Hotline: 
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn thế giới, giáo dục nghề nghiệp (GDNN) Việt Nam đứng trước những thách thức và cơ hội mới: đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng các yêu cầu của công nghiệp 4.0, tự động hoá và đặc biệt là sự xuất hiện ngày càng sâu của trí tuệ nhân tạo (AI) trong sản xuất, dịch vụ.
Câu chuyện GDNN không còn đơn thuần là “đào tạo nghề”, mà là đào tạo con người phù hợp với môi trường làm việc có hàm lượng công nghệ cao. Và, trong dòng chảy ấy, những người đóng vai trò “kết nối” giữa Nhà trường – Doanh nghiệp – Chính sách trở thành nhân tố quyết định. Một trong những cái tên vẫn được nhắc đến trong lĩnh vực này là ông Tô Xuân Giao, Phó Chủ tịch Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp và nghề Công tác xã hội Việt Nam.
Ông Tô Xuân Giao, Phó Chủ tịch Hiệp hội GGNN và Nghề CTXH Việt Nam. Ảnh: Thanh Quang
Nếu nhiều chuyên gia được nhắc đến trong lĩnh vực chuyển đổi số từ góc độ công nghệ, thì ông Giao lại tiếp cận theo hướng “ứng dụng vào đào tạo nghề một cách thực tiễn”. Nghĩa là, không nói chuyển đổi số như một khẩu hiệu, mà biến nó thành nhiệm vụ cụ thể của trường nghề: nâng năng lực đào tạo, cập nhật thiết bị, liên kết doanh nghiệp và chuẩn hoá tay nghề theo yêu cầu mới của thị trường.
Ông từng khẳng định: “Trường nghề phải được xem như một xí nghiệp có trình độ chuyên môn cao. Bởi vì muốn người học làm được việc, thì môi trường đào tạo phải tiệm cận với môi trường sản xuất thực tế. Không chỉ dạy kỹ năng cơ bản, mà phải rèn cả tư duy công nghệ, kỹ năng số, kỹ năng làm việc trong môi trường tự động hoá và AI”.
Dễ nhận thấy điều này không chỉ là một nhận định, mà xuất phát từ công tác kết nối mà ông trực tiếp phụ trách. Trên cương vị Trưởng Ban Kết nối Trường – Ngành, ông Giao đã xây dựng mạng lưới hợp tác với doanh nghiệp, mời doanh nghiệp tham gia vào việc xây dựng chương trình đào tạo, cung cấp thiết bị thực hành, hỗ trợ thực tập sinh, nhận sinh viên làm việc sau tốt nghiệp.
Nhìn từ góc độ chuyển đổi số và AI, đây chính là “mắt xích” quan trọng. Bởi lẽ, muốn áp dụng công nghệ vào đào tạo nghề, điều cần nhất không phải là một phòng thí nghiệm AI hiện đại, mà là sự liên kết với doanh nghiệp, nơi đang triển khai công nghệ thực tế. “AI trong đào tạo nghề không thể tách rời AI trong sản xuất. Học nghề mà không biết doanh nghiệp đang sử dụng công nghệ gì, quy trình số hoá ra sao thì người học sẽ luôn bị chậm nhịp”, ông Giao nói.
Trong nhiều hội thảo về GDNN, ông Giao cũng luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cập nhật kỹ năng số, chuẩn nghề nghiệp trong thời đại 4.0 và yêu cầu đào tạo gắn với nhu cầu nhân lực chất lượng cao. Điểm thú vị là ông không nói về AI theo kiểu “trào lưu”, mà luôn xuất phát từ câu hỏi: doanh nghiệp đang cần gì, thị trường lao động đang thiếu gì và trường nghề phải thay đổi điều gì để theo kịp yêu cầu đó.
Trong góc nhìn của ông, AI không chỉ là công nghệ của tương lai, mà là năng lực nghề nghiệp mới của người lao động. Vì thế, trường nghề phải đưa kỹ năng số và kỹ năng làm việc với hệ thống tự động vào chương trình đào tạo, thay vì chỉ dạy kỹ năng thao tác truyền thống. Đây cũng là lý do khiến ông thường xuyên đề xuất doanh nghiệp tham gia từ giai đoạn thiết kế chương trình đào tạo, thay vì chỉ xuất hiện ở cuối chuỗi đào tạo như khâu tuyển dụng.
Nhìn rộng hơn, sự xuất hiện của những người làm “kết nối” như ông Tô Xuân Giao cho thấy, một xu hướng quan trọng trong phát triển giáo dục nghề nghiệp Việt Nam: chuyển đổi số không chỉ nằm ở công nghệ, mà nằm ở cả mô hình tổ chức đào tạo và mô hình liên kết. Có thể nói, nếu giáo dục đại học cần những nhà nghiên cứu AI, thì giáo dục nghề nghiệp cần những người kết nối – những người đưa AI đi vào thực tế đào tạo, vào xưởng thực hành và nhà máy.
Giới chuyên môn cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam đang thiếu hụt lao động kỹ thuật có trình độ cao, việc kết nối Nhà trường – Doanh nghiệp – Chính sách chính là nền tảng để đào tạo nguồn nhân lực sẵn sàng cho môi trường công nghệ và AI. Chỉ khi doanh nghiệp thật sự tham gia, trường nghề mới có thể “bắt đúng mạch” công nghệ và nhu cầu việc làm.
Hà Lam
Bài liên quan
