhân, theo quan sát của một số báo quốc tế, các đại học nghề ở Trung Quốc đã mở rộng mạnh mẽ trong những năm gần đây, từ vài chục cơ sở thí điểm lên tới hơn 100 trường, với nhiều chương trình cấp bằng cử nhân (vocational bachelor’s) có uy tín và tỉ lệ việc làm sau tốt nghiệp cao hơn mức trung bình của các đại học truyền thống.
Cơ hội việc làm hấp dẫn
Điểm nổi bật của các chương trình nghề hiện nay là hướng nghề rõ rệt, với thời lượng lớn cho thực hành, dự án gắn với công ty, và lộ trình nghề rõ ràng ngay từ khi nhập học. Theo báo cáo, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp đại học nghề có việc làm trung bình đạt khoảng 87%, cao hơn so với con số trung bình của sinh viên đại học truyền thống.
Một chuyên gia giáo dục từng nhận định với South China Morning Post rằng xu hướng này phản ánh thực tế một thị trường lao động quá tải cử nhân và thiếu hụt lao động tay nghề cao, khiến nhiều gia đình và học sinh cân nhắc kỹ năng, việc làm trước khi chọn con đường học tập.
Ở góc độ tuyển dụng, các doanh nghiệp cũng ngày càng đánh giá cao kỹ năng thực hành, chứng chỉ nghề và kinh nghiệm thực tế, điều mà hệ thống đại học nghề làm tốt hơn chương trình đại học truyền thống ở nhiều lĩnh vực kỹ thuật, sản xuất, và công nghệ.
Không phải không có rào cản
Dù được “lên ngôi”, giáo dục nghề ở Trung Quốc vẫn đối mặt với sự phân biệt xã hội và định kiến. Một số nhà tuyển dụng và tầng lớp xã hội vẫn ưu tiên bằng cấp truyền thống, cho rằng đó là “chuẩn mực cao hơn” của học vấn khiến nhiều sinh viên nghề đôi khi bị coi nhẹ dù có kỹ năng tốt.
Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh của hệ thống khiến một số trường nghề bị đặt câu hỏi về chất lượng đào tạo, chương trình chưa đủ gắn với đòi hỏi thực tế của từng ngành, hoặc thiếu sự hợp tác sâu với doanh nghiệp trong dài hạn.
Bài học cho giáo dục nghề Việt Nam
Xu hướng tại Trung Quốc cho thấy một bài học lớn đối với giáo dục nghề nghiệp ở Việt Nam: không chỉ đầu tư cơ sở vật chất, mà còn phải làm cho bằng nghề trở nên hấp dẫn cả về nghề nghiệp lẫn địa vị xã hội. Khi sinh viên và gia đình bắt đầu tính đến “kỹ năng trước khi bằng cấp”, các cơ sở đào tạo nghề cần mạnh dạn đổi mới nội dung, gắn khóa học với yêu cầu thị trường và cơ hội nghề nghiệp thực tế.
Cơn “sốt đại học dạy nghề” ở Trung Quốc không chỉ là chuyện số lượng người học tăng lên — nó phản ánh sự thay đổi nhận thức xã hội về nghề nghiệp, và nhờ đó, giáo dục nghề nghiệp có thể tìm lại vị thế trung tâm trong hệ thống giáo dục đại học hiện đại.
Phan Long (T/h theo SCMP, Caixin Global, China Daily)
Bài liên quan
Bình luận đã đóng.