Sau sắp xếp trường học, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng dôi dư có thể trở lại đứng lớp

Việc sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới trường học đang đặt ra yêu cầu mới trong bố trí đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên. Theo phương án được đề cập, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng dôi dư sau sắp xếp có thể được bố trí trở lại vị trí nhà giáo hoặc công việc khác phù hợp với năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và ngành đào tạo. Trường hợp có nguyện vọng nghỉ việc sẽ được xem xét, giải quyết theo chính sách tinh giản biên chế.

*(Ảnh minh họa) Hiệu trương, phó hiệu trưởng dôi dư sau sắp xếp cơ sở giáo dục có thể trở lại đứng lớp*

Từ tinh gọn bộ máy đến sử dụng hiệu quả đội ngũ

Sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục là một trong những nhiệm vụ đang được triển khai nhằm tổ chức lại hệ thống trường học theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với quy mô dân số, phân bố dân cư và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Quá trình này cũng kéo theo yêu cầu rà soát, bố trí lại đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục. Khi nhiều cơ sở giáo dục được sáp nhập hoặc tổ chức lại, số lượng vị trí hiệu trưởng, phó hiệu trưởng theo đó cũng thay đổi. Điều này đặt ra bài toán không chỉ về giảm số lượng đầu mối quản lý mà còn về cách sử dụng đội ngũ đã có kinh nghiệm, chuyên môn trong ngành giáo dục.

Theo quy định được nêu trong phương án sắp xếp, đối với hiệu trưởng, giám đốc, phó hiệu trưởng, phó giám đốc còn lại sau quá trình tổ chức lại trường học, việc bố trí nhân sự sẽ được thực hiện theo hướng phù hợp với vị trí việc làm và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, chuyên ngành đào tạo.

Điều này đồng nghĩa với việc những cán bộ quản lý không tiếp tục giữ vị trí quản lý có thể được bố trí trở lại làm nhà giáo trực tiếp giảng dạy hoặc đảm nhiệm một vị trí việc làm khác phù hợp.

Đây là hướng xử lý nhằm tránh việc sắp xếp tổ chức dẫn tới lãng phí nguồn nhân lực đã được đào tạo và có nhiều năm công tác trong ngành giáo dục.

Kinh nghiệm quản lý có thể trở thành lợi thế khi trở lại lớp học

Việc một hiệu trưởng hoặc phó hiệu trưởng trở lại đứng lớp không nên được nhìn đơn thuần như sự thay đổi vị trí công tác. Trong nhiều trường hợp, đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục là những người đã có thời gian dài trực tiếp giảng dạy, tích lũy kinh nghiệm chuyên môn và quản lý trước khi đảm nhận chức vụ.

Khi trở lại vị trí nhà giáo, kinh nghiệm quản lý nhà trường, hiểu biết về chương trình giáo dục, tâm lý học sinh, tổ chức hoạt động chuyên môn và phối hợp với phụ huynh có thể trở thành những lợi thế nhất định trong công tác giảng dạy.

Đặc biệt, trong bối cảnh ngành giáo dục đang được yêu cầu tăng cường đội ngũ trực tiếp giảng dạy, việc chuyển một phần nhân lực quản lý trở lại vị trí chuyên môn có thể góp phần bổ sung nguồn lực cho các nhà trường.

Chủ trương này cũng phù hợp với yêu cầu giảm những vị trí quản lý không cần thiết, đồng thời ưu tiên nguồn lực cho hoạt động giáo dục trực tiếp. Lãnh đạo Trung ương gần đây cũng yêu cầu các địa phương rà soát, điều chuyển giáo viên đến từng xã, phường, giảm biên chế quản lý giáo dục không cần thiết và tăng nguồn lực cho đội ngũ trực tiếp giảng dạy.

Không chỉ là câu chuyện “dôi dư”

Từ góc độ nhân sự, vấn đề quan trọng nhất sau sắp xếp không phải đơn thuần là giảm bao nhiêu vị trí hiệu trưởng, phó hiệu trưởng mà là bố trí đội ngũ như thế nào để vừa tinh gọn bộ máy, vừa không làm lãng phí nguồn nhân lực giáo dục.

Bởi một cán bộ quản lý trường học không chỉ có chức năng điều hành. Họ thường xuất phát từ đội ngũ nhà giáo, có chuyên môn nghề nghiệp và kinh nghiệm thực tế. Vì vậy, nếu được bố trí phù hợp, nguồn nhân lực này vẫn có thể tiếp tục đóng góp vào hoạt động chuyên môn.

Tuy nhiên, để việc trở lại giảng dạy đạt hiệu quả, việc bố trí cần căn cứ vào chuyên ngành đào tạo, năng lực chuyên môn, nhu cầu thực tế của từng trường và khả năng đáp ứng vị trí việc làm. Không nên thực hiện theo cách cơ học, bởi mục tiêu cuối cùng của việc sắp xếp là nâng cao chất lượng giáo dục chứ không chỉ giảm đầu mối.

Một vấn đề khác cũng cần được quan tâm là tâm lý và quyền lợi nghề nghiệp của cán bộ quản lý sau khi thay đổi vị trí. Việc chuyển từ công tác quản lý sang giảng dạy cần có sự phù hợp về chuyên môn, định mức giờ dạy, chế độ chính sách và môi trường làm việc để người được bố trí có thể nhanh chóng thích nghi với nhiệm vụ mới.

Có lựa chọn nghỉ việc nếu không còn nhu cầu công tác

Đối với những hiệu trưởng, phó hiệu trưởng còn lại sau sắp xếp nhưng có nguyện vọng nghỉ việc, phương án được nêu cho phép giải quyết theo chính sách tinh giản biên chế quy định tại Nghị định 154/2025.

Cách tiếp cận này tạo thêm lựa chọn cho cán bộ quản lý khi tổ chức bộ máy thay đổi, thay vì áp dụng một phương án duy nhất cho tất cả trường hợp.

Việc thực hiện chính sách cũng cần bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng và đúng quy định. Đặc biệt, quá trình rà soát nhân sự cần đánh giá đầy đủ cả nhu cầu của nhà trường, năng lực của từng cán bộ và nguyện vọng cá nhân.

Tinh gọn để nâng chất lượng, không phải chỉ giảm số lượng

Sắp xếp mạng lưới trường học đang diễn ra trên diện rộng. Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tổng số cơ sở giáo dục công lập tại 34 tỉnh, thành phố dự kiến giảm từ 37.138 xuống còn 19.785 cơ sở sau sắp xếp, tương đương giảm gần 46,7% số đầu mối.

Với quy mô thay đổi lớn như vậy, bài toán nhân sự chắc chắn không chỉ dừng ở đội ngũ hiệu trưởng, phó hiệu trưởng mà còn liên quan đến giáo viên, nhân viên trường học và nhiều vị trí việc làm khác.

Nếu được thực hiện hợp lý, việc sắp xếp có thể tạo cơ hội phân bổ lại nguồn lực theo hướng giảm tầng nấc quản lý, tăng nhân lực trực tiếp giảng dạy và sử dụng hiệu quả hơn đội ngũ nhà giáo.

Ngược lại, nếu chỉ chú trọng vào việc giảm đầu mối mà thiếu phương án sử dụng nhân sự phù hợp, nguy cơ lãng phí nguồn lực và ảnh hưởng đến tâm lý đội ngũ vẫn có thể xảy ra.

Vì vậy, điều quan trọng trong giai đoạn này là xây dựng một phương án nhân sự có tính dài hạn. Những cán bộ quản lý có chuyên môn, năng lực và nguyện vọng tiếp tục cống hiến cần được tạo điều kiện phát huy kinh nghiệm ở vị trí phù hợp. Những trường hợp không còn nhu cầu hoặc không phù hợp với vị trí mới cần được giải quyết chính sách thỏa đáng.

Mục tiêu cuối cùng của việc sắp xếp trường học không chỉ là một bộ máy gọn hơn, mà phải là một hệ thống giáo dục sử dụng tốt hơn từng vị trí việc làm, dành nhiều nguồn lực hơn cho người học và hoạt động giảng dạy.

Trong bối cảnh ngành giáo dục đang đứng trước yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, việc bố trí lại hiệu trưởng, phó hiệu trưởng dôi dư trở lại vị trí nhà giáo có thể được xem là một giải pháp để chuyển nguồn lực quản lý thành nguồn lực chuyên môn. Điều quan trọng là quá trình này phải được thực hiện đúng người, đúng chuyên môn, đúng nhu cầu và bảo đảm quyền lợi chính đáng của đội ngũ nhà giáo.

Minh Long