Hotline: 
Quảng Ninh, TP HCM, Huế, cùng ba xã, phường ở Đồng Nai, Đà Nẵng chi hàng chục tỷ đồng để miễn phí sách giáo khoa từ năm học tới, đi trước lộ trình chung ba năm.
Theo Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị và các chính sách của Chính phủ, từ năm học 2029-2030, học sinh cả nước được miễn phí sách giáo khoa. Hình thức là mượn – trả để sách được sử dụng nhiều lần, nhằm giảm áp lực ngân sách, bảo vệ môi trường và hạn chế lãng phí.
Dù lộ trình toàn quốc còn 3 năm nữa, nhiều địa phương đã chủ động cân đối ngân sách để triển khai sớm. Quảng Ninh là tỉnh đầu tiên ra nghị quyết về miễn phí sách giáo khoa, tại kỳ họp HĐND cuối năm ngoái.
Với kinh phí khoảng 70 tỷ đồng, toàn bộ học sinh phổ thông (từ lớp 1 đến lớp 12) và học viên giáo dục thường xuyên sẽ được mượn sách giáo khoa miễn phí. Dự kiến, sách được bàn giao đến giáo viên và học sinh trước ngày 16/8.
TP Huế cũng lên phương án trích ngân sách khoảng 52,8 tỷ đồng để cấp phát sách theo hình thức mượn – trả. Trong khi đó, Sở Giáo dục và Đào tạo TP HCM hôm 18/7 cho biết dự kiến chi 567 tỷ đồng để mở rộng quy mô, miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh, thay vì chỉ với nhóm lớp 1, 6 và 10 như ban đầu. Tại Cà Mau, UBND tỉnh đã gửi tờ trình HĐND áp dụng chính sách với hơn 158.000 học sinh tiểu học, kinh phí chừng 27 tỷ đồng.
Việc một số địa phương tiên phong thực hiện chính sách miễn phí sách giáo khoa cho học sinh đang nhận được sự đồng tình của xã hội. Không chỉ góp phần giảm gánh nặng chi phí đầu năm học cho các gia đình, đặc biệt là hộ nghèo, cận nghèo và công nhân lao động, chủ trương này còn thể hiện rõ quan điểm lấy người học làm trung tâm, hướng tới bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục bình đẳng cho mọi trẻ em.
Theo thông tin từ các địa phương, chính sách được triển khai theo nhiều hình thức khác nhau như cấp phát miễn phí, cho mượn sách dùng chung hoặc hỗ trợ kinh phí mua sách giáo khoa. Dù cách làm có khác nhau, mục tiêu chung đều hướng đến việc bảo đảm học sinh có đủ sách học ngay từ đầu năm học, không để bất kỳ em nào phải bỏ lỡ việc học vì hoàn cảnh kinh tế.
Trong nhiều năm qua, mỗi dịp năm học mới bắt đầu cũng là thời điểm nhiều gia đình phải chi một khoản không nhỏ cho sách giáo khoa, đồ dùng học tập và các khoản phục vụ học tập khác. Với những gia đình có hai hoặc ba con đang đi học, nhất là công nhân, lao động tự do hay người dân vùng khó khăn, chi phí này có thể trở thành áp lực đáng kể. Vì vậy, việc hỗ trợ sách giáo khoa mang ý nghĩa thiết thực, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính và tạo điều kiện để học sinh yên tâm đến trường.
Ở góc độ giáo dục, sách giáo khoa không đơn thuần là tài liệu học tập mà còn là công cụ bảo đảm quyền được học tập của trẻ em. Một học sinh thiếu sách sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận kiến thức, chuẩn bị bài và tự học. Khi mọi học sinh đều được tiếp cận đầy đủ tài liệu học tập, chất lượng dạy và học cũng có điều kiện được nâng lên, đồng thời hạn chế khoảng cách về cơ hội học tập giữa các nhóm đối tượng.
Đáng chú ý, nhiều địa phương không chỉ dừng lại ở việc cấp phát miễn phí mà còn xây dựng mô hình thư viện sách giáo khoa dùng chung. Đây là hướng đi phù hợp với chủ trương sử dụng hiệu quả tài nguyên giáo dục, giảm lãng phí và nâng cao ý thức giữ gìn sách của học sinh. Những cuốn sách còn giá trị sử dụng có thể được chuyển tiếp cho các khóa sau, vừa tiết kiệm ngân sách, vừa góp phần xây dựng thói quen chia sẻ trong nhà trường.
Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả lâu dài, cần có cơ chế triển khai đồng bộ và bền vững. Việc xác định đối tượng thụ hưởng, bố trí nguồn kinh phí, tổ chức cấp phát và quản lý sách dùng chung phải được thực hiện công khai, minh bạch. Đồng thời, cần có sự phối hợp giữa ngành giáo dục, chính quyền địa phương, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội để huy động thêm nguồn lực hỗ trợ, nhất là tại những địa bàn còn nhiều khó khăn.
Về lâu dài, nhiều chuyên gia cho rằng cần nghiên cứu xây dựng cơ chế hỗ trợ sách giáo khoa trên phạm vi rộng hơn, đặc biệt đối với học sinh thuộc diện chính sách, vùng sâu, vùng xa và học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Cùng với các chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập và học bổng, việc bảo đảm đủ sách giáo khoa sẽ góp phần hoàn thiện hệ thống chính sách an sinh trong giáo dục.
Trong bối cảnh cả nước đang hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng xã hội học tập, những chính sách trực tiếp hỗ trợ người học luôn có ý nghĩa đặc biệt. Miễn phí sách giáo khoa không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng trước mắt cho các gia đình mà còn là khoản đầu tư cho tương lai, bởi mỗi học sinh được tạo điều kiện học tập tốt hơn hôm nay sẽ là nguồn nhân lực chất lượng cho đất nước trong những năm tới.
Chính sách này vì thế không chỉ mang giá trị hỗ trợ vật chất mà còn thể hiện cam kết của Nhà nước và các địa phương trong việc bảo đảm quyền học tập của mọi công dân. Khi không còn rào cản về điều kiện tiếp cận sách giáo khoa, con đường đến trường của học sinh sẽ trở nên thuận lợi hơn, góp phần xây dựng một nền giáo dục công bằng, bao trùm và phát triển bền vững.
Minh Hải
Bài liên quan
